Uniwersytet Jagielloński w Krakowie - Punkt LogowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Historia medycyny

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: LK-3HM.3S.3Z.OR Kod Erasmus / ISCED: 12.0 / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Historia medycyny
Jednostka: Katedra Historii Medycyny
Grupy: Przedmioty III rok, studia doktoranckie, wydział lekarski
Punkty ECTS i inne: 0 LUB 1.00 (w zależności od programu)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2020/2021" (w trakcie)

Okres: 2020-10-01 - 2021-01-28
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 20 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Ryszard Gryglewski
Prowadzący grup: Ryszard Gryglewski, Monika Zamachowska
Strona przedmiotu: http://www.khm.cm-uj.krakow.pl
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Cele kształcenia:

Poszerzenie wiedzy z zakresu historii medycyny.

Efekty kształcenia:

Student studiów doktoranckich Wydziału Lekarskiego po zakończeniu kursu z historii medycyny powinien wykazywać większe zainteresowanie osiągnięciami naukowymi a także samą medycyną praktyczną, powinien wiedzieć co to jest historia medycyny, jaki ma ona wpływ na jego późniejszą pracę zawodową, powinien umieć analizować zdarzenia przeszłości i interpretować źródła historyczne, poznać rolę eksperymentu w wyjaśnianiu prawidłowego działania organizmu ludzkiego a także umieć podjąć próbę wykazania przyczyn wielu niepowodzeń w medycynie na przestrzeni dziejów. Powinien docenić rolę rekonstrukcji przeszłości i bezstronnego ukazywania faktów zgodnie z przesłaniem: rozważania przyczyn dla odkrycia prawdy.

Wymagania wstępne:

Zgodne z regulaminem dla studiów doktoranckich.

Forma i warunki zaliczenia:

test pisemny na ocenę - wielokrotnego wyboru.

Metody sprawdzania i kryteria oceny efektów kształcenia uzyskanych przez studentów:

Ocena wyników testu z historii medycyny po zakończeniu cyklu wykładów.

Metody dydaktyczne - słownik:

Metody podające - odczyt
Metody podające - opowiadanie
Metody podające - prezentacja multimedialna
Metody podające - wykład informacyjny

Metody dydaktyczne:

wykład i pokaz multimedialny

Bilans punktów ECTS:

Udział studenta w wykładach - 20 godzin

Przygotowanie do testu - 5 godzin

Wymiar, zasady i forma odbywania praktyk:

nie dotyczy

Skrócony opis:

1. Obrazowanie ciała w historii medycyny.

2. Historia nauczania klinicznego.

3. Teoria choroby w ujęciu historycznym.

4. Miejsce chirurgii w historii medycyny.

5. Od filozofii do eksperymentu, czyli historia fizjologii.

6. Problem brudu w medycynie, czyli historia walki z zakażeniem przyrannym.

7. Rudolf Weigl -twórca szczepionki przeciw tyfusowi plamistemu.

8. Jan Nielubowicz-pierwszy polski przeszczep nerki.

9. Hilary Koprowski- pierwsza szczepionka przeciwko polio.

10. Choroby duchy przeszłości oraz Zaliczenie w formie testu.

Pełny opis:

1. Obrazowanie ciała w historii medycyny

Budowa ciała ludzkiego wedle teorii spekulacyjnych starożytnych cywilizacji. Autopsja jako źródło poznania w szkole aleksandryjskiej – Herofilos i Erasistratos. Galen i jego wykład De usu partium corporis humani. Prymat modelu galenowskiego w cywilizacji chrześcijańskiej Europy i w kręgu cywilizacji islamu. Nauka anatomii w szkołach w Salerno i Montpelier oraz na średniowiecznych uniwersytetach. „Odnowiciel anatomii” Mondino de Luzzi i jego traktat Anathomia Mundini. Anatomia jako przedmiot zainteresowania renesansowych uczonych i artystów. Rysunki anatomiczne Leonarda da Vinci. De humani corporis libri septem Andreasa Vesaliusa. Ukształtowanie się Theatrum Anatomicum w Bolonii i w Lejdzie. Marcello Malpighi i narodziny anatomii mikroskopowej. Narodziny anatomii porównawczej (Félix Vicq-d'Azyr) i morfologicznej (Marie François Xavier Bichat) we francuskiej szkole medycyny. Anatomia systematyczna i topograficzna w kręgu medycyny niemieckiej (Joseph Hyrtl, Jacob Henle). Historia anatomii na ziemiach polskich (Ludwik Karol Teichmann, Ludwik Maurycy Hirschfeld, Henryk Kadyi).

2. Historia nauczania klinicznego

Narodziny nauczania przy łóżku chorego. Początki medycyny klinicznej w kręgu kultury islamu. Nauczanie medycyny w Bizancjum i średniowiecznej Europie. Kształtowanie się modelu klinicznego w Padwie; Giovanni Battista da Monte, Marco degli Oddi. Pierwsze kliniczne wykłady w Niderlandach; Jan van Heurne. Lejda jako centrum nauczania klinicznego; Herman Boerhaave i jego uczniowie. Gerard van Swieten twórcą szkoły klinicznej w Wiedniu. Medycyna kliniczna w Edynburgu i Paryżu. Początki nowoczesnej diagnostyki fizykalnej; opukiwanie i osłuchiwanie. Geneza wprowadzenia metod statystycznych. Nauczanie kliniczne na ziemiach polskich.

3. Teoria choroby w ujęciu historycznym

Supranaturalistyczne koncepcje zdrowia i choroby. Teoria humoralna Hipokratesa jako przykład ujęcia filozoficznego zjawisk patologicznych. Ukształtowanie się modelu solidarystycznego. Geneza teorii miazmatycznej i jej związki z propozycjami kontagionistycznymi. Historia pojęcia zakaźności. Mechanistyczne i jatrochemiczne wyjaśnienie zmian patologicznych. Nozologia Thomasa Sydenhama. Początki epidemiologii – prace Johna Snowa. Komórkowa teoria choroby – Rudolf Virchow. Mikrobiologiczna (bakteryjna) koncepcja podłoża rozwoju chorób – Ludwik Pasteur i Robert Koch. Historia genetycznego spojrzenia na choroby.

4. Miejsce chirurgii w historii medycyny

Neolityczne trepanacje i prehistoryczne praktyki nastawiania złamań. Chirurgia starożytnych kultur Międzyrzecza, Egiptu, Chin i Indii. Chirurgia w dziełach Hipokratesa i Galena. Szkoła empiryków. Chirurgia w epoce wieków średnich; bractwa cechowe, szkoła w Montpellier. Zabiegi chirurgiczne w kręgu kultury islamu. Narodziny desmurgii; Ambroży Paré. Chirurdzy-anatomowie XVII stulecia. Chirurgia epoki oświecenia: szkoła francuska, szkoła angielska, szkoła niemiecka. Dalszy rozwój chirurgii zabiegowej w pierwszej połowie XIX wieku; szkoły- francuska (Dupuytren, Larrey), angielska (Liston, Guthrie), niemiecka (Langenbeck, Rust, Graefe, Dieffenbach). Wprowadzenie znieczulenia ogólnego; Horacy Wells, William Morton, Crawford Long, James Young Simson. Walka z zakażeniem; Ignaz Semmelweis, Joseph Lister, Jan Mikulicz, William Halsted.

5. Od filozofii do eksperymentu, czyli historia fizjologii.

System fizjologiczny Galena. Odkrycie zjawiska krążenia krwi; Ibn-al-Nafis, Miguel Servet, William Harvey. Poszukiwania na drodze eksperymentalnej (Spallanzani, Galvani). Narodziny fizjologii nowożytnej – Albrecht von Haller. Francuska szkoła fizjologiczna i patofizjologiczna w XIX wieku (Magendie, Bernard). Ustalenie zasad postępowania eksperymentalnego. Niemiecka szkoła fizjologiczna (Müller, Purkyně, Helmholz). Rosyjska szkoła neurofizjologii (Sieczenow, Pawłow). Początki neurofizjologii mózgu (Beck). Odkrycie adrenaliny (Cybulski, Szymonowicz, Schäfer, Oliver). Odkrycie histaminy (Popielski). Odkrycie insuliny (Best, Banting).

6. Problem brudu w medycynie, czyli historia walki z zakażeniem przyrannym:

W trakcie wykładu zostanie wyjaśnione, kto zajmował się leczeniem ran w średniowieczu, jak wyglądała ówczesna wiedza na ten temat, a także, co zostało utrwalone w medycynie w przyszłych epokach i dlaczego. Wykład odpowie na pytanie, dlaczego pierwsze metody antyseptyki nie były doskonałe, oraz gdzie leżał problem w sterylizacji nici chirurgicznych i jak został rozwiązany.

7. Historia życia i działalności naukowej jednego z największych polskich mikrobiologów, przedstawiona w formie prezentacji i filmu fabularnego.

8. Historia życia i działalności naukowej jednego z największych polskich chirurgów, który był pionierem transplantologii polskiej,przedstawiona w formie prezentacji i filmu fabularnego.

9. Historia życia i działalności naukowej jednego z największych polskich mikrobiologów,twórcy pierwszej na świecie doustnej szczepionki przeciwko polio, przedstawiona w formie prezentacji i filmu fabularnego.

10. Choroby duchy przeszłości

Na wykładzie zostaną omówione choroby, które w przeszłości stanowiły poważny problem medyczny, dziś już niewystępujące lub uleczalne. Choroby zostaną omówione na tle epoki, wraz z przedstawieniem historycznych metod leczenia.

Zaliczenie w formie testu

Literatura:

1. Władysław Szumowski: Historia medycyny filozoficznie ujęta.

2. Tadeusz Brzeziński: Historia medycyny.

3. Bronisław Seyda: Dzieje medycyny.

4. Zdzisław Gajda: O ulicy Kopernika w szczególności o Wesołej w ogólności.

5. Zdzisław Gajda: O Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego.

6. Zdzisław Gajda: Do historii medycyny wprowadzenie.

7. Andrzej Śródka: Zarys historii nauczania medycyny w Polsce do roku 1939.

Uwagi:
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Jagielloński w Krakowie.