Uniwersytet Jagielloński w Krakowie - Punkt LogowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Seminarium tematyczne. Oblicza śmierci w różnych kręgach kulturowych

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: WFz.KPSC-8368 Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0221) Religia
Nazwa przedmiotu: Seminarium tematyczne. Oblicza śmierci w różnych kręgach kulturowych
Jednostka: Katedra Porównawczych Studiów Cywilizacji
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 6.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Skrócony opis:

Śmierć jest nierozerwalnie związana z człowiekiem od początku jego życia, a może i jeszcze wcześniej, jeśli przyjmiemy, że warunkiem narodzin nowego życia jest obumarcie, śmierć. Świadectwa archeologiczne oraz literackie wskazują na to, że zagadnienia eschatologiczne zajmowały ważną część w życiu człowieka w każdym kręgu kulturowym na każdym etapie rozwoju. Kenneth Paul Kramer (Śmierć w różnych religiach świata) uważa, iż „to, w jaki sposób postrzegamy śmierć, wpływa na nasz sposób życia, to, jak żyjemy, wpływa na to, jak umieramy, a to, jak umieramy, nadaje nowy sens i ukazuje drogę życia innym.” To właśnie rozważania związane ze śmiercią – z jej postrzeganiem, z postawami wobec niej, z umieraniem i wierzeniami (poglądami) dotyczącymi życia pośmiertnego w różnych kręgach kulturowych będą tematem niniejszego seminarium.

Pełny opis:

W trakcie seminarium spróbujemy zastanowić się ad tym, czy postawy ludzkie wobec śmierci w naszym kręgu kulturowym uległy zmianie i dlaczego (dlaczego tak lub nie). Porównując różne kultury zwrócimy uwagę na podobieństwa i różnice związane z obrzędami pochówkowymi oraz wierzeniami im towarzyszącymi, a następnie zastanowimy się nad ich pochodzeniem. Celem kursu jest dostarczenie jego uczestnikom nie tylko wiadomości dotyczących zagadnień związanych ze śmiercią, jej postrzegania i podejścia do niej w różnych kręgach kulturowych na różnych etapach rozwoju kulturowego, ale także wyposażenie ich w umiejętności analityczne i praktyczne, niezbędne przy pisaniu pracy magisterskiej.

Szczegółowy program:

1. Definicja śmierci.

2. Rodzaje śmierci.

3. Śmierć jako rezultat…?

4. Co to znaczy „śmierć oswojona”?

5. Śmierć wyczekiwana czy niechciana.

6. Mity początków (kosmogoniczne) i ich związek ze śmiercią.

7. Różnorodność koncepcji eschatologicznych.

8. Zachowania przy zmarłym.

9. Rytuały pogrzebowe i okołopogrzebowe.

10. Zagadnienie duszy.

11. Zmarły jako obcy czy swój, wrogi czy przyjazny?

12. Podejście do zagadnień związanych ze śmiercią i do zmarłych w różnych kręgach kulturach (wskazanych przez uczestników seminarium).

13. Postrzeganie śmierci na przestrzeni wieków w tej samej kulturze.

14. Śmierć w kulturze polskiej.

15. Współczesne zwyczaje w kulturze zachodniej związane ze śmiercią, odbiegające od „tradycyjnych” zachowań.

Literatura:

Literatura ogólna

1. Ariès, P., Człowiek i śmierć, Warszawa 1989.

2. Ariés, P., Rozważania o historii śmierci, Warszawa 2007.

3. „Autoportret”, 2008, nr 3 (24).

4. di Nola, A. M., Tryumf śmierci. Antropologia żałoby, Kraków 2006.

5. Eliade, M., Aspekty mitu, Warszawa 1998, s. 27-43 (rozdz. II: Magiczny czar „początków”), 59-78 (rozdz. IV: Eschatologia i kosmogonia).

6. Kerrigan, M., Historia śmierci, Warszawa 2009.

7. Kramer, K. P., Śmierć w różnych religiach świata, Kraków 2007.

8. Perner, H., Ritual Masks, South Carolina 1992.

9. Thomas, L.-V., Trup, Łódź 1980.

10. van der Leeuw, G., Fenomenologia religii, Warszawa 1997, s. 250-302 (cz. 2, C: Świętość w człowieku. Dusza).

11. Zuccaro, C., Teologia śmierci, Kraków 2004, s. 18-37.

12. Życie po śmierci w wielkich religiach, red. H. Coward, Warszawa 2003.

Literatura szczegółowa będzie podawana systematycznie na zajęciach w zależności od wybranej przez uczestników kursu do prezentacji i dyskusji kultury.

Efekty uczenia się:

Wiedza - w wyniku przeprowadzonych zajęć student powinien być w stanie:

• wymienić i zdefiniować różne rodzaje śmierci;

• opisać rytuały towarzyszące ceremonii pogrzebowej;

• objaśnić zachowania związane z zagadnieniem śmierci;

• wskazać miejsce zagadnienia śmierci w społeczności danego kręgu kulturowego;

• przedstawić postrzeganie śmierci i rytuałów związanych z ceremonią pogrzebową w perspektywie historycznej;

• wskazać różnice i podobieństwa w rytuałach pogrzebowych występujących w różnych kręgach kulturowych.

Umiejętności - w wyniku przeprowadzonych zajęć student powinien umieć:

• wskazać pochodzenie zwyczajów związanych z rytuałem pogrzebowym;

• interpretować zwyczaje związane z rytuałem pogrzebowym;

• wskazać wzajemne oddziaływanie na siebie światopoglądu i wierzeń eschatologicznych;

• przeprowadzić analizę rytuałów pogrzebowych w danym kręgu kulturowym i wyniki swoich badań zaprezentować w formie pracy naukowej.

Kompetencje - w wyniku przeprowadzonych zajęć student nabędzie następujące postawy:

• wrażliwość na różnorodność zachowań związanych z rytuałem pogrzebowym;

• postępowanie zgodne z przyjętymi normami społecznymi w konkretnej sytuacji;

• zdolność do lepszego rozumienia zachowań społecznych;

• świadomość odrębności kulturowej, z jednoczesnym uwzględnieniem wspólnych elementów dla wszystkich kultur;

potrzeba uzupełniania wiadomości dotyczącej kulturowego dziedzictwa danej społeczności w celu zrozumienia jego współczesnego funkcjonowania.

Metody i kryteria oceniania:

Zaliczenie na ocenę wystawione na koniec semestru letniego

Warunkami zaliczenia kursu przez studenta jest aktywna obecność (obecność obowiązkowa) na zajęciach, dwukrotne (jedno w każdym semestrze) przedstawienie na zajęciach wybranej problematyki z podanych w programie kursu zagadnień. Przygotowane zagadnienie może dotyczyć pracy magisterskiej, jeśli jej temat odpowiada tematyce seminarium.

Bardzo proszę o obecność na pierwszym spotkaniu, wtedy bowiem zostaną dokładnie omówione warunki zaliczenia, wtedy też zaczyna się realizowanie programu kursu.

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2021/2022" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2021-10-01 - 2022-06-15

Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Seminarium, 60 godzin, 8 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Bożena Gierek
Prowadzący grup: Bożena Gierek
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ocena wliczana do średniej:

tak

Cele kształcenia:

Celem kursu jest dostarczenie jego uczestnikom wiadomości dotyczących zagadnień związanych ze śmiercią, jej postrzeganiem i podejściem do niej w różnych kręgach kulturowych na różnych etapach rozwoju kulturowego. Równocześnie dzięki kursowi jego uczestnicy powinni nabyć analityczne i praktyczne umiejętności niezbędne przy pisaniu pracy naukowej.

Efekty kształcenia:

Wiedza - w wyniku przeprowadzonych zajęć student powinien być w stanie:

• wymienić i zdefiniować różne rodzaje śmierci (K2A_W01 +);

• opisać rytuały towarzyszące ceremonii pogrzebowej (K2A_W09 ++);

• objaśnić zachowania związane z zagadnieniem śmierci (K2A_W09 ++);

• wskazać miejsce zagadnienia śmierci w społeczności danego kręgu kulturowego (K2A_W02 +);

• przedstawić postrzeganie śmierci i rytuałów związanych z ceremonią pogrzebową w perspektywie historycznej (K2A_W08 +++);

• wskazać różnice i podobieństwa w rytuałach pogrzebowych występujących w różnych kręgach kulturowych (K2A_W06 ++).


Umiejętności - w wyniku przeprowadzonych zajęć student powinien umieć:

• wskazać pochodzenie zwyczajów związanych z rytuałem pogrzebowym (K2A_U01 ++);

• interpretować zwyczaje związane z rytuałem pogrzebowym (K2A_U02 ++);

• wskazać wzajemne oddziaływanie na siebie światopoglądu i wierzeń eschatologicznych (K2A_U03 ++);

• przeprowadzić analizę rytuałów pogrzebowych w danym kręgu kulturowym i wyniki swoich badań zaprezentować w formie pracy naukowej (K2A_U07 ++).


Kompetencje - w wyniku przeprowadzonych zajęć student nabędzie następujące postawy:

• wrażliwość na różnorodność zachowań związanych z rytuałem pogrzebowym (K2A_K04 ++);

• postępowanie zgodne z przyjętymi normami społecznymi w konkretnej sytuacji (K2A_K04 ++);

• zdolność do lepszego rozumienia zachowań społecznych (K2A_K05 ++);

• świadomość odrębności kulturowej, z jednoczesnym uwzględnieniem wspólnych elementów dla wszystkich kultur (K2A_K05 +++);

• potrzeba uzupełniania wiadomości dotyczącej kulturowego dziedzictwa danej społeczności w celu zrozumienia jego współczesnego funkcjonowania (K2A_K01 +++).


Wymagania wstępne:

Kurs nie jest przeznaczony dla studentów I roku studiów 1. stopnia.

Forma i warunki zaliczenia:

Zaliczenie na ocenę wystawiane jest na koniec semestru letniego.


Warunkami zaliczenia kursu przez studenta jest aktywna obecność (obecność obowiązkowa, dopuszczalne 3 nieobecności w semestrze na 15 spotkań 1,5-godzinnych) na zajęciach, dwukrotne (jedno w każdym semestrze) przedstawienie na zajęciach wybranej problematyki z podanych w programie kursu zagadnień.


Przygotowane zagadnienie może dotyczyć pracy magisterskiej, jeśli jej temat odpowiada tematyce seminarium. W przypadku realizowania kursu jako seminarium magisterskiego na 2. stopniu II roku psc, zaliczenie wystawiane jest po złożeniu pracy magisterskiej.


Uzupełnieniem prezentacji jest dostarczenie wykazu literatury wykorzystanej do niej.


Bardzo proszę o obecność na pierwszym spotkaniu, wtedy bowiem zostaną dokładnie omówione warunki zaliczenia, wtedy też zaczyna się realizowanie programu kursu.


Metody sprawdzania i kryteria oceny efektów kształcenia uzyskanych przez studentów:

Na końcową ocenę składają się następujące elementy: obecność na wszystkich zajęciach (10%), aktywne uczestnictwo w zajęciach oraz przedstawienie wybranych zagadnień. Liczba punktów (%), dotycząca dwóch ostatnich elementów będzie uzależniona od aktywności oraz prezentacji. Na ocenę końcową może mieć także wpływ zaawansowanie pracy magisterskiej, jeśli będzie pisana z tematyki seminarium.

Metody dydaktyczne - słownik:

Metody podające - objaśnienie lub wyjaśnienie
Metody podające - prezentacja multimedialna
Metody podające - wykład informacyjny
Metody problemowe - metody aktywizujące - dyskusja dydaktyczna
Metody problemowe - metody aktywizujące - seminarium

Bilans punktów ECTS:

bierny udział w zajęciach – 30 godz. (1 ECTS);

zapoznanie się z literaturą przedmiotu i aktywny udział w zajęciach – 90 godz. (3 ECTS);

przygotowanie dwóch wystąpień/prezentacji (w każdym semestrze jedno) dotyczących problematyki podanej w programie kursu – 60 godz. (2 ECTS)


Grupa treści kształcenia:

Grupa treści kształcenia do wyboru

Sylabus przedmiotu dla studentów rozpoczynających studia od roku akademickiego 19/20 lub później:

Porównawcze studia cywilizacji
Porównawcze studia cywilizacji

Skrócony opis:

Śmierć jest nierozerwalnie związana z człowiekiem od początku jego życia, a może i jeszcze wcześniej, jeśli przyjmiemy, że warunkiem narodzin nowego życia jest obumarcie, śmierć. Świadectwa archeologiczne oraz literackie wskazują na to, że zagadnienia eschatologiczne zajmowały ważną część w życiu człowieka w każdym kręgu kulturowym na każdym etapie rozwoju. Kenneth Paul Kramer ("Śmierć w różnych religiach świata") uważa, iż „to, w jaki sposób postrzegamy śmierć, wpływa na nasz sposób życia, to, jak żyjemy, wpływa na to, jak umieramy, a to, jak umieramy, nadaje nowy sens i ukazuje drogę życia innym”. To właśnie rozważania związane ze śmiercią – z jej postrzeganiem, z postawami wobec niej, z umieraniem i wierzeniami (poglądami) dotyczącymi życia pośmiertnego w różnych kręgach kulturowych będą tematem niniejszego seminarium.

Pełny opis:

W trakcie seminarium spróbujemy zastanowić się nad tym, czy postawy ludzkie wobec śmierci w naszym kręgu kulturowym uległy zmianie i dlaczego (dlaczego tak lub nie). Porównując różne kultury zwrócimy uwagę na podobieństwa i różnice związane z obrzędami pochówkowymi oraz wierzeniami im towarzyszącymi, a następnie zastanowimy się nad ich pochodzeniem.

Szczegółowy program:

1. Definicja śmierci.

2. Rodzaje śmierci.

3. Śmierć jako rezultat…?

4. Co to znaczy „śmierć oswojona”?

5. Śmierć wyczekiwana czy niechciana.

6. Mity początków (kosmogoniczne) i ich związek ze śmiercią.

7. Różnorodność koncepcji eschatologicznych.

8. Zachowania przy zmarłym.

9. Rytuały pogrzebowe i okołopogrzebowe.

10. Zagadnienie duszy.

11. Zmarły jako obcy czy swój, wrogi czy przyjazny?

12. Podejście do zagadnień związanych ze śmiercią i do zmarłych w różnych kręgach kulturach (wskazanych przez uczestników seminarium).

13. Postrzeganie śmierci na przestrzeni wieków w tej samej kulturze.

14. Śmierć w kulturze polskiej.

15. Współczesne zwyczaje w kulturze zachodniej związane ze śmiercią, odbiegające od „tradycyjnych” zachowań.

Literatura:

Literatura wyjściowa:

1. Ariès, P., Człowiek i śmierć, Warszawa 1989.

2. Ariés, P., Rozważania o historii śmierci, Warszawa 2007.

3. „Autoportret”, 2008, nr 3 (24).

4. di Nola, A. M., Tryumf śmierci. Antropologia żałoby, Kraków 2006.

5. Eliade, M., Aspekty mitu, Warszawa 1998.

6. Kramer, K. P., Śmierć w różnych religiach świata, Kraków 2007.

7. Thomas, L.-V., Trup, Łódź 1980.

8. van der Leeuw, G., Fenomenologia religii, Warszawa 1997.

9. Zuccaro, C., Teologia śmierci, Kraków 2004, s. 18-37.

Literatura uzupełniająca:

1. Canetti, E., Masa i władza, Warszawa 1996.

2. Życie po śmierci w wielkich religiach, red. H. Coward, Warszawa 2003.

Literatura szczegółowa będzie podawana systematycznie na zajęciach w zależności od kultury wybranej przez uczestników kursu do prezentacji i dyskusji.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Jagielloński w Krakowie.