Uniwersytet Jagielloński w Krakowie - Punkt LogowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Transformacje polityczne w Europie Środkowej i Południowo-Wschodniej

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: WSM.INP-SZL-56 Kod Erasmus / ISCED: 14.6 / (0312) Politologia i wiedza o społeczeństwie
Nazwa przedmiotu: Transformacje polityczne w Europie Środkowej i Południowo-Wschodniej
Jednostka: Instytut Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych
Grupy: Zajęcia obowiązkowe dla III roku studiów I stopnia, niestacjonarne(stosunki międzynarodowe
Punkty ECTS i inne: 4.00
Język prowadzenia: polski

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2018/2019" (zakończony)

Okres: 2018-10-01 - 2019-01-27
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 18 godzin, 10 miejsc więcej informacji
Wykład, 18 godzin, 10 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Mirella Korzeniewska-Wiszniewska
Prowadzący grup: Mirella Korzeniewska-Wiszniewska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin
Efekty kształcenia:

EK1: Zna i rozumie istotę oraz specyfikę stosunków międzynarodowych, potrafi ze zrozumieniem analizować metody przejmowania władzy przez partie komunistyczne w krajach Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej, a następnie określić procesy polityczne, które doprowadziły do transformacji politycznych w latach 90. i następnych [K_W04+++], [K_W05+++], [K_W07+++].

EK2: Zna specyfikę i posiada umiejętność ustnego podawania przykładów (w perspektywie historycznej) państw w Europie Środkowej i Południowo Wschodniej o reżimie totalitarnym, autorytarnym i demokratycznym [K_U03+++], [K_U09++], [K_K02++].

EK3: Potrafi wykazać źródła niepowodzenia integracji wewnątrz bloku państw komunistycznych [K_W08 +], [K_U05 +++].

KE4: Zna i potrafi podać różnice w stopniu zaawansowania transformacji politycznych w poszczególnych krajach regionu oraz ustalić związane z tym procesami możliwości integracji. Potrafi w ramach prowadzonych dyskusji prezentować swe poglądy [K_K01++],[ K_U05+++], [K_K02++]

EK5: Dostrzega i potrafi ocenić rolę mocarstw w stabilizacji sytuacji politycznej na Bałkanach [K-U03+++], [K-W09 +++].

EK6: Zna i potrafi ocenić politykę poszczególnych państw regionu i UE wobec grup religijnych, etnicznych i językowych oraz przewidzieć skutki tej polityki, tj. stan zagrożenia dla stabilizacji w regionie [K_W09+++], [ K_U05+++].

EK7:Potrafi śledzić bieżące wydarzenia w Europie Środkowej i Południowo-Wschodniej i omawiać je publicznie, a także potrafi prawidłowo ocenić ewolucję i perspektywy głównych procesów zachodzących w stosunkach międzynarodowych w regionie [K_U04++] [K_K01++].

EK 8:Potrafi prawidłowo posługiwać się terminologią stosowaną w badaniach stosunków międzynarodowych, we współdziałaniu z grupą przedstawić publicznie analizę i opracowanie dotyczące procesów zachodzących w Europie Południowo-Wschodniej [K_U02+],[ K_K02++], [K_K04+], [K_K07+].

Wymagania wstępne:

Znajomość historii powszechnej XX w.

Forma i warunki zaliczenia:

Zaliczenie modułu odbywa się dwustopniowo:

1. Zaliczenie ćwiczeń i opcjonalnie lektur (aktywność przynajmniej na 50 % zajęć w postaci aktywnego udziału w dyskusji oraz argumentowania swego stanowiska (punktowanego każdorazowo).

2. Egzamin pisemny obejmuje całość treści merytorycznych modułu zdobytych w czasie prowadzonych zajęć: wykładów i ćwiczeń oraz wiedzę zdobytą w czasie samodzielnego studiowania podręczników i literatury przedmiotu.


Do egzaminu dopuszczone są tylko te osoby, które uzyskały zaliczenie z ćwiczeń.

Metody sprawdzania i kryteria oceny efektów kształcenia uzyskanych przez studentów:

Ek1, EK2,EK3, EK4, EK5, EK6, EK7, EK8:

- Ocena aktywności na wykładach i ćwiczeniach, udział w dyskusjach (punktowana każdorazowo).

- Ocena przygotowania merytorycznego studenta do zajęć na podstawie zaleconej literatury ( każdorazowo w czasie prowadzonych zajęć).

- Ocena umiejętności formułowania tez, wniosków, prognozowania,(każdorazowo w czasie prowadzonych zajęć).

- Ocena umiejętności posługiwania się terminologią stosowaną w badaniach stosunków międzynarodowych (każdorazowo w czasie prowadzonych zajęć i zaliczenia lektur).

- Zaliczenie 3 wybranych lektur ze spisu znajdującego się w Bibliotece INP i SM UJ, ul. Jabłonowskich 5, w czasie dyżuru u dr Mirelli Korzeniewskiej-Wiszniewskiej, nie później niż do 9 zajęć dydaktycznych (ćwiczeń).

Do oceny wykorzystuje się standardową skalę ocen.

Metody dydaktyczne:

Wykład:

Metody podające – opis

Metody podające – objaśnienia

Metody podające – prezentacja multimedialna

Metody problemowe – metody aktywizujące – dyskusja dydaktyczna


Ćwiczenia:

Metody praktyczne – metoda przewodniego tekstu - interpretacja źródeł

Metody praktyczne – ćwiczenia przedmiotowe

Metody problemowe – metody aktywizujące – dyskusja dydaktyczna

Bilans punktów ECTS:

Godziny kontaktowe:

Wykład - 18 godz.

Ćwiczenia - 18 godz.

Praca własna studenta:

Przygotowanie i opcjonalne zaliczenie lektur 15 godz.

Przygotowanie do wykładów i ćwiczeń 49 godz.

Przygotowanie do egzaminu 20 godz.

Łącznie 120 godz.

Wymiar, zasady i forma odbywania praktyk:

Nie dotyczy

Skrócony opis:

Proces przejmowania władzy przez partie komunistyczne w Rumunii, na Węgrzech, Jugosławii, Czechosłowacji, Albanii, Bułgarii, wojna domowa w Grecji; konflikt Stalin-Tito, początki i przebieg konfliktu cypryjskiego; powstanie RWPG i Układu Warszawskiego; XX zjazd KPZR, wydarzenia w bloku w 1956 r. i 1968 r.; załamanie gospodarcze w ZSRR i krajach bloku w latach 1976-1989; próby reform podejmowanych przez Gorbaczowa i rozpad ZSRR; powstanie niepodległych państw bałtyckich; upadek komunistycznych reżimów w krajach Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej; rozpad Jugosławii; proces akcesji państw regionu do NATO i UE.

Pełny opis:

Pojęcie Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej. Europa Środkowo-Wschodnia w polityce ZSRR (1939-1949). Klęska czeskiego „realisty” prezydenta E. Beneša, Jak umierała węgierska demokracja. Rumunia od przewrotu sierpniowego 1944 do ustanowienia republiki ludowej. Zwycięstwo komunistów w Jugosławii. Terror w Albanii. Walka o władzę w Bułgarii. Wojna domowa w Grecji. Konflikt Tito-Stalin. Początki i przebieg konfliktu cypryjskiego. Powstanie RWPG i Układu Warszawskiego. XX zjazd KPZR. Wydarzenia w państwach bloku w 1956 i 1968. Kryzys systemów totalitarnych w krajach bloku radzieckiego – różnice i podobieństwa. Narodziny opozycji demokratycznej – formy działania. Upadek reżimu komunistycznego w wybranych krajach Europy Środkowo-Wschodniej i Południowo-Wschodniej, przekształcenia ustrojowe. Rozpad Jugosławii. Konsekwencje rozpadu ZSRR. Powstanie nowych państw na mapie politycznej Europy. Znaczenie Turcji w regionie. Polityka religijna i narodowościowa w wybranych krajach postkomunistycznych. Proces akcesji państw regionu do NATO i UE. Rola Partnerstwa Wschodniego i Synergii Czarnomorskiej.

• Pojęcie Europy Środkowej i Południowo-Wschodnej używane w historii stosunków międzynarodowych i działaniach politycznych w wieku XX i XXI, zarówno na obszarze między Niemcami a Rosją, oraz z perspektywy zachodnioeuropejskiej, rosyjskiej, skandynawskiej, bałkańskiej i Stanów Zjednoczonych.

• Europa Środkowa i Południowo-Wschodnia w polityce Związku Radzieckiego. Koncepcja tzw. imperium zewnętrznego ZSRR.

• Rola Europy Południowo-Wschodniej w koncepcjach politycznych Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych po II wojnie światowej (na przykładzie Grecji w czasie wojny domowej i Turcji). Stosunek do planów federacyjnych w Europie.

• Proces przejmowania władzy przez partie komunistyczne na przykładzie: Węgier, Jugosławii, Albanii, Czechosłowacji, Rumunii i Bułgarii. Kształtowanie systemu stalinowskiego.

• Procesy dostosowywania się do radzieckiego modelu ustrojowo-politycznego, gospodarczego i ideologicznego, przebieg i specyfika reżimów państw w Europie Środkowej i Południowo-Wschodniej. Odmienność i konflikty ZSRR z Jugosławią i Albanią.

• Znaczenie problemu cypryjskiego w stosunkach międzynarodowych, zaangażowanie Wielkiej Brytanii ,USA, ONZ, NATO w rozwiązanie konfliktu grecko-tureckiego. Zmieniający się układ sił politycznych na wyspie i na świecie determinujący losy Cypru (konfrontacja amerykańsko-radziecka). Sposoby i próby zapobiegania ,łagodzenia i rozwiązania kwestii cypryjskiej. Cypr w UE.

• Integracja państw regionu ze ZSRR w ramach RWPG i Układu Warszawskiego. Podmiotowość państw regionu.

• Rewolucja 1956 r. na Węgrzech a sytuacja w Europie Środkowo-Wschodniej. „Praska wiosna”, interwencja zbrojna państw Układu Warszawskiego w Czechosłowacji w 1968 r. przyczyny i skutki.

• Rozpad ZSRR , powstanie Federacji Rosyjskiej i wpływ na transformacje polityczne w Europie Środkowej i Południowo-Wschodniej

• Powstanie niepodległych państw: Litwy, Łotwy i Estonii, transformacje polityczno-ustrojowe i integracja z NATO i UE.

• Białoruś - dyktatorskie rządy A. Łukaszenki. Podmiotowość kraju czy zależność od Rosji?

• Ukraina na drodze do samodzielności. Rola „pomarańczowej rewolucji „. Polityka balansowania między Brukselą i Moskwą, stopień zależności od Rosji.

• Imperialna Rosja Putina i polityka wobec Europy Środkowej i Południowo-Wschodniej. Idea i rzeczywistość. Polityka energetyczna i militarna wyznacznikiem narodowego interesu.

• Narody, zbiorowości etniczne, mniejszości narodowe, religijne w Europie Południowo-Wschodniej. Status prawny, zasady współżycia w mulietnicznych społeczeństwach. Przykłady polityki państwa wobec muzułmanów w Bułgarii i Grecji.

• Przyczyny i skutki rozpadu Jugosławii. Najważniejsze konflikty zbrojne. Polityka S. Miloševicia. Powstanie nowych państw na mapie politycznej Europy.

• Interwencja humanitarna jako zagadnienie polityki światowej. Przykład Bośni i Hercegowiny, Kosowa i Macedonii.

• Najważniejsze problemy państw powstałych po rozpadzie Jugosławii. Przebieg transformacji ustrojowych, gospodarczych, narodowościowych

• Rola nacjonalizmów na Bałkanach. Słowenia w UE. Autorytarne rządy F. Tudjmana w Chorwacji a UE, Bośnia i Hercegowina – europejski protektorat czy samodzielne państwo, koniec federacji Czarnogóry i Serbii, uznanie podmiotowości Macedonii - problemy z sąsiadami.

• Albańska kwestia narodowa. Niepodległość Kosowa, serbskie enklawy, rozwój struktur państwowych i administracyjnych. Albańczycy w południowej Serbii (Preševo, Bujanovac, Medvedja) - aktywność polityczna. Sytuacja ludności albańskiej w Czarnogórze. Kryzys 2001 r. w Macedonii.

• Integracja w ramach NATO i UE państw bałkańskich przykład Bułgarii i Rumunii. Ocena i perspektywy przystąpienia do struktur NATO i UE Albanii, Serbii, Czarnogóry i Macedonii. Analiza porównawcza.

• Partnerstwo Wschodnie i rola Polski.

• Turcja w Europie i na obszarze poradzieckim.

Literatura:

- Historia polityczna świata XX wieku, red. M. Bankowicz, t. I-II, Kraków 2004.

-Najnowsza historia świata 1945-1995, t. I-IV, red. A. Patek, J. Rydel, J. J. Węc, Kraków 2008.

- Tanty M., Bałkany w XX wieku. Dzieje polityczne, Warszawa 2003.

- Wiatr J.J., Europa pokomunistyczna przemiany państw i społeczeństw po 1989 roku, Warszawa 2006.

- Wielka historia świata. Od drugiej wojny światowej do XXI wieku, red. Wojciech Rojek, Kraków 2006.

Literatura uzupełniająca:

Podręczniki do wyboru przez studenta:

- Historia polityczna świata XX wieku, red. M. Bankowicz, t. I-II, Kraków 2004.

-Najnowsza historia świata 1945-1995, t. I-IV, red. A. Patek, J. Rydel, J. J. Węc, Kraków 2008.

- Tanty M., Bałkany w XX wieku. Dzieje polityczne, Warszawa 2003.

- Wiatr J.J., Europa pokomunistyczna przemiany państw i społeczeństw po 1989 roku, Warszawa 2006.

- Wielka historia świata. Od drugiej wojny światowej do XXI wieku, red. Wojciech Rojek, Kraków 2006.

Literatura uzupełniająca:

- Adamczyk A., Cypr. Dzieje polityczne, Warszawa 2002.

- Bankowicz M. , Zlikwidowane państwo.Ze studiów nad polityką Czechosłowacji, Kraków 2003.

- Huntinton S.P., Zderzenie cywilizacji i nowy kształt ładu światowego, Warszawa 1997.

- Czajkowski M., Rosja w Europie: polityka bezpieczeństwa europejskiego Federacji Rosyjskiej, Kraków 2003

- Gruszczak A., Problemy rządzenia w krajach Europy Środkowowschodniej, Kraków 2000

- Janusowe oblicze transformacji na Węgrzech 1990-1998, red, M.Schmid, L. Gytóth, Warszawa 2001.Szymański A., Między islamem a kemalizmem w Turcji, Warszawa 2006.

- Kłoczowski J., Historia Europy Środkowo-Wschodniej, t.1, 2, Lublin 2000

- Korzeniewska-Wiszniewska M., Serbia pod rządami Slobodana - Miloševicia: serbska polityka wobec rozpadu Jugoslawii Kraków 2008

- Marczuk K.P. Dwie dekady zmian: Rumunia 1989-2009, Warszawa 2009.

- Podraza A., Europa Środkowa zarys przestrzenny i historia regionu, Prace Komisji Środkowoeuropejskiej PAU, H. Batowski, J. Machnik, t. 1, Kraków 1993.

- Smaga J., Narodziny i upadek imperium ZSRR 1917-1991, Kraków 1992.

- Smaga J., Rosja w XX stuleciu, Kraków 2001

- Smoleń M., Stracone dekady. Historia ZSRR 1917-1991, Warszawa 1994.

- Sokół W., Żmigrodzki M., Systemy polityczne państw Europy Środkowej i Wschodniej, Lublin 2005.

- Stuermer M., Putin i odrodzenie Rosji, Wrocław 2008.

- Brzeziński A., Grecja, Warszawa 2002

- Szymański A., Między islamem a kemalizmem. Problem demokracji w Turcji, Warszawa 2008

- Szymański A., System konstytucyjny Turcji, Warszawa 2006

- Sula P., System partyjny Republiki Węgierskiej, Wrocław 2006

- Zyborowicz S., Przebudowa ustroju politycznego na Węgrzech i w Czechosłowacji, Poznań 1995

- Waldenberg Marek, Rozbicie Jugosławii, od separacji Słowenii do wojny kosowskiej, Wyd. Naukowe SCHOLAR, Warszawa 2003

- Zacharias Michał Jerzy, Komunizm, federacja, nacjonalizmy: system władzy w Jugosławii 1943-1991: powstanie, przekształcenia, rozkład, Wydawnictwo Neriton, IH PAN, Warszawa 2004

- Stawowy-Kawka I., Historia Macedonii, Wrocław-Warszawa-Kraków 2000

- Eberhardt P., Przemiany demograficzno-etniczne na obszarze Jugosławii w XX wieku, wyd. UMCS, Lublin 2005

- Źródła nienawiści. Konflikty etniczne w krajach postkomunistycznych, red. K. Janicki, Kraków-Warszawa 2009.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Jagielloński w Krakowie.