Uniwersytet Jagielloński w Krakowie - Punkt LogowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Historia sztuki europejskiej do końca XIX wieku

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: WPL/TK/lic/Hsz/1 Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Historia sztuki europejskiej do końca XIX wieku
Jednostka: Wydział Polonistyki
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 0 LUB 1.00 (w zależności od programu)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2018/2019" (zakończony)

Okres: 2018-10-01 - 2019-01-27
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Piotr Oczko
Prowadzący grup: Piotr Oczko
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie
Efekty kształcenia:

Celem wykładu jest przekazanie podstawowej wiedzy o procesach zachodzących w sztuce europejskiej, zapoznanie z terminologią z poszczególnych dziedzin sztuki; nauczenie podstaw analizy formalnej obiektów oraz określania stylu, czasu i miejsca ich powstania. Po ukończeniu kursu studentki i studenci powinni potrafić opisać dzieła sztuki od średniowiecza do XX wieku oraz ująć je w szerszym – np. kulturowym, społecznym i historycznym kontekście.

Wymagania wstępne:

Orientacja w europejskiej historii i kulturze wymagana od absolwentek/ absolwentów szkół średnich i studentek/ studentów kierunków humanistycznych. Proszę pamiętać, że np. a) datowanie średniowiecza na wiek XVIII; b) "wsadzenie" Napoleona Bonapartego w wiek XIV; c) nieznajomość królów Polski; d) przekonanie, że w I rozbiorze Polski wzięły udział Francja, Anglia, Niemcy i Związek Radziecki; e) datowanie bitwy pod Grunwaldem na 1939 lub 1981 rok; f) uznanie Wita Stwosza za twórcę Młodej Polski - to błędy kardynalne. Powyższe przykłady nie są niestety niesmacznym żartem, tylko odpowiedziami udzielonymi na egzaminach...

Forma i warunki zaliczenia:

Egzamin pisemny pod koniec II semestru z uwzględnieniem materiału ikonograficznego. Aby otrzymać ocenę dostateczną, należy uzyskać minimum 60% punktów.

Metody dydaktyczne - słownik:

E-learning
Metody eksponujące - ekspozycja
Metody eksponujące - film
Metody podające - anegdota
Metody podające - objaśnienie lub wyjaśnienie
Metody podające - odczyt
Metody podające - opis
Metody podające - opowiadanie
Metody podające - prelekcja
Metody podające - prezentacja multimedialna
Metody praktyczne - ćwiczenia przedmiotowe
Metody problemowe - klasyczna metoda problemowa
Metody problemowe - wykład konwersatoryjny
Metody problemowe - wykład problemowy
Metody programowane - z użyciem komputera

Skrócony opis:

Wykład poświęcony jest historii sztuki europejskiej od X do XX wieku ze szczególnym uwzględnieniem sztuki ziem dawnej Rzeczypospolitej a także (ze względów praktycznych) sztuki Krakowa. Szczególny nacisk zostanie położony na kulturowe, społeczne, historyczne i religijne konteksty omawianych i analizowanych dzieł.

Uwaga!!!

Należy się uczyć systematycznie i na BIEŻĄCO!!! Po każdym cyklu wykładowym dostaniecie Państwo cały materiał ikonograficzny (uprzejmie proszę o założenie konta mailowego, na który przesyłać będę Wam zbiorczo zdjęcia), mini-konspekty oraz listy obowiązujących pojęć i terminów. Na wykładzie będę także zaznaczał, które z omawianych dzieł sztuki obowiązują Was na egzaminie. „Zadania domowe”: w ciągu całego roku trwania kursu będziecie Państwo musieli we własnym zakresie odwiedzić kilkanaście krakowskich zabytków (kościoły, synagogi, kamienice) i kilka muzeów (przypominam, że w wybrane dni wstęp do nich jest bezpłatny).

Proszę pamiętać, że materiał absolutnie nie jest trudny, ale za to jest obszerny – jeśli zaczniecie się Państwo przygotowywać do egzaminu na miesiąc przed sesją letnią, możecie mieć spory problem z jego opanowaniem. Ponadto, na pierwszych zajęciach pokażę Państwu egzamin z zeszłego roku.

Pełny opis:

Przedmiotem wykładu jest panoramicznie ujęta historia sztuki europejskiej od średniowiecza do ok. 1900 roku (sztuka starożytna i bizantyjska pojawią się zaś jako konteksty). Dzieła sztuki będą analizowane w powiązaniu z szerokim tłem społecznym, historycznym, religijnym (np. liturgia), duchowym i kulturowym (np. utwory literackie). Ze względów praktycznych (kurs jest krótki i ma charakter przeglądowy) za punkt wyjścia posłuży schematyczna, przestarzała już klasyfikacja uwzględniająca style historyczne (romanizm, gotyk, renesans, barok…), nurty oraz kierunki – głównym celem jest jednak przekroczenie tegoż poziomu opisu i wyjaśnianie złożoności procesów historycznych i artystycznych, zwracanie uwagi na współistnienie wielu tradycji oraz licznych nieciągłości, odwoływanie się do historii idei, a także, last but not least, genderowych uwikłań obiektów artystycznych (np. kwestii kobiet-artystek).

Wykłady mają charakter dwudzielny – primo, zarysowanie szerokiego europejskiego kontekstu, secundo, przejście do zjawisk artystycznych w dawnej Rzeczypospolitej, zwłaszcza zaś do zabytków krakowskich, które posłużą nam jako „namacalne” przykłady. Ponadto, omówione zostaną kwestie związane z ochroną i konserwacją dzieł sztuki.

Wykład będzie uwzględniać malarstwo, rzeźbę, architekturę, rysunek, grafikę i rzemiosło.

Istnieje także, na prośbę studentek i studentów, możliwość włączenia innych tematów (historia ubioru, zmiany w wyposażeniach wnętrz mieszkalnych na przestrzeni wieków, historia ceramiki, kultura stołu, polska sztuka ludowa).

Wykład będzie ilustrowany obszernym materiałem ikonograficznym (ok. 3000 zdjęć).

Metodologia – tożsamość sztuki i historii sztuki – tożsamość sztuki „polskiej” – analiza formalna i kontekstualna – sztuka przedromańska i romańska (karolińska, ottońska) – zakony na terenach dawnej Polski – gotyk europejski, pomorski, nadwiślański (malarstwo, rzeźba, architektura) – renesans włoski i „północny” – artyści włoscy i niemieccy w Rzeczypospolitej – sztuka gdańska – manieryzm – malarstwo flamandzkie i holenderskie XVI i XVII wieku – caravaggioniści europejscy – złoty wiek malarstwa hiszpańskiego – iluzja i realizm – kobiety-artystki – barok europejski – sztuka sarmatyzmu – Tylman z Gameren – rokoko – klasycyzm – styl Cesarstwa – Biedermeier – wątki narodowe, polityczne i patriotyczne w sztuce XIX wieku – akademizm – Arts & Crafts, prerafaelityzm, secesja, symbolizm, impresjonizm, ekspresjonizm

Literatura:

Nie ma podręcznika, którego przestudiowanie gwarantuje przygotowanie się do egzaminu. Dlatego należy chodzić na wykłady i sporządzać notatki.

Pozycje przydatne w przygotowaniu się do egzaminu

Białostocki J., Sztuka cenniejsza niż złoto (dowolne wydanie).

D’ Alleva A., Jak studiować historię sztuki, tłum. E. i J. Jedlińscy, Kraków 2008.

Dębicki J, Faure J.-F., Grünewald D., Pinentel A.F., Historia sztuki. Malarstwo, rzeźba, architektura, Warszawa 1998 (publikacja o charakterze popularnym).

Dictionary of Art, ed. Jane Turner, t. 1-34, Oxford 1996 (II wyd. 2003). Dostęp online, niestety płatny: http://www.oxfordartonline.com/public/ - to największy na świecie leksykon dotyczący historii sztuki.

Dobrowolski T., Sztuka Krakowa (dowolne wydanie).

Dzieje Krakowa, t. 1-6, Kraków 1979-2004.

Gombrich E. H., O sztuce, tłum. zbiorowe, Poznań 2009 (wydanie II poprawione).

Kokoska B., Dzieje sztuki polskiej, Kraków 2002 (publikacja o charakterze popularnym).

Krzysztofowicz-Kozakowska S., Krasny P., Walczak M., Art of Poland, Kraków 2006.

Marcinkowski W., Zaucha T., Sztuka dawnej Polski. XII-XVIII wiek. Przewodnik, Kraków 2007.

Słownik terminologiczny sztuk pięknych, Warszawa 1996 (wydanie V).

Sobieska T., Sobieska K., Blondiau G., Śladami Młodej Polski. Secesja w Krakowie i okolicach/ Rediscovering the Young Poland Movement. Secession in and around Cracow. Guide, Kraków 2003.

Lektury nadobowiązkowe – bardzo skromny wybór (WYŁĄCZNIE dla osób szczególnie zainteresowanych niektórymi zagadnieniami)

Sztuka średniowieczna

Barral y Altet X., Wczesne średniowiecze. Od późnego okresu antycznego do roku 1000, Warszawa 1998.

Białostocki J., Sztuka XV wieku od Parlerów do Dürera, Warszawa 2010.

Dobrzycki J., Dawne warownie Krakowa, Kraków 1951.

Fossi G., Sztuka romańska i gotycka, Warszawa 2006.

Komorowski W., Sudacka A. , Rynek Główny w Krakowie, Wrocław 2008.

Sauerländer W., Rzeźba średniowieczna, Warszawa 1978.

Simons von O., Katedra gotycka, Warszawa 1989.

Skibiński Sz. , Zalewska-Lorkiewicz K., Sztuka Polska. Gotyk, Arkady, Warszawa 2010.

Skubiszewski P., Sztuka Europy łacińskiej od VI do IX wieku, Lublin 2001.

Skubiszewski P., Polska sztuka średniowieczna czy sztuka średniowieczna w Polsce, „Kwartalnik Historyczny”, nr 86, 1979, s. 891-916.

Świechowski Z., Sztuka polska. Romanizm, Arkady, Warszawa 2006.

Watkin D., Historia architektury Zachodu, Warszawa 2006.

Żarnecki J., Sztuka romańska, Kraków 2005.

XVI-XVIII w.

Aurea Porta Rzeczypospolitej. Sztuka Gdańska od połowy XV do końca XVII wieku, Gdańsk 1997.

Bastek G., Warsztaty weneckie w drugiej połowie XV i XVI wieku. Bellini, Giorgione, Tycjan, Tintoretto, Warszawa 2010.

Białostocki J., Obszar bałtycki jako region artystyczny w XVI w., [w:] Sztuka pobrzeża Bałtyku. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki, Gdańsk, listopad 1976, Warszawa 1978.

Białostocki J., The Art of the Renaissance in Eastern Europe. Hungary - Bohemia - Poland, Phaidon Press 1976.

Chastel A., Sztuka włoska, t. 1-2, Warszawa 1978.

Chrzanowski T., Portret staropolski, Warszawa 1995.

Cieślak K., Między Rzymem, Wittenbergą a Genewą. Sztuka Gdańska jako miasta podzielonego wyznaniowo, Wrocław 2000.

Genaille R., Encyklopedia malarstwa holenderskiego i flamandzkiego, tłum. E. Maliszewska, K. Secomska, Warszawa 2001.

Genaille R., Sztuka flamandzka i belgijska, tłum. H. Andrzejewska, Warszawa 1976.

Gębarowicz M., Początki malarstwa historycznego w Polsce, Wrocław 1981.

Grzybkowska T., Złoty wiek malarstwa gdańskiego na tle kultury artystycznej miasta 1520-1620, Warszawa 1990.

Jakimowicz T., Dwór murowany w Polsce w wieku XVI. Wieża - Kasztel - Kamienica, Warszawa 1978.

Karpowicz M., Barok w Polsce, Warszawa 1991.

Karpowicz M., Baltazar Fontana, Warszawa 1994.

Karpowicz M., Sztuka oświeconego sarmatyzmu, Warszawa 1970.

Karpowicz M., Sztuka polska XVII w., Warszawa 1983.

Karpowicz M., Sztuka polska XVIII wieku, Warszawa 1985.

Kozakiewicz H. i S., Renesans w Polsce, Warszawa 1976.

Kozakiewiczowa H., Renesans i manieryzm w Polsce, Warszawa 1978.

Kozakiewiczowa H., Rzeźba XVI wieku w Polsce, Warszawa 1984.

Levey M., Dojrzały renesans, Warszawa 1980.

Levey M., Wczesny renesans, Warszawa 1972.

Mérot A., French Painting in the 17th Century, New Haven 1995.

Miłobędzki A., Architektura polska XVII wieku, Warszawa 1980

Murray P. i L., Sztuka renesansu, tłum. J. Arszyńska, A. Mosingiewicz, Toruń 1999.

Murray P., Architektura włoskiego renesansu, tłum. R. Depta, Toruń 1999.

Nash S., Northern Renaissance Art, Oxford 2008.

Niderlandyzm w sztuce polskiej. Materiały Sesji Stowarzyszenia Historyków Sztuki. Toruń, grudzień 1992, red. T. Hrankowska, Warszawa 1995.

Oczko P., Miotła i krzyż. Kultura sprzątania w dawnej Holandii, albo historia pewnej obsesji, Kraków 2013, s. 267-442.

Osten G. von der, Painting and Sculpture in Germany and the Netherlands 1500 to 1600, Harmondsworth 1969.

Poeschke J., Die Skulptur der Renaissance in Italien, t. 1-2, München 1990.

Pope-Hennessy J., Italian Renaissance Sculpture, London 1958 [oraz późniejsze wydania].

Renesans. Sztuka i ideologia. Materiały Sympozjum Naukowego Komitetu Nauk o Sztuce PAN, Kraków, czerwiec 1972 oraz Sesji Naukowej Stowarzyszenia Historyków Sztuki. Kielce, listopad 1973, Warszawa 1976.

Rosenberg J., Slive S., Ter Kuile E.H., Dutch Art and Architecture 1600-1800, Harmondsworth 1966.

Rzepińska M., Malarstwo Cinquecenta, Warszawa 1989.

Secomska K., Malarstwo francuskie XVII wieku, Warszawa 1985.

Shearman J., Manieryzm, tłum. M. Skibniewska, Warszawa 1970.

Tomkiewicz W., Rokoko, Warszawa 1988.

Walicki M., Malarstwo polskie. Gotyk - renesans - wczesny manieryzm, Warszawa 1961.

Walicki M., Tomkiewicz Wł., Ryszkiewicz A., Malarstwo polskie. Manieryzm - barok, Warszawa 1971.

Wałek J., Portrety kobiece Leonarda Da Vinci, Kraków 1994.

Waźbiński Z., Malarstwo Quattrocenta, Warszawa 1989.

Zerner H., Renaissance Art in France. The Invention of Classicism, Paris 2003.

Ziemba A., Iluzja a realizm. Gra z widzem w sztuce holenderskiej 1580-1660, Warszawa 2005.

Ziemba A., Sztuka Burgundii i Niderlandów 1380-1500, t. 1: Sztuka dworu burgundzkiego oraz miast niderlandzkich, Warszawa 2008, t. 2: Niderlandzkie malarstwo tablicowe 1380-1500, Warszawa 2011.

Zlat M., Typy osobowości w polskiej sztuce XVI w. [w:] Renesans. Sztuka i ideologia, Warszawa 1976.

XVIII- XX w.

Andrews M., Landscape and Western Art, Oxford-New York 1999.

Bałus W., Zjawisko historyzmu w architekturze wieku XIX. Próba opisu, „Dzieła i interpretacje”, 3, 1995.

Bergdoll B., European Architecture 1750-1890, Oxford, New York 1997.

Boime A., Art in the Age of Revolution 1750-1800, Chicago-London 1987.

Braham A, The Architecture of French Enlightenment, London 1980.

Busch W., Das sentimentalische Bild. Die Krise der Kunst im 18. Jahrhundert und die Geburt der Moderne, München 1993.

Craske M., Art in Europe 1700-1830, Oxford-New York 1998.

Crook J.M., The Greek Revival, London 1972.

Cumming E., Kaplan W., The Arts and Crafts Movement, London 1991.

Fabiański M., Purchla J., Historia architektury Krakowa w zarysie, Kraków 2001.

French Paintings of the Nineteenth Century, ed. L. Eitner Oxford-New York 2000.

Frycz J., Restauracja i konserwacja zabytków architektury w Polsce 1795-1918, Warszawa 1975.

Germann G., Gothic Revival in Europe and Britain, London 1972.

Honour H., Fleming J., Historia sztuki świata, Warszawa 2006.

Hofstaetter H., Symbolizm, Warszawa 1987.

Honour H., Neoklasycyzm, Warszawa 1972.

Honour H., Romanticism, Harmondsworth 1979.

Jaroszewski T.S., Architektura doby Oświecenia w Polsce. Nurty i odmiany, Wrocław 1971.

Jaroszewski T.S., Od klasycyzmu do nowoczesności, Warszawa 1996.

Kaufmann E., Architecture in the Age of Reason, Cambridge MA 1955.

Kępiński Z., Impresjonizm, Warszawa 1986.

Koniec wieku. Sztuka polskiego modernizmu 1890–1914. Katalog wystawy, red. E. S. Charazińska, Ł. Kossowski, Warszawa 1997.

Konopacki A., Prerafaelici, Warszawa 1989.

Kozakiewicz S., Malarstwo polskie. Oświecenie. Klasycyzm. Romantyzm, Warszawa 1976

Kozina I., Aspekty stosowania pojęcia „historyzm” w badaniach nad architekturą niemiecką XIX wieku, „Rocznik Historii Sztuki”, XXIII, 1998.

Krakowski P., Z zagadnień architektury XIX wieku. Historyzm i eklektyzm, w: Sztuka 2. połowy XIX wieku, Materiały Sesji SHS, Warszawa 1973.

Kwiatkowski M., Stanisław August. Król - architekt, Warszawa 1982

M. Porębski, Dzieje sztuki w zarysie. Wiek XIX i XX, Warszawa 1988.

Malinowski J., Malarstwo polskie XIX wieku, Warszawa 2003

Middleton R.D., The Beaux-Arts and Nineteenth Century French Architecture, London 1982.

Middleton R.D., Watkin D., Neo-Classical and Nineteenth Century Architecture, t. I-II, London 1977.

Mikocka-Rachubowa K., Rzeźba polska XIX wieku. Od klasycyzmu do symbolizmu. Katalog zbiorów. Warszawa 1993

Miłobędzki A., Zarys dziejów architektury w Polsce, Warszawa 1988 (wyd. 4).

Morawińska, Malarstwo polskie od gotyku do współczesności, Warszawa 1984.

Moździerz Z., Dom "pod Jedlami" Pawlikowskich, Zakopane 2003

Ostrowska-Kębłowska Z., Problem historyzmu w badaniach nad architekturą XIX wieku, w:

Myśl o sztuce, Materiały Sesji SHS, Warszawa 1976.

Nineteenth Century Art. A Critical History, ed. S. Eisenman, London 1994 (oraz 2001).

Olszewski A.K., Dzieje sztuki polskiej 1890-1980 w zarysie, Warszawa 1988.

Pawłowska K., Witraże w kamienicach krakowskich z przełomu wieków XIX i XX, Kraków 1994.

Poprzęcka M., Akademizm, Warszawa 1979 (i wyd. następne).

Poprzęcka M., Czas wyobrażony. O sposobach opowiadania w polskim malarstwie XIX wieku, Warszawa 1975.

Przewodnik abo kościołów krakowskich krótkie opisanie, wydany w 1603, oprac. J. Kiliańczyk-Zięba, Kraków 2002.

Reimann G.J., Deutsche Baukunst des Klassizismus, Leipzig 1967.

Romantyzm. Malarstwo w czasach F. Chopina, Warszawa 1999.

Rosenblum R., Międzynarodowy styl około 1800, Toruń 2001.

Ryszkiewicz A., Malarstwo polskie. Romantyzm. Historyzm. Realizm, Warszawa 1989.

Sieradzka A., Peleryna, tren i konfederatka. O modzie i sztuce polskiego modernizmu, Wrocław 1991.

Stefański K., Architektura XIX wieku na ziemiach polskich, Warszawa 2005.

Stefański K., Jak zbudowano przemysłową Łódź, Łódź 2001.

Summerson J., The Architecture of 18th Century, London 1986.

Sztuka świata, t. 8. Warszawa 1995.

Szubert P., Rzeźba polska przełomu XIX i XX wieku, Warszawa 1995.

Tschudi Madsen S., Art Nouveau, Warszawa 1987.

Wallis M., Secesja, Warszawa 1987 (III wyd.).

Willett J., Ekspresjonizm, Warszawa 1976.

Zachwatowicz J., Architektura polska, Warszawa 1966.

Zgórniak M., Wokół neorenesansu w architekturze wieku XIX, Kraków 1987.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Jagielloński w Krakowie.