Uniwersytet Jagielloński w Krakowie - Punkt LogowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Podstawy astronomii

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: OA.PA Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0533) Fizyka
Nazwa przedmiotu: Podstawy astronomii
Jednostka: Instytut - Obserwatorium Astronomiczne
Grupy: Przedmioty dla I roku, studia pierwszego stopnia semestr zimowy
Przedmioty dla programu WFAI-0008-1SO
Punkty ECTS i inne: 4.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2020/2021" (zakończony)

Okres: 2020-10-01 - 2021-01-28
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Błażej Nikiel-Wroczyński
Prowadzący grup: Błażej Nikiel-Wroczyński, Michał Ostrowski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Ocena wliczana do średniej:

tak

Cele kształcenia:

Celem wykładu "Podstawy Astronomii" jest zapoznanie uczestników z podstawowymi pojęciami stosowanymi w astronomii, z historią tej dziedziny nauki oraz z podstawowymi informacjami z zakresu budowy Wszechświata.

Efekty kształcenia:

Poza zakończeniu kursu uczestnik:


1) posiada dobrą orientację w aktualnych kierunkach rozwoju astronomii i astrofizyki (K_W05);

2) ma poszerzoną wiedzę z zakresu budowy, działania i zastosowania instrumentów astronomicznych (K_W06);

3) zna współczesne techniki doświadczalne i obserwacyjne oraz zasady planowania obserwacji w astronomii (K_W07 );

4) posiada umiejętności pozwalające na korzystanie z literatury fachowej, baz danych oraz innych źródeł informacji w celu pozyskania niezbędnych informacji oraz podstawową zdolność oceny rzetelności pozyskanych informacji (K_U01);

5) posiada umiejętność samodzielnego planowania i wykonywania badań teoretycznych i/lub eksperymentalnych w ramach swojej specjalności oraz krytycznej oceny wyników tych badań (K_U02);

6) potrafi przedstawić wyniki badań własnych w postaci samodzielnie przygotowanego eseju lub referatu zawierającego opis i uzasadnienie celu pracy, przyjętą metodologię, wyniki oraz ich znaczenie na tle innych podobnych badań (K_U03);

7) potrafi formułować pytania służące poszerzeniu i uzupełnieniu własnego zrozumienia danego zagadnienia (K_K03);

8) potrafi odpowiednio zdefiniować priorytety służące terminowej i rzetelnej realizacji określonego przez siebie lub innych zadania (K_K04).

Wymagania wstępne:

Wymagana jest wiedza z zakresu matematyki i fizyki na poziomie odpowiadającym rozszerzonemu zakresowi materiału dla liceum ogólnokształcącego.

Forma i warunki zaliczenia:

Egzamin zdalny na platformie Pegaz Egzaminy oraz zaliczenie (na ocenę) z ćwiczeń. Uzyskanie zaliczenia z ćwiczeń jest wymagane do przystąpienia do egzaminu. Zakres materiału do egzaminu obejmuje zagadnienia przedstawione w sekcji "Opis".

Metody sprawdzania i kryteria oceny efektów kształcenia uzyskanych przez studentów:

W celu sprawdzenia efektów kształcenia przeprowadzony egzamin, obejmujący zagadnienia przedstawione w sekcji "Opis". Za pozytywnie zdany egzamin uczestnik otrzymuje ocenę zgodną ze skalą podaną w regulaminie UJ. Odpowiadające kolejnym ocenom progi procentowe dla egzaminu:

3.0 - 60%

3.5 - 67%

4.0 - 74%

4.5 - 81%

5.0 - 88%

Terminy egzaminów i zaliczeń:

Wyznaczone zostają dwa terminy egzaminu: 1.02.2021, o godzinie 10:00 i 9.02.2021, o godzinie 12:00. Ilość osób w grupach - dowolna.

Metody dydaktyczne - słownik:

Metody eksponujące - film
Metody podające - prezentacja multimedialna
Metody podające - wykład informacyjny

Metody dydaktyczne:

Uczestnikom przedstawiony zostanie cykl wykładów obejmujący dziewięć zagadnień głównych. Oprócz statycznych materiałów wizualnych, wykorzystane zostaną animacje oraz sekwencje wideo.

Bilans punktów ECTS:

Ukończenie kursu "Podstawy Astronomii" powoduje przyznanie uczestnikowi 4 punktów ECTS, podług poniższego wyliczenia:


30 godzin wykładu;

30 godzin ćwiczeń;

60 godzin pracy własnej uczestników, poświęconej na przygotowywanie się do egzaminu i zaliczenia z ćwiczeń.


Ilość punktów ECTS jest zgodna z programem studiów I stopnia.

Sylabus przedmiotu dla studentów rozpoczynających studia od roku akademickiego 19/20 lub później:

astronomia, rok 1
Astronomia

Skrócony opis:

1) Wprowadzenie - pojęcie astronomii i jej historia;

2) Podstawowe wielkości w astronomii;

3) Zakresy promieniowania elektromagnetycznego;

4) Teleskopy optyczne, ich historia, klasyfikacja i budowa;

5) Gwiazdy, ich powstawanie, ewolucja i charakterystyka;

6) Słońce, jego budowa i charakterystyka;

7) Planety, ich powstawianie i klasyfikacja;

8) Planety Układu Słonecznego i ich charakterystyka;

9) Obiekty transneptunowe i inne małe ciała Układu Słonecznego;

10) Planety pozasłoneczne, ich poszukiwanie, rodzaje i charakterystyka;

11) Historia eksploracji Kosmosu;

12) Poszukiwanie życia pozaziemskiego;

13) Galaktyki, ich powstawanie, klasyfikacja i charakterystyka;

14) Pary, grupy i gromady galaktyk;

15) Teoria względności i czarne dziury;

16) Hipoteza Wielkiego Wybuchu.

Pełny opis:

1) Wprowadzenie - pojęcie astronomii i jej historia:

1-01: Pojęcie astronomii;

1-02: Historia astronomii od czasów starożytnych, aż po średniowiecze;

1-03: Pojęcie gwiazdozbioru i jego ewolucja;

1-04: Model ptolemejski Układu Słonecznego;

1-05: Model kopernikański;

1-06: Model tychoniański;

1-07: Model keplerowski.

2) Podstawowe wielkości w astronomii:

2-01: Paralaksa;

2-02: Parsek i rok świetlny;

2-03: Wielkość gwiazdowa widoma;

2-04: Wielkość gwiazdowa absolutna.

3) Zakresy promieniowania elektromagnetycznego:

3-01: Sens pojęcia "zaobserwować";

3-02: Widmo promieniowania EM;

3-03: Przepuszczalność atmosfery;

3-04: Zakres gamma;

3-05: Zakres rentgenowski;

3-06: Zakres nadfioletowy;

3-07: Zakres widzialny;

3-08: Zakres podczerwony;

3-09: Zakres mikrofalowy;

3-10: Zakres radiowy.

4) Teleskopy optyczne, ich historia, klasyfikacja i budowa:

4-01: Pierwsze lunety;

4-02: Lunety galilejskie i ich cechy;

4-03: Lunety keplerowskie i ich cechy;

4-04: Aberracje refraktorów;

4-05: Pierwsze teleskopy zwierciadlane;

4-06: Teleskop newtonowski;

4-07: Teleskop cassegrainowski;

4-08: Zwierciadło vs soczewka;

4-09: Optyka adaptywna;

4-10: Optyka aktywna.

5) Gwiazdy, ich powstawanie, ewolucja i charakterystyka:

5-01: Pojęcie gwiazdy;

5-02: Podstawowe wiadomości o spektroskopii;

5-03: Klasyfikacja Secchi;

5-04: Klasyfikacja Drapera;

5-05: Klasyfikacja harwardzka;

5-06: Diagram Hertzsprunga-Russela - podstawy;

5-07: Klasyfikacja Yerkes;

5-08: Klasy światłości a pozycja na diagramie H-R;

5-09: Typ widmowy a pozycja na diagramie H-R;

5-10: Gwiazdy Wolfa-Rayeta;

5-11: Gwiazdy typu O;

5-12: Gwiazdy typu B;

5-13: Gwiazdy typu A;

5-14: Gwiazdy typu F;

5-15: Gwiazdy typu G;

5-16: Gwiazdy typu K;

5-17: Gwiazdy typu M;

5-18: Chłodne obiekty gwiazdowe i pozostałe typy widmowe;

5-19: Kolaps grawitacyjny obłoku gazowego;

5-20: Protogwiazdy;

5-21: Pre-main-sequence stars - pregwiazdy

5-22: Ścieżka Hayashiego;

5-23: Ścieżka Henyeya;

5-24: Masa a rozmiar obszaru radiatywnego i konwektywnego;

5-25: Ciąg główny wieku zerowego;

5-26: Brązowe karły;

5-27: Podstawowe procesy termojądrowe w gwiazdach;

5-28: Ewolucja gwiazd małomasywnych;

5-29: Ewolucja gwiazd zbliżonych do Słońca;

5-30: Błysk helowy;

5-31: Ewolucja gwiazd masywnych;

5-32: Pojęcie supernowej;

5-33: Supernowe termonuklearne;

5-34: Supernowe-kolapsary;

5-35: Związek między masą gwiazdy a typem supernowej;

5-36: Związek między masą gwiazdy a pozostałością;

5-37: Białe karły;

5-38: Gwiazdy neutronowe;

5-39: Gwiazdy kwarkowe (hipotetyczne);

5-40: Czarne dziury (gwiazdowe);

5-41: I populacja gwiazdowa;

5-42: II populacja gwiazdowa;

5-43: III populacja gwiazdowa;

5-44: Gwiazdy bliskie i dalekie;

5-45: Podstawowe wiadomości o układach wielokrotnych.

6) Słońce, jego budowa i charakterystyka:

6-01: Podstawowe wiadomości o Słońcu;

6-02: Jądro słoneczne;

6-03: Warstwa radiatywna;

6-04: Tachoklina;

6-05: Warstwa konwektywna;

6-06: Fotosfera;

6-07: Plamy słoneczne;

6-08: Flary i protuberancje;

6-09: Chromosfera;

6-10: Warstwa przejściowa;

6-11: Korona słoneczna;

6-12: Aktywność koronalna.

7) Planety, ich powstawianie i klasyfikacja:

7-01: Dyski protoplanetarne;

7-02: Planetozymale i planetarne embriony;

7-03: Ewolucja pojęcia planety.

8) Planety Układu Słonecznego i ich charakterystyka:

8-01: Podstawowe informacje o Układzie Słonecznym;

8-02: Merkury;

8-03: Wenus;

8-04: Ziemia;

8-05: Księżyc;

8-06: Mars;

8-07: Pas planetoid;

8-08: Jowisz;

8-09: Księżyce Jowisza;

8-10: Saturn;

8-11: Księżyce Saturna;

8-12: Uran;

8-13: Księżyce Urana;

8-14: Neptun;

8-15: Księżyce Neptuna.

9) Obiekty transneptunowe i inne małe ciała Układu Słonecznego:

9-01: Pluton: odkrycie i degradacja;

9-02: Zrewidowana definicja planety;

9-03: Pas Kuipera;

9-04: Dysk rozproszony;

9-05: Obiekty odłączone;

9-06: Obłok Oorta;

9-07: Near-Earth objects.

10) Planety pozasłoneczne, ich poszukiwanie, rodzaje i charakterystyka:

10-01: Pojęcie egzoplanety;

10-02: Historia poszukiwania egzoplanet;

10-03: Rodzaje egzoplanet;

10-04: Pośrednie i bezpośrednie sposoby detekcji;

10-05: Analiza krzywych zmian blasku;

10-06: Analiza prędkości radialnych;

10-07: Planety zdatne do rozwoju życia;

10-08: Pojęcie ekosfery;

10-09: Planety wokół gwiazd typów widmowych O i B;

10-10: Planety wokół gwiazd typu widmowego A;

10-11: Planety wokół gwiazd typów widmowych F, G i K;

10-12: Planety wokół gwiazd typu widmowego M;

10-13: Egzoplanety w ekosferach swoich gwiazd.

11) Historia eksploracji Kosmosu:

11-01: Pierwsze rakiety wysokoatmosferyczne;

11-02: Pierwsze satelity;

11-03: Pierwszy człowiek w Kosmosie;

11-04: Wyścig na Księżyc;

11-05: Programy budowy stacji kosmicznych;

11-06: Wahadłowce kosmiczne;

11-07: Projekty misji na Marsa;

11-08: Sondy kosmiczne;

11-09: Pioneer 10 i 11;

11-10: Program Voyager.

12) Poszukiwanie życia pozaziemskiego:

12-01: Program SETI;

12-02: Skala Kardaszewa;

12-03: Sfera Dysona;

12-04: Równanie Drake'a;

12-05: Paradoks Fermiego.

13) Galaktyki, ich powstawanie, klasyfikacja i charakterystyka:

13-01: Pojęcie galaktyki;

13-02: Historyczne spojrzenie na Wszechświat;

13-03: Galaktyki eliptyczne i ich charakterystyka;

13-04: Galaktyki soczewkowate i ich charakterystyka;

13-05: Galaktyki spiralne i ich charakterystyka;

13-06: Krzywe rotacji galaktyk spiralnych;

13-07: Galaktyki nieregularne i ich charakterystyka;

13-08: Galaktyki karłowate i gigantyczne;

13-09: Klasyfikacja Hubble'a;

13-10: Diagram kamertonowy;

13-11: Klasyfikacja de Vacouleurs;

13-12: Klasyfikacja Yerkes.

14) Pary, grupy i gromady galaktyk:

14-01: Oddziaływania między galaktykami;

14-02: Zderzenia galaktyk;

14-03: Klasyfikacja Toomre;

14-04: Katalog Arpa;

14-05: Ośrodek międzygalaktyczny;

14-06: Karłowate galaktyki pływowe;

14-07: Pary galaktyk;

14-08: Mosty międzygalaktyczne;

14-09: Grupy galaktyk;

14-10: Gromady galaktyk;

14-11: Granica między gromadami i grupami;

14-12: Ciemna materia w gromadach.

15) Teoria względności i czarne dziury:

15-01: Problem eteru;

15-02: Wprowadzenie równań Einsteina;

15-03: Rozwiązanie Schwarzschilda;

15-04: Pojęcie czarnej dziury;

15-05: Modele czarnych dziur;

15-06: Akrecja materii;

15-07: Czarna dziura w galaktyce M87;

15-08: Supermasywne czarne dziury;

15-09: Aktywne jądra galaktyk;

15-10: Zunifikowany model galaktyki aktywnej.

16) Hipoteza Wielkiego Wybuchu:

16-01: Przesunięcie ku czerwieni;

16-02: Rozszerzanie się Wszechświata;

16-03: Stała Hubble'a;

16-04: Hipotezy Wielkiego Wybuchu i stanu stacjonarnego;

16-05: Pierwsze chwile Wszechświata;

16-06: Kosmiczne promieniowanie tła;

16-07: Przyszłość Wszechświata.

Literatura:

The Cambridge Atlas of Astronomy, 3rd Edition, Jean Audouze, Guy Israel - ISBN 9780521434386;

Encyklopedia internetowa Wikipedia -> wersja angielska i odnośniki tamże.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Jagielloński w Krakowie.