Uniwersytet Jagielloński w Krakowie - Punkt LogowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Filozofia czasu i przestrzeni

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: WFz.IF-ON19 Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0223) Filozofia i etyka
Nazwa przedmiotu: Filozofia czasu i przestrzeni
Jednostka: Instytut Filozofii
Grupy: Filozofia, st. stacjonarne, I stopnia - przedmioty do wyboru, semestr zimowy
Filozofia, st. stacjonarne, II stopnia - przedmioty do wyboru, semestr zimowy
Przedmioty IF UJ, rejestracja na rok akad. 2007/08
Punkty ECTS i inne: 6.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Skrócony opis:

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2018/2019" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2019-02-23 - 2019-06-14
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Jerzy Gołosz
Prowadzący grup: Jerzy Gołosz
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin
Cele kształcenia:

Celem kursu jest zaznajomienie uczestników kursu z podstawowymi zagadnieniami z zakresu filozofii czasu i przestrzeni, sposobami ich rozwiązywania oraz argumentami, jakich używano przy ich analizie.


Efekty kształcenia:

I. Wiedza

Student zapoznaje się z

1. Podstawowymi zagadnieniami z zakresu filozofii czasu i przestrzeni.

2. Sposobami ich rozwiązywania.

3. Argumentami, jakich używano przy ich analizie.


II. Umiejętności

Student nabywa umiejętności

1. Analizowania idei i poglądów z zakresu filozofii czasu i przestrzeni oraz syntetyzowania ich (poszukiwania ich wspólnych fundamentów oraz ogólnych rozwiązań).

2. Formułowania nowych pytań i problemów, a także wskazywania możliwych sposobów ich rozwiązywania.


III. Kompetencje

Student

1. Nabywa kompetencji w zakresie samodzielnej i krytycznej analizy problemów z zakresu filozofii czasu i przestrzeni oraz rozwiązywania ich.

2. Uczy się pozostawania otwartym na nowe teorie, idee i argumenty, które stara się poznać i zrozumieć.



Wymagania wstępne:

Zaliczone kursy ze wstępu do filozofii, epistemologii oraz ontologii lub zgoda wykładowcy.

Forma i warunki zaliczenia:

Egzamin ustny oraz obligatoryjna praca pisemna dla studentów studiów policencjackich.

Metody sprawdzania i kryteria oceny efektów kształcenia uzyskanych przez studentów:

Egzamin sprawdzający stopień opanowania materiału, praca z tekstem na ćwiczeniach weryfikująca jego zrozumienie.

Metody dydaktyczne:

Wykład, praca z tekstem na ćwiczeniach (analiza wybranych dzieł historycznych i współczesnych z zakresu filozofii czasu i przestrzeni), dyskusja.

Konsultacje indywidualne dla zainteresowanych studentów.

Bilans punktów ECTS:

Udział w wykładach: 15x2 = 30 godz

Udział w ćwiczeniach 15x2 = 30 godz.

Przygotowanie do ćwiczeń i przygotowanie pracy pisemnej = 60 godz.

Przygotowanie do egzaminu i udział w egzaminie 30 godz.

Razem: 150 godz. pracy studenta = 6 pkt. ECTS

----------------

6 pkt. ECTS

Skrócony opis:

Celem kursu jest zaznajomienie uczestników kursu z podstawowymi zagadnieniami z zakresu filozofii czasu i przestrzeni, sposobami ich rozwiązywania oraz argumentami, jakich używano przy ich analizie.

Przedmiotem analizy będą następujące problemy: matematyczne własności czasu i przestrzeni, dlaczego czas i przestrzeń zastąpione zostały czasoprzestrzenią, na czym polega problem konwencjonalności geometrii czasoprzestrzeni, spór pomiędzy absolutystyczną i relacjonistyczną koncepcją ruchu, spór o ontologiczny status czasu i przestrzeni (czasoprzestrzeni), problem istnienia przeszłości, teraźniejszości i przyszłości, problemy anizotropii czasu, realności upływu czasu oraz kontrowersja dotycząca sposobu trwania rzeczy w czasie.

Kurs oparty jest na trzech podstawowych założeniach: realizmu metafizycznego i naukowego oraz obiektywnego istnienia czasu i przestrzeni.

Pełny opis:

Tematyka zajęć:

I Podstawowe własności matematyczne czasu i przestrzeni. Czas i przestrzeń a czasoprzestrzeń.

II Problem konwencjonalności struktury czasoprzestrzeni.

III Obiektywistyczne i subiektywistyczne koncepcje upływu czasu.

IV Upływ czasu i fizyka

V Asymetria czasu i asymetria procesów w czasie.

VI Problem obiektywności istnienia przeszłości, teraźniejszości i przyszłości (prezentyzm i różne wersje blokowych koncepcji czasu).

VII Spór o sposób trwania rzeczy w czasie (endurantyzm, perdurantyzm) i problem zmiany.

VIII Upływ czasu i język (A-ciąg i B-ciąg, argumenty McTaggarta, Priora, oraz tzw. argumenty z weryfikatora i z relacji).

IX Symetrie czasoprzestrzenne i spór o naturę ruchu (absolutystyczne i relacjonistyczne koncepcje ruchu).

X Ontologiczny status czasu, przestrzeni oraz czasoprzestrzeni (substancjalizm, relacjonizm, atrybutywizm). Historyczne tło sporu.

Literatura:

Celem kursu jest zaznajomienie uczestników kursu z podstawowymi zagadnieniami z zakresu filozofii czasu i przestrzeni, sposobami ich rozwiązywania oraz argumentami, jakich używano przy ich analizie.

Przedmiotem analizy będą następujące problemy: matematyczne własności czasu i przestrzeni, dlaczego czas i przestrzeń zastąpione zostały czasoprzestrzenią, na czym polega problem konwencjonalności geometrii czasoprzestrzeni, spór pomiędzy absolutystyczną i relacjonistyczną koncepcją ruchu, spór o ontologiczny status czasu i przestrzeni (czasoprzestrzeni), problem istnienia przeszłości, teraźniejszości i przyszłości, problemy anizotropii czasu, realności upływu czasu oraz kontrowersja dotycząca sposobu trwania rzeczy w czasie.

Kurs oparty jest na trzech podstawowych założeniach: realizmu metafizycznego i naukowego oraz obiektywnego istnienia czasu i przestrzeni.

Szczegółowy program zajęć

Tematyka wykładów:

I Podstawowe własności matematyczne czasu i przestrzeni. Czas i przestrzeń a czasoprzestrzeń.

II Problem konwencjonalności struktury czasoprzestrzeni.

III Obiektywistyczne i subiektywistyczne koncepcje upływu czasu.

IV Upływ czasu i fizyka

V Asymetria czasu i asymetria procesów w czasie.

VI Problem obiektywności istnienia przeszłości, teraźniejszości i przyszłości (prezentyzm i różne wersje blokowych koncepcji czasu).

VII Spór o sposób trwania rzeczy w czasie (endurantyzm, perdurantyzm) i problem zmiany.

VIII Upływ czasu i język (A-ciąg i B-ciąg, argumenty McTaggarta, Priora, oraz tzw. argumenty z weryfikatora i z relacji).

IX Symetrie czasoprzestrzenne i spór o naturę ruchu (absolutystyczne i relacjonistyczne koncepcje ruchu).

X Ontologiczny status czasu, przestrzeni oraz czasoprzestrzeni (substancjalizm, relacjonizm, atrybutywizm). Historyczne tło sporu.

Teksty analizowane na ćwiczeniach:

1. Sklar, L. (1974), Space, Time, and Spacetime, University of California Press, Berkeley, s. 13 – 25, 398- 411.

2. Hawking, S. Krótka historia czasu, r. II, III.

3. Poincare, H. Nauka i hipoteza, rozdz. I, III, IV (fragmenty), Nauka i metoda, rozdz. III (fragmenty).

4. Gödel, K. (1949), “A Remark about the Relationship between Relativity Theory and Idealistic Philosophy”, [w:] P. A. Schilpp (1949), s. 557 – 562.

5. Davies, P. „Zagadka upływającego czasu”, Świat Nauki, 11, 2002.

6. McTaggart, J. M. E. (1927), The Nature of Existence, [w:] Hempoliński, (1994), s. 362 – 368

7. Broad, C. D. (1938), An Examination of McTaggart’s Philosophy, [w:] Gale (1968), s. 117 – 128.

8. Platon, Timajos, 27a-34b, 37d-39, 48a-56d; Państwo, ks. VI, 509b-511e.

9. Św. Augustyn, Wyznania, ks. 11.

10. Newton, I. (1986), „Scholium”, Zagadnienia Filozoficzne w Nauce, 8, 88-98.

11. Leibniz, G. W. (1969), „Polemika z S. Clarke’iem”, [w:] Wyznanie wiary filozofa, s. 321-347, 355-364, 385-392, 416-418.

12. Earman, J. (1989), World Enough and Spacetime, s. 6 -15, 61-65.

13. Loux, M. J. (1998), Metaphysics. A Contemporary Introduction, s. 203 – 222.

.

Literatura podstawowa:

Św. Augustyn, Wyznania, ks. 11.

Davies, P. „Zagadka upływającego czasu”, Świat Nauki, 11, 2002.

Earman, J. (1989), World Enough and Space-Time, Cambridge, MIT Press.

Gale, R. M. (red.), The Philosophy of Time, Macmillan, London (1968).

Gödel, K. (1949), “A Remark about the Relationship between Relativity Theory and Idealistic Philosophy”, [w:] P. A. Shilpp (red.), Albert Einstein: Philosopher-Scientist, Open Court, La Salle, (1949), s. 557 – 562.

Gołosz, J. (2001), Spór o naturę czasu i przestrzeni, WUJ, Kraków.

Gołosz, J. (2011), Upływ czasu i ontologia, WUJ.

Leibniz, G. W. (1969), „Polemika z S. Clarke’iem”, Wyznanie wiary filozofa, PWN, Warszawa.

Loux, M. J. (1998), Metaphysics. A Contemporary Introduction, Routledge, London.

Newton, I. (1986), „Scholium”, Zagadnienia Filozoficzne w Nauce, 8, s. 88-98.

Platon, Timajos, Państwo.

Savitt, S. F. (2001), “Being and Becoming in Modern Physics”, [w:] The Stanford Encyclopedia of Philosophy, (Fall 2008 Edition), Edward N. Zalta (red.), URL = http://plato.stanford.edu/archives/fall2008/entries/spacetime-bebecome/>).

Sklar, L. (1974). Space, Time and Spacetime, University of California Press, Berkeley.

Literatura uzupełniająca:

Davies P. (2002), Czas Niedokończona rewolucja Einsteina, Prószyński i Spółka, Warszawa.

Einstein, (1999), Pisma filozoficzne, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa.

Friedman, M. (1983), Foundations of Space-Time Theories, Princeton University Press, Princeton.

Hawking, S. (1990), Krótka historia czasu, Wyd. „Alfa”, Warszawa.

Heller, M. (1993): Fizyka ruchu i czasoprzestrzeni, Warszawa, PWN.

Hempoliński, M. (red.), Ontologia. Wybór tekstów klasycznych, Ossolineum, Wrocław (1994).

Hinchliff, M. (1996), “The Puzzle of Change”, Philosophical Perspectives, 10, Metaphysics, s. 119- 136.

Kartezjusz, Zasady filozofii, cz. II.

Misiek, J., Werszowiec Płazowski, J. (red.) Filozofia czasoprzestrzeni. Wybór tekstów, Skrypt UJ (1988).

Penrose, R. (1996), Nowy umysł cesarza, PWN, Warszawa.

Poincare, H. (1908), Nauka i hipoteza, Nakład J. Mortkowicza, Warszawa.

Poincare, H. (1911), Nauka i metoda, Nakład J. Mortkowicza, Warszawa.

Savitt, S. F. (1996), “The Direction of Time”, Brit. J. Phil. Sci., 47, s. 347- 370.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Jagielloński w Krakowie.