Uniwersytet Jagielloński w Krakowie - Punkt LogowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Poprawna polszczyzna w praktyce

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: WBT-BT606 Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0220) Nauki humanistyczne
Nazwa przedmiotu: Poprawna polszczyzna w praktyce
Jednostka: Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 3.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2020/2021" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2021-02-24 - 2021-06-15
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Seminarium, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Barbara Batko-Tokarz
Prowadzący grup: Barbara Batko-Tokarz
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Efekty kształcenia:

Wiedza:

Student po odbyciu kursu

-zna podstawową terminologię dotyczącą kultury języka i stylistyki praktycznej;

-rozpoznaje najczęstsze błędne formy pojawiające się w polszczyźnie mówionej i pisanej i potrafi wytłumaczyć mechanizmy ich powstania;

-umie przywołać podczas tworzenia tekstów polskie zasady ortograficzne i interpunkcyjne oraz zasady odmiany nazwisk w polszczyźnie;

-rozpoznaje w tekstach i właściwie ocenia wyrazy modne lub źle rozumiane; stosuje wyrazy we właściwym znaczeniu;

-zna najczęstsze rodzaje błędów fonetycznych, fleksyjnych, składniowych i stylistycznych;

-odróżnia od siebie najważniejsze style funkcjonalne, dostrzega różnicę stylistyczną pomiędzy wyrazami i potrafi ją wyjaśnić.


Umiejętności:

-wybiera poprawne formy językowe na różnych poziomach jego organizacji;

-właściwie konstruuje swoją wypowiedź, dopasowując ją do danego stylu językowego, sytuacji komunikacyjnej i poziomu normy językowej;

-samodzielnie poszukuje wiedzy o współczesnej normie językowej w różnych typach naukowej literatury poprawnościowej (słowniki, poradniki, opracowani poprawnościowe) i na tej podstawie rewiduje swoje teksty;

-dobiera stosowane przez siebie formy grzecznościowe do sytuacji komunikacyjnej i polskich zasad grzeczności językowej.


Kompetencje społeczne:

-rozumie potrzebę pogłębiania wiedzy ogólnej wykraczającej poza ramy wiedzy fachowej (m.in. z zakresu filozofii, innych nauk humanistycznych oraz nauk społecznych) oraz dbałości o sprawność fizyczną, dla rozwoju osobistego i prawidłowych kontaktów społecznych (K_K 07);

-wykazuje jeszcze większą troskę o zachowanie polskiego językowego dziedzictwa i propagowanie wzorców językowej poprawności i kultury osobistej, które są niezbędne w pracy dydaktycznej niezależnie od dziedziny wiedzy;

-właściwie ocenia znaczenie języka jako narzędzia społecznej komunikacji i przekazu wartości kulturowych, które są szczególnie istotne podczas nauczania na poziomie akademickim niezależnie od przedmiotu czy dziedziny.


Wymagania wstępne:

brak

Forma i warunki zaliczenia:

Podstawą uzyskania zaliczenia jest znajomość tematyki zaprezentowanej i opracowanej wspólnie ze studentami podczas zajęć, a także materiałów przygotowanych przez prowadzącego.


Forma zaliczenia: test końcowy polegający zwłaszcza na rozwiązywaniu ćwiczeń praktycznych (np. wybór właściwej formy, poprawny zapis daty, wstawianie przecinków, odmiana nazwisk, poprawa błędów itp.). Ocena z testu będzie podstawą wpisania oceny na koniec semestru. Dodatkowym warunkiem zaliczenia przedmiotu jest zaliczenie zadań cząstkowych w trakcie semestru.

Metody sprawdzania i kryteria oceny efektów kształcenia uzyskanych przez studentów:

Warunkiem uzyskania zaliczenia jest uczestnictwo w zajęciach (dopuszczalne dwie nieobecności). Student powinien przeczytać teksty zadane przez wykładowcę oraz przygotować się do omawiania określonych tematów. Aby uzyskać ocenę pozytywną, student musi, po pierwsze, przygotować prace cząstkowe, po drugie, zaliczyć test końcowy (ocena z testu będzie podstawą do oceny końcowej).


Metody kształtujące dla oceny ciągłej to:

-bieżąca zaliczenie i ewentualna korekta realizacji zadań wykonywanych w trakcie ćwiczeń oraz w domu;

-przygotowanie przez studentów opracowań ustnych i pisemnych na zadany temat;


Metody podsumowujące:

-ostateczna, końcowa ocena wykonania wszystkich zadań podczas całego semestru: końcowy pisemny test zaliczeniowy obejmujący swoim zakresem materiał przedstawiony w trakcie zajęć, skonstruowany tak, by sprawdzić przewidziane dla przedmiotu efekty kształcenia.


Skala ocen zgodna z Regulaminem Studiów UJ


Metody dydaktyczne:

Prezentacja zagadnień teoretycznych połączonych z dyskusją oraz praktycznym wykorzystaniem wiedzy przez uczestników zajęć do rozwiązywania przykładowych zadań: ćwiczenia praktyczne (samodzielnie i w grupach), aktywna praca z tekstem.

Skrócony opis:

Założenia i cele przedmiotu:

Zajęcia będą mieć formę ćwiczeń praktycznych z nielicznymi elementami wykładu opisującego najtrudniejsze zagadnienia w zwartej, przystępnej dla każdego i atrakcyjnej formie. Ich celem jest dostarczenie każdemu uczestnikowi praktycznych umiejętności posługiwania się poprawną polszczyzną oraz możliwości dyskusji na temat tendencji rozwojowych współczesnego języka polskiego. Posługiwanie się poprawną polszczyzną jest niezwykle istotne dla efektywności pracy w każdej dziedzinie życia i w każdej sytuacji, tym bardziej zaś w nauczaniu, a szczególnie na poziomie akademickim. Umiejętności zdobyte podczas zajęć przydadzą się także do pisania prac naukowych.

Dodatkowymi atutami zajęć będą:

-atrakcyjne, ułatwiające zapamiętywanie i utrwalanie zdobytych umiejętności narzędzia dydaktyczne;

-nastawienie prowadzącego do przekazania wiedzy niezwykle przydatnej w codziennej pracy naukowo-dydaktycznej. Uczestnicy kursu zdobędą informacje niezbędne wręcz w codziennej komunikacji językowej, które często niełatwo znaleźć w różnych wydawnictwach poprawnościowych np. poprawny sposób zapisu daty, zapis nazwisk dwuczłonowych (z pauzami czy bez) i form z przedrostkami euro, super itd., jak dobrze pod względem językowym przygotować pracę naukową itp.

Pełny opis:

SKRÓCONY OPIS

Założenia i cele przedmiotu:

Zajęcia będą mieć formę ćwiczeń praktycznych z nielicznymi elementami wykładu opisującego najtrudniejsze zagadnienia w zwartej, przystępnej dla każdego i atrakcyjnej formie. Ich celem jest dostarczenie każdemu uczestnikowi praktycznych umiejętności posługiwania się poprawną polszczyzną oraz możliwości dyskusji na temat tendencji rozwojowych współczesnego języka polskiego. Posługiwanie się poprawną polszczyzną jest niezwykle istotne dla efektywności pracy w każdej dziedzinie życia i w każdej sytuacji, tym bardziej zaś w nauczaniu, a szczególnie na poziomie akademickim. Umiejętności zdobyte podczas zajęć przydadzą się także do pisania prac naukowych.

Dodatkowymi atutami zajęć będą:

-atrakcyjne, ułatwiające zapamiętywanie i utrwalanie zdobytych umiejętności narzędzia dydaktyczne;

-nastawienie prowadzącego do przekazania wiedzy niezwykle przydatnej w codziennej pracy naukowo-dydaktycznej. Uczestnicy kursu zdobędą informacje niezbędne wręcz w codziennej komunikacji językowej, które często niełatwo znaleźć w różnych wydawnictwach poprawnościowych np. poprawny sposób zapisu daty, zapis nazwisk dwuczłonowych (z pauzami czy bez) i form z przedrostkami euro, super itd., jak dobrze pod względem językowym przygotować pracę naukową itp.

OPIS SZCZEGÓŁOWY:

SŁÓW KILKA O NORMIE – CZYM JEST POPRAWNA POLSZCZYZNA? Jak kształtuje się norma współczesnej polszczyzny, kto ją tworzy i gdzie ją odnaleźć? Podział normy językowej na normę wzorcową i użytkowa, czyli co jest bezdyskusyjnie poprawne, a co tylko potocznie akceptowane w kontekście refleksji o różnych postawach wobec języka. Źródła normy językowej, czyli słownikach języka polskiego i innych przydatnych wydawnictwach poprawnościowych.

JAK CIĘ SŁYSZĄ, TAK CIĘ WIDZĄ – POPRAWNA WYMOWA: O tym, jak należy wymawiać samogłoski nosowe, co wolno, a czego nie wolno w szybszym tempie mowy; jak być poprawnym i nie przesadzić, czyli słów kilka o hiperpoprawności w wymowie. Jak dobrze zaprezentować się podczas wypowiedzi ustnej.

BEZBŁĘDNYM BYĆ: O najczęstszych błędach we współczesnym języku polskim, czyli np. czy należy mówić w cudzysłowie czy w cudzysłowiu i czy formy chłopacy, łabędź są poprawne; jak poprawnie zapisać datę? Jaką informację niesie za sobą użycie różnych form, np. dwoje dzieci – dwójka dzieci, posłuchacie Państwo – posłuchają Państwo; obejrzeć – oglądnąć itp.

Z ORTOGRAFIĄ ZA PAN BRAT – JAK UNIKNĄĆ NAJCZĘSTSZYCH BŁĘDÓW ORTOGRAFICZNYCH? Zasady użycia wielkiej i małej litery; pisownia łączna i rozłączna lub z dywizem, czyli dlaczego piszemy nowomodny, ale nowo otwarty; krakowianin i Małopolanin itp. Jak nie dać się zwieść Wordowi?

POZNAĆ TEKST PO PRZECINKACH - PODSTAWOWE ZASADY INTERPUNKCJI: Zasady użycia przecinka i kropki w języku polskim; pisownia skrótów, czyli np. o tym, kiedy po skrócie mgr, dr można postawić kropkę; użycie znaków interpunkcyjnych przy opisie źródeł, bibliografii itp., ortografia a zapisy liczbowe.

JEM KOTLET CZY KOTLETA, CZYLI FLEKSJA BEZ TAJEMNIC: Najtrudniejsze przypadki gramatyczne w odmianie rzeczownika w kontekście przeobrażeń współczesnej polszczyzny, czyli o tym, jak np. poradzić sobie z dopełniaczem i celownikiem liczby pojedynczej i mnogiej deklinacji męskiej: nie ma długopisa czy długopisu; koszy, koszów, przeciwko dniu czy dniowi. O najtrudniejszych formach w polskiej fleksji, czyli zasady odmiany liczebników, odmiana skrótowców, form procent i promil.

Z JANEM ZIOBRO CZY JANEM ZIOBRĄ? SPOSÓB NA POZBYCIE SIĘ WĄTPLIWOŚCI W ODMIANIE NAZWISK: O tym, jak podchodzi się do odmiany nazwisk we współczesnej polszczyźnie i jakie są argumenty za ich odmiennością; zasady odmiany nazwisk polskich i obcych oraz użycia apostrofu, a także czy płeć ma wpływ na odmianę nazwiska.

PAMIĘTAM FOTOGRAFIĘ ŻONY, KTÓRĄ PODARŁEM NA KAWAŁKI – O NAJCZĘSTSZYCH BŁĘDACH SKŁADNIOWYCH I SKUTECZNYCH SPOSOBACH ICH UNIKANIA: Szyk w języku polskim i jego rola w tworzeniu tekstu, czyli np. jaka jest różnica pomiędzy dyplomatycznym komentatorem a komentatorem dyplomatycznym, a także jak unikać wtórnych związkach składniowych, by nie tworzyć zdań rękawice otrzymali wszyscy pracownicy w kolorze zielonym; zasady poprawnego użycia imiesłowowych równoważników zdań z idąc, myśląc.

CZY SPOKO ZAWSZE JEST SPOKO, CZYLI WYBÓR STYLU WYPOWIEDZI: Zróżnicowanie współczesnej polszczyzny; charakterystyka różnych stylów wypowiedzi; o umiejętności dopasowania języka do sytuacji komunikacyjnej, zasady użycia stylu potocznego, rola j. angielskiego.

BĄDŹ GRZECZNY Zasady użycia form grzecznościowych w zależności od sytuacji, czyli o tym, jak poprawnie się przedstawiać, jak zwracać się do kogoś w sytuacji oficjalnej, np. kogo można nazwać panią Renatą; a także o tym, jak zaczynać korespondencję pisemną, mailową, czyli o witam i dzień dobry w mailu słów kilka.

TWÓJ TEKST ŚWIADCZY O TOBIE: Zmiany leksykalne współczesnej polszczyzny: wyrazy modne; zapożyczenia z języka angielskiego; słowa, mylone, źle rozumiane w polszczyźnie ogólnej i naukowej, czyli np. o tym co można dedykować i zaadoptować, jaka jest różnica pomiędzy bynajmniej i przynajmniej, jak oceniać formy mieć miejsce, w dniu wczorajszym itd. Zasady redagowania tekstu, tworzenie pism użytkowych; o tym, jak napisać dobrą pracę licencjacką i magisterską: zasady pisania przypisów, bibliografii itd.

Literatura:

Prowadząca dysponuje dużą liczbą samodzielnie przygotowanych materiałów dla studentów dostępnych w formie elektronicznej (pliki tekstowe, prezentacje multimedialne), które są podstawą teoretyczną i dobrym podsumowaniem omawianych na zajęciach tematów.

Proponowana literatura dodatkowa:

1. J. Godyń, Studia historycznojęzykowe, edytorskie, kulturalnojęzykowe, Kraków 2009 (rozdziały: Błędy językowe „wiecznie żywe”, Stan świadomości normy interpunkcyjnej a praktyka przestankowania w publikacjach naukowych).

2. H. Jadacka, Kultura języka polskiego. Fleksja, słowotwórstwo, składnia, Warszawa 2005.

3. A. Markowski, Kultura języka polskiego. Teoria. Zagadnienia leksykalne, Warszawa 2007.

4. J. Podracki, A. Gałązka, Gdzie postawić przecinek? Poradnik ze słownikiem, Warszawa 2010.

5. K. Ożóg, K., Polszczyzna przełomu XX i XXI wieku. Wybrane zagadnienia, Rzeszów 2001.

6. Polszczyzna na co dzień, pod red. M. Bańki, Warszawa 2006.

7. R. Przybylska, Wstęp do nauki o języku polskim: podręcznik dla szkół wyższych, Kraków 2003.

8. A. Wolański, Edycja tekstów, Warszawa.

9. M. Zaśko-Zielińska, A. Majewska-Tworek, T. Piekot, Sztuka pisania. Przewodnik po tekstach użytkowych, Warszawa 2008.

10. D. Zdunkiewicz-Jedynak, Wykłady ze stylistyki, Warszawa 2008.

Słowniki:

11. M. Bańko, M. Krajewska, Słownik wyrazów kłopotliwych, Warszawa 2002.

12. J. Grzenia, Słownik nazw własnych, Ortografia, wymowa, słowotwórstwo i odmiana, Warszawa 2008.

13. J. Miodek, Słownik ojczyzny-polszczyzny, Wrocław 2000.

14. Wielki słownik ortograficzny, pod red. E. Polańskiego, Warszawa 2006.

15. Wielki słownik poprawnej polszczyzny, pod red. A. Markowskiego, Warszawa 2006.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Jagielloński w Krakowie.