Uniwersytet Jagielloński w Krakowie - Punkt LogowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Etyka zawodu psychologa

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: WFz.IPs-N-A08 Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0223) Filozofia i etyka
Nazwa przedmiotu: Etyka zawodu psychologa
Jednostka: Instytut Psychologii
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 6.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Skrócony opis:

Ogólny cel kursu:

1. Uwrażliwienie studentów na etyczną stronę wykonywania zawodu psychologa. Celem kursu nie jest przedstawienie jednej, obowiązującej doktryny, ale raczej postawienie pytań o problemy etyczne związane z wykonywaniem zawodu i poszukiwanie sposobów udzielenia odpowiedzi na te pytania.

2. Nabycie przez studentów wiedzy na temat standardów etyczno – zawodowych sformułowanych przez środowisko psychologiczne oraz dokumentów normujących pracę psychologa, tak od strony prawnej, jak i etycznej.

3. Zdobycie przez studentów podstaw do samodzielnego rozstrzygania dylematów etycznych związanych z wykonywaniem zawodu oraz do etycznego działania w obszarze życia zawodowego.

Pełny opis:

Ogólny cel kursu:

1. Uwrażliwienie studentów na etyczną stronę wykonywania zawodu psychologa. Celem kursu nie jest przedstawienie jednej, obowiązującej doktryny, ale raczej postawienie pytań o problemy etyczne związane z wykonywaniem zawodu i poszukiwanie sposobów udzielenia odpowiedzi na te pytania.

2. Nabycie przez studentów wiedzy na temat standardów etyczno – zawodowych sformułowanych przez środowisko psychologiczne oraz dokumentów normujących pracę psychologa, tak od strony prawnej, jak i etycznej.

3. Zdobycie przez studentów podstaw do samodzielnego rozstrzygania dylematów etycznych związanych z wykonywaniem zawodu oraz do etycznego działania w obszarze życia zawodowego.

Problematyka:

Kurs składać się będzie z powiązanych ze sobą tematycznie części: pierwsza poświęcona będzie zagadnieniom z zakresu etyki ogólnej oraz kwestii tożsamości zawodowej psychologa. Etyka zawodu psychologa przedstawiona zostanie jako zależna od szerszych rozstrzygnięć etycznych, a także jako pozostająca w związku z tożsamością psychologa jako badacza, praktyka, nauczyciela. Część druga dotyczyć będzie szczegółowych kwestii etycznych związanych z wykonywaniem zawodu psychologa. Poruszone zostaną zagadnienia wspólne dla różnych form aktywności zawodowej: kwestia dobra klienta, poszanowania praw i godności ludzkiej, zagadnienie kompetencji i uczciwości zawodowej, poufności i tajemnicy zawodowej,solidarności zawodowej.

SYLABUS DO WYKŁADÓW:

1. Wprowadzenie. Czym jest etyka? Formułowanie i uzasadnianie zdań etycznych. Dobro jako podstawowe pojęcie etyczne. Różne rozumienie pojęcia dobra. Zagadnienie obiektywności etyki w pluralistycznym społeczeństwie.

2. Tożsamość zawodowa psychologa: kim jest psycholog i czym jest psychologia? Wielość paradygmatów psychologicznych a odpowiedzialność za poglądy. Zawód psychologa jako zawód zaufania publicznego. Środowisko psychologów jako środowisko profesjonalne. Modele relacji środowisk zawodowych ze społeczeństwem – perspektywa kontraktu. Kodeksy etyczno – zawodowe jako deklaracja i zobowiązanie wobec społeczeństwa. Solidarność zawodowa i jej granice.

3. Standardy etyczne zawodu psychologa: badania naukowe – stawianie hipotez, projektowanie i prowadzenie badań naukowych, opracowanie wyników badań i ich publikacja. Dobre obyczaje w nauce. Nauczanie psychologii, kształcenie psychologów. Student psychologii jako (przyszły) psycholog.

4. Standardy etyczne zawodu psychologa: diagnoza i orzecznictwo. Kwestie etyczne związane z doborem metod i technik diagnostycznych, interpretacją wyników i wydawaniem zaświadczeń/opinii/orzeczeń. Potencjalny konflikt prawda – dobro w pracy psychologa.

5. Standardy etyczne zawodu psychologa: psychoterapia i pomoc psychologiczna. Zasada autonomii a granice ingerowania w ludzką psychikę. Terapia dobrowolna i niedobrowolna.

6. Standardy etyczne zawodu psychologa: zasada poufności. Tajemnica zawodowa. Poufność – prywatność – anonimowość - przywilej milczenia. Granice poufności.

7. Standardy etyczne zawodu psychologa: Nowe formy pracy psychologa (poradnictwo i terapia przez internet). Psycholog w mediach. Popularyzacja wiedzy psychologicznej. Komercjalizacja wiedzy psychologicznej.

8. Psycholog poza zawodem – czy poza etyką zawodu? Rozwój zawodowy i osobisty jako postulat etyczny. Psycholog w życiu pozazawodowym – kwestie etycznego stosowania wiedzy psychologicznej w życiu prywatnym.

SYLABUS DO ĆWICZEŃ:

1. Wprowadzenie w tematykę zajęć

2. Dobro jako podstawa etyki. Różne sposoby rozumienia pojęcia dobra i zła.

3. Etyka a psychologia. Co psychologia wnosi do etyki?

4. Odpowiedzialność za poglądy

5. Kim jest psycholog? Kto jest psychologiem? Tożsamość psychologii, tożsamość psychologa a możliwości stworzenia jednolitego kodeksu etycznego.

6. Kim jest klient? Zagadnienie dobra klienta

7. Poufność a tajemnica zawodowa. Zagadnienie odrębności etycznej zawodu.

8. Etyka w psychoterapii. "Klient wrażliwy".

9. Psycholog w mediach. "Psychologia on-line"?

10. Psycholog w biznesie i organizacji

11. Etyka badań naukowych w psychologii. Badania z udziałem ludzi.

12. Etyka badań naukowych w psychologii. Alternatywne strategie badawcze - udział "non-human subjects".

13. prezentacje projektów studenckich

14. prezentacje projektów studenckich

Literatura:

LITERATURA DO WYKŁADÓW:

- literatura obowiązkowa

Do egzaminu obowiązuje:

1.Podręcznik: Brzeziński J., Chyrowicz B., Poznaniak W., Toeplitz –Winiewska M. „Etyka zawodu psychologa”, PWN, Warszawa 2008.

2.Teksty oznaczone w sylabusie ćwiczeń jako obowiązkowe, przypisane do poszczególnych zajęć.

3.Treść wykładów.

4.znajomość następujących dokumentów:

a.Powszechna Deklaracja Praw Człowieka

b.Deklaracja Praw Dziecka i Konwencja o Prawach Dziecka

c.Karta Praw Pacjenta

d.Europejska Deklaracja Praw Dziecka w Szpitalu

e.Ustawa o Zawodzie Psychologa ( w wersji obowiązującej najpóźniej dwa tygodnie przez datą egzaminu)

f.Kodeks Etyczno – Zawodowy Psychologa PTP

g.Kodeks Etyczny Psychoterapeuty PTPs

h.EFFPA Meta-Code of Ethics (tzw. kodeks psychologów Unii Europejskiej)

i.Universal Declaration of Ethical Principles for Psychologists

- literatura uzupełniająca

Brzezińska, A., Appelt, K. (2000). Tożsamość zawodowa psychologa. W: Brzeziński, J., Toeplitz Winiewska, M. (red.), Etyczne dylematy psychologii. (s. 13 44). Poznań: Wydawnictwo Fundacji Humaniora. [85-23].

Brzeziński J., Problemy etyczne badań naukowych i diagnostycznych, w: Strelau J., 2000, Psychologia. Podręcznik akademicki, t.1, str.523-537

M. Z. (2000c). Tajemnica zawodowa w działalności badawczej i praktycznej psychologii. W: Brzeziński, J., Toeplitz Winiewska, M. (red.), Etyczne dylematy psychologii. (s. 103 134). Poznań: Wydawnictwo Fundacji Humaniora.

Staniszewska J., 1997, Kontekst etyczny badania psychologicznego, Czasopismo Psychologiczne, 3, str.127-136

Jones, C., Shillito-Clarke, C., Syme, G., Hill, D., Casemor, R. (2004). Co wolno, a czego nie wolno terapeucie. Zagadnienia etyczne w pytaniach i odpowiedziach. (Biblioteka Terapeuty). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne. (tłum. E. Zaremba-Popławska).; Pellegrino E. 1981, Being Ill and Being Healed: some Reflections on the Grounding of Medical Morality, Bulletin of N Y Academy of Medicine. 1981 Jan–Feb; 57(1): 7Masson J. (2004), Przeciw terapii ,Oficyna Wydawnicza IMPULS, wybr.fragmenty.

Schoen E.J., Childhood Lead Poisoning and Tainted Science, Technology 6/1999, str. 261 – 268 (kopia dostępna w czytelni IPs)

Brzeziński, J. (2000b). Zadania psychologia uniwersyteckiego — analiza kontekstu etycznego. W: Brzeziński, J., Toeplitz Winiewska, M. (red.), Etyczne dylematy psychologii. (s. 289 304). Poznań: Wydawnictwo Fundacji Humaniora.

LITERATURA DO ĆWICZEŃ:

1. Tischner J. 1993, Sztuka etyki, w: Tischner J., Myślenie według wartości, wyd. Znak, Kraków, str. 383-393

2. bez lektury - zajęcia dyskusyjno - warsztatowe

3.

4. Galewicz W., Krótki dialog o inkwizycji i odpowiedzialności za poglądy, w: Galewicz W., Studia z etyki przekonań, Kraków

5. Kodeks Etyczno – Zawodowy Psychologa PTP, EFFPA Meta-Code of Ethics, Universal Declaration of Ethical Principles for Psychologists

6. bez lektury - zajęcia dyskusyjno - warsztatowe

7. „Gdzie zakopano zwłoki?” i „Skąd w tak porządnym czasopiśmie wziął się afisz FBI?” w: Galewicz (red.)"Moralność i profesjonalizm. Spór o pozycję etyk zawodowych". Lektura dodatkowa:; Tarasoff v.Regents of the University of California 551 P.2d 334 (1976), materiały dostępne na stronie: http://www.publichealthlaw.net/Reader/docs/Tarasoff.pdf

8. Jones, C., Shillito-Clarke, C., Syme, G., Hill, D., Casemor, R. (2004). Co wolno, a czego nie wolno terapeucie. Zagadnienia etyczne w pytaniach i odpowiedziach. (Biblioteka Terapeuty). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Freud Z., 2000, "Analiza fobii pięciolatka" w: "Dwie nerwice dziecięce", wyd.KR, W-wa

9. bez lektury - zajęcia dyskusyjno - warsztatowe, analiza pracy domowej

10. bez lektury - zajęcia dyskusyjno - warsztatowe

11. Zimbardo P., Craig H., Banks C.W., Jaffe D., Psychologia uwięzienia: deprywacja, władza i patologia, w: Jankowski K., Przełom w psychologii, W-wa, str.27-51

Milgram S., 1978, Badanie posłuszeństwa, w: Jankowski K., Przełom w psychologii, W-wa, str. 83-103

12. bez lektury - zajęcia dyskusyjno - warsztatowe, analiza pracy domowej

Efekty kształcenia:

UMIEJĘTNOŚCI

K_U15 3: Czyta ze zrozumieniem literaturę z zakresu etyki zawodu psychologa. Potrafi rozpoznać najważniejsze problemy etyczne związane z wykonywaniem zawodu. Potrafi przeprowadzić rozumowanie etyczne. Umie przytoczyć standardy, obowiązujące psychologa w danych okolicznościach i zastosować je do etycznego rozstrzygnięcia kwestii etyczno – zawodowych w konkretnej sytuacji. W sposób kompetentny powołuje się na dokumenty z zakresu ochrony praw człowieka, praw dziecka i praw pacjenta, jak również na kodeksy etyczno zawodowe krajowe, europejskie i ogólnoświatowe. Potrafi wskazać akty prawne, obowiązujące psychologa w trakcie wykonywania czynności zawodowych w danym obszarze życia zawodowego.

KOMPETENCJE

K_K15 3: Przyjmuje i uznaje zasady etyczne w wykonywaniu zawodu psychologa. Z szacunkiem i życzliwością odnosi się do osób, z którymi spotyka się w trakcie podejmowania działań zawodowych. Dobro klienta/pacjenta stawia ponad interesem grupy zawodowej. Uznaje wartość solidarności zawodowej i współdziałania środowisk psychologicznych. Potrafi zwrócić się do innego psychologa po radę i pomoc. Ma krytyczny stosunek do własnej pracy, jest gotowy/a poddać ją superwizji i ocenie ze strony innych psychologów. Uznaje wartość samokształcenia, rozumie potrzebę uczenia się przez całe życie.

WIEDZA

K_W15 3: Posiada wiedzę podstawową z zakresu etyki ogólnej i wiedzę poszerzoną z zakresu etyki zawodu. Zna podstawowe stanowiska w etyce i zasady rozumowania etycznego. Jest świadomy/a najpoważniejszych dylematów etycznych związanych z wykonywaniem zawodu psychologa. Zna podstawowe standardy etyczno-zawodowe, wypracowane przez środowiska psychologów w Polsce (KE-ZP) i w innych krajach, szczególnie zaś regulacje o charakterze międzynarodowym (kodeks EFPA, Deklaracja IUPsyS). Zna podstawy prawne i organizację wykonywania zawodu psychologa w Polsce i Unii Europejskiej. Posiada wiedzę na temat praw człowieka, praw dziecka, praw pacjenta.

Metody i kryteria oceniania:

Forma zaliczenia: egzamin

egzamin testowy, próg zaliczenia 50% +1, warunkiem dopuszczenia do egzaminu jest uzyskanie zaliczenia z ćwiczeń.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2018/2019" (zakończony)

Okres: 2019-02-23 - 2019-06-14
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Wykład, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Włodzimierz Galewicz, Marta Riess
Prowadzący grup: Włodzimierz Galewicz, Paweł Gwiaździński, Piotr Nowak, Marta Riess
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2019/2020" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2020-02-24 - 2020-06-14
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Wykład, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Włodzimierz Galewicz, Marta Riess
Prowadzący grup: Włodzimierz Galewicz, Marta Riess
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Jagielloński w Krakowie.