Uniwersytet Jagielloński w Krakowie - Punkt LogowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Metody badań społecznych

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: WFz.KPSC-8293 Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0220) Nauki humanistyczne
Nazwa przedmiotu: Metody badań społecznych
Jednostka: Katedra Porównawczych Studiów Cywilizacji
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 3.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Skrócony opis:

Kurs ma na celu wprowadzenie studentów w obszar podstawowych metod badawczych w naukach społecznych. Omówione zostaną podstawowe paradygmaty stojące u podstaw podejścia jakościowego. W czasie jego trwania zostaną przedstawione jakościowe metody (etnometodologia, etnografia, badanie w działaniu) i techniki (wywiad pogębiony, wywiad zogniskowany, obserwacja, analiza tekstu,) badań socjologicznych. Student, poza wiedzą teoretyczną, ma zdobyć również praktyczne umiejętności zastosowania wymienionych wyżej metod i technik badawczych przy planowaniu i realizowaniu projektu badawczego.

Pełny opis:

Najważniejsze zagadnienia koncentrować się będą na następujących treściach:

1. Naukowe i zdroworozsądkowe rozumienie zjawisk obserwowanych (definicja nauki, metody naukowej, metodologii nauk, przyczynowości).

2. Specyfika kulturoznawstwa i miejsce kulturoznawstwa w klasyfikacji nauk. Powiązania kulturoznawstwa z innymi dyscyplinami.

3. Najważniejsze metodologiczne dylematy nauk społecznych. Jak badać zjawiska społeczne?

4. Charakterystyka podejścia ilościowego i jakościowego w badaniach społecznych. Porównanie obu podejść, wraz ze wskazaniem ich mocnych i słabych stron. Omówienie ilościowych i jakościowych metod i technik badawczych.

5. Podstawowe etapy procesu badawczego. Problem badawczy. Dane empiryczne i ich rodzaje. Dobór właściwych metod i technik badawczych a odpowiednie postawienie problemu badawczego. Dobór hipotez, operacjonalizacja i wskaźnikowanie. Dobór próby do badań. Projekt badawczy.

6. Szczegółowa prezentacja wybranych technik badawczych: kwestionariusz ankiety, wywiad pogłębiony, wywiad grupowy, ilościowa i jakościowa analiza treści.

7. Etyczne dylematy w ramach nauk społecznych

8. Współczesne metody i techniki wykorzystujące nowe możliwości techniczne (CATI, CAPI, CAWI, FGI on-line, IDI on-line i inne).

9. Podstawowe wiadomości z zakresu analizy danych ilościowych i jakościowych. Raport z badań i sposoby prezentacji wyników.

Powyższe treści przedstawione zostaną w formie wykładu informacyjnego z elementami dyskusji dydaktycznej. Materiał ilustracyjny zostanie przedstawiony w postaci prezentacji multimedialnej oraz pokazu filmów. W trakcie zajęć przewidziane są również ćwiczenia praktyczne, skoncentrowane na doskonaleniu umiejętności badawczych oraz realizacji własnego projektu badawczego.

Literatura:

Literatura podstawowa:

• Babbie E., Badania społeczne w praktyce, Warszawa 2003.

• Hammersley M., Atkinson P., Metody badań terenowych, Poznań 2000.

• Konecki K., Studia z metodologii badań jakościowych. Teoria ugruntowana, Warszawa 2000.

• Maison D., Zogniskowane wywiady grupowe. Jakościowa metoda badań marketingowych, Warszawa 2001.

• Nachmias Ch. F., Nachmias D., Metody badawcze w naukach społecznych, Poznań 2000.

• Nikodemska-Wołowik A. M., Jakościowe badania marketingowe, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1999.

• Oppenheim N., Kwestionariusze, wywiady, pomiary postaw, Warszawa 2004.

• Silverman D., Interpretacja danych jakościowych, Warszawa 2008.

Literatura uzupełniająca:

• Nowak S., Metodologia badań socjologicznych, Warszawa 2008.

• Miles M.B, Huberman A.M., Analiza danych jakościowych, Białystok 2000.

• Silverman D., Prowadzenie danych jakościowych, Warszawa 2008.

• Włodarek, M. Ziółkowski, Teoretyczny i empiryczny status metody biograficznej we współczesnej socjologii (w:) Metoda biograficzna w socjologii, pod red. J. Włodarka i M. Ziółkowskiego, Warszawa – Poznań 1990.

Efekty uczenia się:

WIEDZA

W wyniku przeprowadzonych zajęć student powinien być w stanie:

• Zdefiniować pojęcie nauki, metody naukowej.

• Rozróżniać paradygmat pozytywistyczny i interpretatywny w naukach społecznych.

• Scharakteryzować podejście ilościowe i jakościowe w badaniach społecznych. Znać różnice między nimi.

• Określić cele badań jakościowych, ich mocne i słabe strony.

• Wymienić i szczegółowo omówić czynności przeprowadzane na wszystkich etapach badań jakościowych.

• Wymienić główne podejścia w badaniach jakościowych.

• Wyliczyć i omówić podstawowe techniki badawcze stosowane w badaniach jakościowych.

UMIEJĘTNOŚCI:

W wyniku przeprowadzonych zajęć student powinien umieć:

• Przygotować projekt badań jakościowych oraz raport końcowy z badań.

• Opracować narzędzia badawcze (scenariusze wywiadów, kwestionariusze obserwacji)

• Przeprowadzić badania jakościowe (wywiad pogłębiony, wywiad narracyjny, wywiad grupowy, obserwacja jakościowa, jakościowa analiza treści) zgodnie z wyznaczonym harmonogramem.

• Zinterpretować dane uzyskane w wyniku przeprowadzonych badań jakościowych.

POSTAWY

W wyniku przeprowadzonych zajęć student powinien akceptować:

• Konieczność przestrzegania zasad etycznych podczas przeprowadzania badań społecznych.

Metody i kryteria oceniania:

Warunkiem zaliczenia kursu jest:

1) aktywny udział w zajęciach

2) przygotowanie i realizacja własnego (indywidualnego bądź grupowego) projektu badawczego

3) sporządzenie raportu pisemnego z przeprowadzonych badań

4) prezentacja raportu z przeprowadzonych badań

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2021/2022" (w trakcie)

Okres: 2021-10-01 - 2022-01-28
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Konwersatorium, 30 godzin, 30 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Elżbieta Olzacka
Prowadzący grup: Elżbieta Olzacka
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Ocena wliczana do średniej:

tak

Efekty kształcenia:

Kurs ma na celu wprowadzenie studentów w obszar podstawowych metod badawczych w naukach społecznych. Omówione zostaną podstawowe paradygmaty stojące u podstaw podejścia jakościowego i ilościowego i główne różnice między nimi. W czasie trwania kursu zostaną przedstawione metody i techniki badań socjologicznych. Student, poza wiedzą teoretyczną, ma zdobyć również praktyczne umiejętności zastosowania wymienionych wyżej metod i technik badawczych przy planowaniu i realizowaniu projektu badawczego.


WIEDZA

W wyniku przeprowadzonych zajęć student powinien być w stanie:

• Zdefiniować pojęcie nauki, metody naukowej.

• Rozróżniać paradygmat pozytywistyczny i interpretatywny w naukach społecznych.

• Scharakteryzować podejście ilościowe i jakościowe w badaniach społecznych. Znać różnice między nimi.

• Określić cele badań jakościowych i ilościowych, ich mocne i słabe strony.

• Wymienić i szczegółowo omówić czynności przeprowadzane na wszystkich etapach badań społecznych

• Wymienić główne podejścia w badaniach społecznych.

• Wyliczyć i omówić podstawowe techniki badawcze stosowane w badaniach społecznych.

UMIEJĘTNOŚCI:

W wyniku przeprowadzonych zajęć student powinien umieć:

• Przygotować projekt badań społecznych oraz raport końcowy z badań.

• Opracować narzędzia badawcze (kwestionariusze, scenariusze wywiadów, kwestionariusze obserwacji)

• Przeprowadzić badania społeczne (wywiad pogłębiony, wywiad narracyjny, wywiad grupowy, obserwacja jakościowa,analiza treści, sondaż kwestionariuszowy) zgodnie z wyznaczonym harmonogramem.

• Zinterpretować dane uzyskane w wyniku przeprowadzonych badań społecznych.





POSTAWY

W wyniku przeprowadzonych zajęć student powinien akceptować:

• Konieczność przestrzegania zasad etycznych podczas przeprowadzania badań społecznych.


Wymagania wstępne:

Ukończony II rok studiów.

Forma i warunki zaliczenia:

- kolokwium zaliczeniowe

- realizacja projektu badawczego

Metody sprawdzania i kryteria oceny efektów kształcenia uzyskanych przez studentów:

- kolokwium zaliczeniowe: sprawdzenie nabytej wiedzy teoretycznej, pojęciowej poprzez zamknięte pytania testowe oraz sprawdzenie nabytej wiedzy praktycznej poprzez pytania otwarte, wymagające zastosowania wiedzy do konkretnych sytuacji badawczych


- przedstawiane na zajęciach raporty z przebiegu realizacji projektu badawczego - sprawdzenie umiejętności sporządzenia przez studenta projektu badań, narzędzi badawczych oraz wykorzystania ich do zebrania danych;


- przedstawienie na zajęciach raportu końcowego z przeprowadzonych badań - sprawdzenie umiejętności interpretacji zebranych danych oraz przedstawienia ich w formie raportu badawczego (PowerPoint).

Metody dydaktyczne - słownik:

Metody eksponujące - film
Metody podające - opowiadanie
Metody podające - prezentacja multimedialna
Metody praktyczne - metoda projektów
Metody praktyczne - symulacja

Metody dydaktyczne:

• film

• prezentacja multimedialna

• metoda zajęć praktycznych - metoda projektów (w grupie: opracowywanie projektów, narzędzi badawczych oraz raportów; indywidualnie: przeprowadzanie wywiadów i obserwacji)

• praca z tekstem

- symulacja

Bilans punktów ECTS:

Aktywny udział w zajęciach – 1 ECTS (30h);

Przygotowanie do poszczególnych zajęć oraz do kolokwium zaliczeniowego - 1 ECTS (30h), w tym:

- zapoznawanie się z literaturą na zajęcia - 15h

- przygotowanie do kolokwium zaliczeniowego - 15h

Przygotowanie projektu badawczego - 1 ECTS (30h)


Łącznie 90h pracy studenta, co odpowiada 3 punktom ECTS.

Grupa treści kształcenia:

Grupa treści podstawowych

Wymiar, zasady i forma odbywania praktyk:

nie dotyczy

Sylabus przedmiotu dla studentów rozpoczynających studia od roku akademickiego 19/20 lub później:

Porównawcze studia cywilizacji, rok 2

Skrócony opis:

Kurs ma na celu wprowadzenie studentów w obszar podstawowych metod badawczych w naukach społecznych. Omówione zostaną podstawowe paradygmaty stojące u podstaw podejścia jakościowego i ilościowego i główne różnice między nimi. W czasie trwania kursu zostaną przedstawione metody i techniki badań socjologicznych. Student, poza wiedzą teoretyczną, ma zdobyć również praktyczne umiejętności zastosowania wymienionych wyżej metod i technik badawczych przy planowaniu i realizowaniu projektu badawczego.

Pełny opis:

Kurs ma na celu wprowadzenie studentów w obszar podstawowych metod badawczych w naukach społecznych. Omówione zostaną podstawowe paradygmaty stojące u podstaw podejścia jakościowego i ilościowego i główne różnice między nimi. W czasie trwania kursu zostaną przedstawione metody i techniki badań socjologicznych. Student, poza wiedzą teoretyczną, ma zdobyć również praktyczne umiejętności zastosowania wymienionych wyżej metod i technik badawczych przy planowaniu i realizowaniu projektu badawczego.

1. Zajęcia organizacyjne. Omówienie warunków zaliczenia i przeprowadzenia projektów badawczych.

2. Co to jest nauka? Wprowadzenie do metodologii ogólnej. Podstawowe różnice między podejściem pozytywistycznym a interpretatywnym. Jak badać zjawiska społeczne?

3. Charakterystyka podejścia ilościowego i jakościowego. Porównanie jakościowych i ilościowych metod badawczych.

4. Problem badawczy. Dane empiryczne i ich rodzaje. Rodzaje prób oraz sposób ich doboru. Plan badań. Oferta badawcza.

5. Opracowywanie i prezentacja projektów badawczych studentów.

6. Ilościowa i jakościowa analiza treści.

7. Techniki sondażowe.

8. Wywiad jakościowy: indywidualny, swobodny, pogłębiony. Wywiad narracyjny.

9. Zogniskowane wywiady grupowe, czyli fokusy. Techniki prowadzenia fokusów.

10. Etnografia. Badania terenowe – podstawy teoretyczne i praktyczne problemy.

11. Zastosowanie badań społecznych w praktyce.

12. Realizacja projektów badawczych.

13. Porządkowanie i interpretacja danych. Wczesna analiza danych. Test.

14. Przygotowanie raportu z badań społecznych.

15. Prezentacja raportów studentów.

Literatura:

Literatura podstawowa:

• Babbie E., Badania społeczne w praktyce, Warszawa 2003.

• Hammersley M., Atkinson P., Metody badań terenowych, Poznań 2000.

• Konecki K., Studia z metodologii badań jakościowych. Teoria ugruntowana, Warszawa 2000.

• Maison D., Zogniskowane wywiady grupowe. Jakościowa metoda badań marketingowych, Warszawa 2001.

• Nachmias Ch. F., Nachmias D., Metody badawcze w naukach społecznych, Poznań 2000.

• Nikodemska-Wołowik A. M., Jakościowe badania marketingowe, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 1999.

• Oppenheim N., Kwestionariusze, wywiady, pomiary postaw, Warszawa 2004.

• Silverman D., Interpretacja danych jakościowych, Warszawa 2008.

Literatura uzupełniająca:

• Nowak S., Metodologia badań socjologicznych, Warszawa 2008.

• Miles M.B, Huberman A.M., Analiza danych jakościowych, Białystok 2000.

• Silverman D., Prowadzenie danych jakościowych, Warszawa 2008.

• Włodarek, M. Ziółkowski, Teoretyczny i empiryczny status metody biograficznej we współczesnej socjologii (w:) Metoda biograficzna w socjologii, pod red. J. Włodarka i M. Ziółkowskiego, Warszawa – Poznań 1990.

Uwagi:

brak

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Jagielloński w Krakowie.