Uniwersytet Jagielloński w Krakowie - Punkt LogowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Moduł specjalizacyjny: Psychologia rehabilitacji

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: WZ.IPS-251/IV-V1314s Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0313) Psychologia
Nazwa przedmiotu: Moduł specjalizacyjny: Psychologia rehabilitacji
Jednostka: Instytut Psychologii Stosowanej
Grupy: IV i V rok, studia stacjonarne - moduły specjalizacyjne do wyboru
Przedmioty dla programu WZKS-n069-1-MD-10
Punkty ECTS i inne: 14.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2020/2021" (w trakcie)

Okres: 2020-10-01 - 2021-06-15
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia terenowe, 70 godzin, 21 miejsc więcej informacji
Warsztat, 30 godzin, 21 miejsc więcej informacji
Wykład, 25 godzin, 21 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Krzysztof Gerc
Prowadzący grup: Ewa Brodowicz, Janina Chudyba, Krzysztof Gerc, Marta Jurek, Elżbieta Kulig, Natalia Majkowska, Bogusława Piasecka, Iwona Sikorska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Ocena wliczana do średniej:

tak

Cele kształcenia:

Absolwent modułu:

- posiada niezbędną wiedzę faktograficzną i przekrojową dotyczącą współczesnych zagadnień psychologii osób z niepełnosprawnością;

- sprawnie rozpoznaje i opisuje uwarunkowania zaburzeń emocjonalnych implikacji funkcjonalnych niepełnosprawności u dzieci, młodzieży i osób dorosłych;

- sprawnie przedstawia kryteria kwalifikacji diagnostycznej, zgodnej z ICF;

- przedstawia najważniejsze metody rehabilitacji psychologicznej osób z nabytą niepełnosprawnością;

Student, który zaliczył moduł skutecznie stosuje zdobytą wiedzę do rozwiązywania problemów praktycznych w relacjach z osobami z niepełnosprawnością.


Efekty kształcenia:

W efekcie zrealizowanego przedmiotu:

1. Student posiada niezbędną wiedzę faktograficzną i przekrojową dotyczącą współczesnych zagadnień psychologii rehabilitacji. Sprawnie rozpoznaje i opisuje konsekwencje psychologiczne różnych niepełnosprawności. Przedstawia kryteria adekwatności wybieranych i stosowanych form terapii. Przedstawia współczesne trendy w badaniach dotyczących problematyki osób niepełnosprawnych. Sprawnie definiuje pojęcia związane z problematyka psychologii rehabilitacji. Zna założenie etyczne pracy psychologa rehabilitacji.

2. Student, który zaliczył przedmiot skutecznie stosuje zdobytą wiedzę do rozwiązywania problemów praktycznych w relacji z osoba niepełnosprawną i jej rodziną. Posiada podstawowe kwalifikacje, wystarczające do przeprowadzenia badania psychologicznego osoby z niepełnosprawnością narządu wzroku, słuchu, autyzmem, niepełnosprawnością intelektualną, niepełnosprawnością sprzężoną, niepełnosprawnością ruchową. Potrafi samodzielnie tworzyć plany terapii i oceniać ich skuteczność

3. Student potrafi znajdować rozwiązania dla konkretnych problemów z zakresu etyki w zawodzie psychologa. Potrafi wskazać przykłady działań nieetycznych oraz omówić ich negatywne konsekwencje zarówno w relacji z pacjentem, jak też w perspektywie osobistego rozwoju.


Wymagania wstępne:

Zaleczenie przedmiotu: fakultetu lub wykładu monograficznego z dziedziny zbliżonej do problematyki modułu, zainteresowanie problematyką psychologii niepełnosprawności

Forma i warunki zaliczenia:

pisemny egzamin testowy online

praca semestralna

udział w zajęciach terenowych

ocenianie ciągłe


Metody sprawdzania i kryteria oceny efektów kształcenia uzyskanych przez studentów:

Studenci są oceniani w sposób ciągły na podstawie uczestnictwa i aktywności na zajęciach warsztatowych oraz terenowych (zajęcia, w których student nie uczestniczył z ważnych powodów (np. zdrowotnych) powinny zostać zrealizowane w formie i terminie uzgodnionymi z prowadzącym), w tym realizacji przedstawianych im zadań, a także na podstawie oceny z egzaminu kończącego przedmiot, obejmującego całokształt przedstawionej w sylabusie problematyki. Dodatkowymi kryteriami oceny w przypadku zajęć warsztatowych i terenowych są: terminowość wykonania zadań, umiejętność zastosowania wiedzy specjalistycznej w praktyce oraz dostosowanie się do wymagań dotyczących sposobu ich wykonania, określonych i przedstawionych przez prowadzącego zajęcia.

Metody kształtujące dla oceny ciągłej to:

- bieżąca ocena (informacja zwrotna dla Studenta) i ewentualna korekta realizacji zadań wykonywanych w trakcie zajęć;

- bieżąca ocena udziału w dyskusji, planowaniu procesu diagnostycznego i terapeutycznego osoby niepełnosprawnej w miejscach realizacji zajęć terenowych;

- dyskusja oceniająca w ramach zajęć warsztatowych po wykonaniu wszystkich zadań, przedstawionych przez prowadzących.

Metody podsumowujące:

- ostateczne, końcowe oceny wykonania zadań, w tym analiza zgodności efektów pracy z bieżącymi sugestiami prowadzących zajęcia;

- ocena efektów obserwacji zajęć terenowych, opracowania dokumentacji diagnostycznej osoby niepełnosprawnej z wnioskami, konspektów zajęć terapeutycznych;

- ocena z egzaminu.


Ocenie podlega:

• Egzamin ustny: znajomość problematyki wykładów, zajęć warsztatowych, zajęć terenowych, lektur oraz aktów prawnych, regulujących udzielanie specjalistycznej pomocy psychologicznej osobom niepełnosprawnym. Warunkiem przystąpienia do egzaminu jest uprzednie uzyskanie zaliczenia zajęć warsztatowych oraz terenowych.

• Warsztaty i zajęcia terenowe: ocenianie ciągle: aktywny udział w zajęciach (m.in. uczestnictwo w dyskusjach, przygotowanie zaleconych tekstów, praca indywidualna i zespołowa pod kierunkiem kierownika przedmiotu, ćwiczenia praktyczne w miejscach zajęć terenowych).


Metody dydaktyczne - słownik:

E-learning
Metody eksponujące - ekspozycja
Metody eksponujące - film
Metody podające - anegdota
Metody podające - opis
Metody podające - prezentacja multimedialna
Metody podające - wykład informacyjny
Metody praktyczne - ćwiczenia przedmiotowe
Metody praktyczne - metoda projektów
Metody praktyczne - pokaz
Metody problemowe - metody aktywizujące - dyskusja dydaktyczna
Metody problemowe - metody aktywizujące - seminarium
Metody problemowe - wykład konwersatoryjny
Metody problemowe - wykład problemowy

Metody dydaktyczne:

konsultacje (regularne oraz organizowane w indywidualnych przypadkach po zajęciach terenowych i warsztatach, konsultacje e-learning)

warsztaty grupowe

praca w gabinetach diagnostycznych

projekty grupowe

pokaz

dyskusja

wykład

pokaz pomocy edukacyjnych dla dzieci niewidomych i niesłyszących, autystycznych oraz ujawniających niedokształcenie mowy typu korowego,

obserwacja zajęć warsztatowych z dziećmi w sali z lustrem weneckim


Bilans punktów ECTS:

Uczestnictwo w wykładzie - 25 godz.

Uczestniczenie w warsztatach 30 godz.

Odbycie zajęć terenowych 70 godz.

Przygotowanie projektu zajęć diagnostycznych oraz terapeutycznych 40 godz.

Opracowanie dokumentacji diagnostycznej osoby niepełnosprawnej wraz z wnioskami 25 godzin

Analiza struktury zajęć neurorehabilitacyjnych 20 godzin

Opracowanie przykładowych konspektów zajęć grupy wsparcia dla rodziców dzieci niepełnosprawnych w oparciu o elementy e- lerningu

45 godz.

Analiza literatury przedmiotu oraz przygotowanie do egzaminu 110 godz.


Grupa treści kształcenia:

Grupa treści kształcenia do wyboru

Wymiar, zasady i forma odbywania praktyk:

zajęcia praktyczne są częścią warsztatów oraz zajęć terenowych

Skrócony opis:

Moduł ukierunkowany jest na możliwie wieloaspektowe przedstawienie problematyki psychologicznej osób niepełnosprawnych oraz zapoznanie Studentów ze specyfiką pracy psychologa z osobami z niepełnosprawnością.

W trakcie zajęć wykładowych zostaną przedstawione różne modele teoretyczne niepełnosprawności, wypracowane, między innymi, na gruncie psychopatologii rozwojowej oraz tzw. kontekstualnego modelu niepełnosprawności w odniesieniu do osób z dysfunkcjami wrodzonymi, nabytymi w dzieciństwie oraz powstałymi na skutek schorzeń, urazów, czy procesów degeneracyjnych. Omówione zostaną również zagadnienia związane z realizacją potrzeb rozwojowych osób niepełnosprawnych oraz zdefiniowana rola pozainstytucjonalnych form oddziaływań i wpływów otoczenia.

Celem zajęć jest również przedstawienie uwarunkowań przeprowadzania oceny psychologicznej oraz podejmowania oddziaływań rehabilitacyjnych wobec osób z niepełnosprawnością ruchową, sensoryczną i intelektualną.

Zajęcia warsztatowe mają na celu ukazanie, w jaki sposób osoby z różnego typu niepełnosprawnością spostrzegają świat. Warsztaty są ukierunkowane na:

- identyfikację ograniczeń, wynikających z niepełnosprawności oraz trudności, jakich doświadczają osoby niepełnosprawne w codziennym funkcjonowaniu;

- zapoznanie z technikami wspierania osób niepełnosprawnych w zakresie lokomocji, orientacji w środowisku oraz realizacji codziennych obowiązków;

- przedstawienie form pracy z osobami niepełnosprawnymi w obszarze kształtowania aktywności psychoruchowej, rozwijania umiejętności komunikowania się

oraz sprawności poznawczych i funkcjonowania emocjonalno społecznego;

- omówienie podstawowych zagadnień dotyczących: psychologicznej sytuacji rodzin osób niepełnosprawnych; informowania osób niepełnosprawnych o wynikach diagnozy, wspierania rodziny.

Pełny opis:

Wykłady i warsztaty:

1. Niepełnosprawność w ujęciu historycznym. Ślady myśli psychologicznej w rehabilitacji od czasów starożytnych po współczesność.

2. Omówienie procesu adaptacji do niepełnosprawności (uwarunkowania, przebieg). Modele niepełnosprawności. Wprowadzenie do problematyki rehabilitacji neuropsychologicznej.

3. Analiza czynników warunkujących skuteczność procesu rehabilitacji:

a) rzetelna wiedza o uszkodzeniu i jego następstwach oraz o przeszłości pacjenta;

b) identyfikacja i zrozumienie subiektywnych (często negatywnych) doznań pacjenta i jego rodziny;

c) stosowanie podejścia strategicznego i ukierunkowanego na cel (cele główne i poboczne oraz ich późniejsza realizacja);

d) konstruowanie indywidualnego harmonogramu ćwiczeń w ramach podejścia heurystycznego;

e) koncentrowanie działań terapeutycznych na usprawnianiu funkcji poznawczych oraz poprawie stanu emocjonalnego;

f) wprowadzenie długoterminowej opieki (redukcja długofalowych efektów urazu, a jeśli jest to niemożliwe – nauka życia z niepełnosprawnością).

4. Wybrane formy terapii osób z zaburzeniami świadomości. Omówienie definicji pełnego oraz częściowego zespołu zaburzeń świadomości oraz ich implikacji.

5. Niedokształcenie mowy typu korowego u dzieci.

6. Przedstawienie koncepcji teoretycznych oraz badań, wyjaśniających i charakteryzujących autyzm wczesnodziecięcy

7. Omówienie wybranych form diagnozy i stymulacji psychologicznej dzieci w wieku od urodzenia do trzeciego roku życia. Analiza problemów rodzinnych i społecznych, towarzyszących niepełnosprawności dziecka. Charakterystyka celów rehabilitacji dziecka z wczesnym uszkodzeniem mózgu:

a) autonomia ruchowa;

b) samodzielność w czynnościach życia codziennego;

c) możliwość porozumiewania się;

d) dostęp do nauki szkolnej;

e) osiągnięcie równowagi emocjonalnej i afektywnej;

f) korzystanie z wartości kulturowych.

8. Psychologiczne aspekty procesu udzielania pomocy. Optymalizacja realizacji wczesnej interwencji i wspomagania rozwoju dziecka. Analiza społecznego kontekstu przebiegu rehabilitacji w ramach aktualnych regulacji formalno - prawnych.

9. Podstawowe metody rehabilitacji dziecka z niepełnosprawnością ruchową i ich psychologiczne implikacje:

- metoda NDT Bobach;

- metoda Vojty;

- metoda Peto;

- metoda Fay’a – Domana – Delacato.

10. Rola psychologa w procesie wspomagania osób niesłyszących i niewidomych. Terapia ekspresywna. Idea planowania skoncentrowanego na osobie. Podstawy i elementy planowania działań terapeutycznych wobec osób z niepełnosprawnością sprzężoną.

11. Metody oddziaływań rehabilitacyjnych i stymulacyjnych realizowane wobec osób w stanie wegetatywnym.

12. Pomoc psychologiczna i fizjoterapia w Chorobie Parkinsona

13. Omówienie propozycji oddziaływań psychologicznych w Chorobie Alzheimera. Instytucjonalne i pozainstytucjonalne formy wspomagania osób niepełnosprawnych i ich rodzin.

14. Sytuacja prawna osób niepełnosprawnych w Polsce. Propozycje prawne a zmaganie się z problemem niepełnosprawności. Akty normatywne a kształcenie osób niepełnosprawnych.

15. Problemy etyczne w działaniach psychologa rehabilitacji.

Zajęcia terenowe są zorganizowane m.in. w: Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym im. L. Rydygiera w Krakowie, Specjalnym Ośrodku Szkolno – Wychowawczym dla Dzieci Niewidomych i Słabowidzących w Krakowie, Specjalnym Ośrodku Szkolno – Wychowawczym nr 6 dla Dzieci Niesłyszących i Słabosłyszących w Krakowie, Specjalistycznej Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej w Skawinie, Ośrodku Szkolno – Wychowawczym dla Dzieci z Afazją w Krakowie, w Środowiskowym Domu Samopomocy, w Centrum Autyzmu w Krakowie.

Literatura:

Lektura obowiązkowa:

Kowalik, St. (2018): Stosowana psychologia rehabilitacji. Warszawa: Wydawnictwo Scholar.

Lektura uzupełniająca:

Gałkowski T. (2003): Dzieci niepełnosprawne w programach oddziaływań wychowawczych i rehabilitacyjnych, [w:] (red.) A. Jurkowski Z zagadnień współczesnej psychologii wychowawczej (s. 27-53) Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Psychologii PAN

Fries W., Liebenstund I. (2002): Rehabilitacja w chorobie Parkinsona. Elipsa-JAIM, Kraków.

Kucharska J. (2009): Wolontariat jako forma wsparcia rodziny, [w:] Gulla B., Duda M. (red.) Silna rodzina, Wyd. Archidiecezji Krakowskiej, Kraków, s. 191 – 207;

Prigatano George P. (2009), Rehabilitacja neuropsychologiczna, PWN, Warszawa;

Seniów J., Polanowska K. (2003), Neuropsychologiczna rehabilitacja pacjentów z zaburzeniami poznawczymi wynikającymi z pourazowej patologii CUN [w] Herzyk A., Daniluk B. (red.), Neuropsychologiczne konsekwencje urazów głowy, Wyd. UMCS, Lublin.

Uwagi:

Uwaga! Przedmiot zasadniczo realizowany w semestrze zimowym, jednak z uwagi na charakter zajęć wprowadzony jako całoroczny, gdyż część zajęć z przyczyn niezależnych - organizacyjnych może przedłużyć się na semestr letni.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Jagielloński w Krakowie.