Uniwersytet Jagielloński w Krakowie - Punkt LogowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Zarys historii kultury Węgierskiej do połowy XX w.

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: WF.FLG.ZHKW.2 Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Zarys historii kultury Węgierskiej do połowy XX w.
Jednostka: Zakład Filologii Węgierskiej
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 0 LUB 2.00 (w zależności od programu)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2020/2021" (zakończony)

Okres: 2020-10-01 - 2021-01-28
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Grzegorz Bubak
Prowadzący grup: Grzegorz Bubak
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie
Cele kształcenia:

- ma podstawową wiedzę o miejscu i znaczeniu filologii w systemie nauk humanistycznych oraz o specyfice przedmio-towej i metodologicznej studiowanej specjalności NF1A_W01

-ma podstawową wiedzę o naukach i dyscyplinach nauko-wych oraz o powiązaniach literaturoznawstwa i językoznaw-stwa węgierskiego z innymi dziedzinami nauki, tj. z historią, kulturoznawstwem NF1A_W05

- ma podstawową wiedzę o instytucjach związanych z ochro-ną i rozwojem języka węgierskiego i kultury węgierskiej na Węgrzech i poza ich granicami NF1A_W08


Efekty kształcenia:

potrafi wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i użytkować informacje związane z wytworami kultury węgier-skiej NF1A_U06

- posiada podstawowe umiejętności doboru metod i narzędzi badawczych, aby sformułować, a następnie zanalizować, opracować i przedstawić problemy badawcze w zakresie filo-logii węgierskiej, kierując się wskazówkami opiekuna nauko-wego NF1A_U08

- potrafi rozpoznać różne rodzaje wytworów kultury właści-wych dla studiów z zakresu filologii węgierskiej (literaturo-znawstwo, językoznawstwo) oraz przeprowadzać ich kry-tyczną analizę i interpretację na poziomie podstawowym z zastosowaniem typowych metod, w celu określenia ich zna-czeń, oddziaływania społecznego, miejsca w procesie histo-ryczno-kulturowym NF1A_U09 NF1A_U10


Wymagania wstępne:

Wymagania wstępne i dodatkowe Podstawowa znajomość historii powszechnej

Forma i warunki zaliczenia:

Warunkiem otrzymania zaliczenia jest przygotowanie samo-dzielnej pracy semestralnej. Temat powinien dotyczyć wybra-nego zagadnienia omówionego w trakcie zajęć i musi zostać wcześniej skonsultowany z prowadzącym.

Zajęcia z przedmiotu kończy egzamin ustny po II semestrze, który obejmuje zakres materiału omówiony w trakcie obu semestrów.


Metody sprawdzania i kryteria oceny efektów kształcenia uzyskanych przez studentów:

Kryterium oceny efektów kształcenia oparte jest na przygotowaniu prac semestralnych oraz na wyniku egzaminu końcowego.

Metody podsumowujące:

- ostateczna, końcowa ocena wykonania zadań polega na przeprowadzeniu egzaminu ustnego.

Pytania egzaminacyjne mają za zadanie sprawdzić wiedzę na temat zarysu historii węgierskiej w zakresie podanym w treściach modułu.


Metody dydaktyczne - słownik:

Metody eksponujące - film
Metody podające - objaśnienie lub wyjaśnienie
Metody podające - wykład informacyjny
Metody problemowe - wykład problemowy

Metody dydaktyczne:

Stosowane metody dydaktyczne • metody podające: wykład informacyjny,

• metody problemowe: wykład problemowy,

• metody eksponujące: film


Wymiar, zasady i forma odbywania praktyk:

Moduł kształcenia nie przewiduje praktyk.

Pełny opis:

Przedmiot Zarys historii kultury węgierskiej do połowy XX wieku bazuje na posiadanej

już wiedzy z zakresu historii Węgier. Celem zajęć jest chronologiczne przedstawienie

najważniejszych zagadnień z zakresu kultury węgierskiej od pradziejów plemion

węgierskich aż do połowy wieku XX oraz zapoznanie studentów z kluczowymi

pojęciami dotyczącymi omawianego materiału. Kultura węgierska jest nierozerwalnie

związana z historią dlatego też omawiane zagadnienia prezentowane są w sposób

ciągły. W każdym z kluczowych okresów można odnaleźć istotne wydarzenie

determinujące obszar kultury. Tak było np. w chwili przyjęcia chrześcijaństwa

w obrządku zachodnim skutkującym zwróceniem się w kierunku cywilizacji

zachodniej, zanurzeniem się w kulturze europejskiej. Wielokrotnie dwór królewski był

miejscem, gdzie rozwijała się kultura węgierska pod wpływem przebywających tam

wykształconych cudzoziemców, stamtąd też rozchodziła ona na pozostałe obszary.

Tematem rozpoczynającym jest skomplikowana kwestia pochodzenia Węgrów,

przynależność językowa i badania historyczno-porównawcze, które pokazują

olbrzymie bogactwo sfery kulturowej plemion węgierskich. Z etnogenezą Węgrów

wiążę się również wędrówka plemion węgierskich na obecnie zamieszkiwane tereny.

Istotną rolę odgrywają także etapy pośrednie, które wskazują na wzajemne

oddziaływanie języków i zależności pomiędzy napotkanymi grupami. Kultura

węgierska dynamicznie rozwijała się w okresie panowania I króla Stefana, który

autentycznie dbał o szybkie włączenie swojego kraju w obszar kultury zachodniej. W

dalszej kolejności przedmiot zajęć stanowi formowanie się państwowości, pierwszy

koronowany władca z rodzimej dynastii Árpádów. O sile i znaczeniu państwa

węgierskiego stanowili królowie potrafiący wykorzystać odpowiednią koniunkturę

i wzmacniać Węgry kosztem sąsiadów. Umiejętnie wykorzystywali swoje

doświadczenie i wiedzę, aby podnosić poziom cywilizacyjny Węgier, który

gwarantował równomierny rozwój państwa. Istotny okres w historii Węgrów stanowią

krwawe wojny z armią turecką, które dzięki strategicznym umiejętnością dowódców

węgierskich przez dług czas udawało się toczyć poza granicami kraju. Osobny rozdział

stanowi z pewnością panowanie jednego z najważniejszych władców Macieja Korwina,

który wciągu kilku dekad ponownie stworzył silne, niezależne państwo, dzięki temu

mógł realizować swoje dalekosiężne plany. Był człowiekiem renesansu, doskonale

wykształcony, dbał o sferę kultury w stopniu równym wojskowości czy administracji.

Jego śmierć jest początkiem schyłku znaczenia Węgier na arenie międzynarodowej,

upadek został niejako przypieczętowany klęską pod Mohaczem, gdzie wojska

węgierskie zostały rozgromione przez liczebniejsze siły tureckie. Po tej tragedii

narodowej Węgry znikają z mapy Europy na całe stulecia i Węgrzy rozpaczliwie będą

próbowali odzyskać niepodległość. Kolejne stulecia przyniosą liczne powstania

antytureckie i antyhabsburskie. Niestety żadne z nich nie przyniosło oczekiwanego

rezultatu. Jest to też okres, kiedy kultura węgierska jest poważnie zagrożona, Węgry

walczą o zachowanie tożsamości narodowej i rolę bastionu broniącego tradycji

i kultury przejął skutecznie Siedmiogród. Zrzucenie kontroli tureckiej było dopiero

możliwe w wyniku ogólnych zmian i nowego układu sił w Europie, od tego momentu

terytorium węgierskie znajdzie się w całkowitej zależności od dynastii Habsburgów,

którzy umiejętnie potrafili zniechęcić i odwrócić uwagę Węgrów od ich dążeń

niepodległościowych, stosując różnego rodzaju zachęty, jak restrykcje.

Literatura:

Obowiązkowa

1. I. Romsics, Historia Węgier, Poznań 2018

2. W. Felczak, Historia Węgier, Wrocław 1983

3. S. A. Sroka, Historia Węgier do 1526 roku w zarysie, Bydgoszcz 2000

4. K. Baczkowski, Habsburgowie i Jagiellonowie w walce o Węgry w latach 1490-1492, Oświęcim 2014

Dodatkowa

1. 1 H. Batowski, Diariusz wypadków 1848 roku, Wrocław 1974, 2. H. Batowski, Rozpad Austro-Węgier 1914-1918. Sprawy

narodowościowe i działania dyplomatyczne, wyd. II poprawione, Kraków 1982 3. J. Besala, Stefan Batory, Warszawa 1992

2. 4. I. Csapláros, Polskie walki wolnościowe w węgierskim życiu kulturalnym (1772-1918), Warszawa 1998, 5. R. Grzesik,

Kronika węgiersko-polska, Poznań 1999, 6. G. Györffy, Święty Stefan I. Król Węgier i jego dzieło, Warszawa 2003

3. 7. P. Chrzanowska, Wizerunki Generała Józefa Bema, Tarnów 1983, 8. Franciszek II Rakoczy. Pamiętniki. Wyznania, pod

red. Z. Lewinówny, Warszawa 1988, 9. E. Gleise-Horstenau, Upadek Austro-Węgier, Oświęcim 2016,

4. 10. W. Gąsiorowski, Bem, Warszawa 1984, 11. J. Kochanowski, Węgry. Od ugody do ugody, Warszawa 1997, 12. I.

Kovács, Polacy w węgierskiej Wiośnie Ludów 1848-1849, Warszawa 1999, 13. Gy. Kristó, J. Barta, J. Gergely,

Magyarország története előidőktől 2000-ig.

5. 14. Polska i Węgry w kulturze i cywilizacji europejskiej, red. nauk. J. Wyrozumski, Kraków 1997, 15. Rola krakowskich

drukarzy w XVI-wiecznej kulturze węgierskiej, Budapeszt 2000 16. J. Snopek, Węgry. Zarys dziejów i kultury. Warszawa

2002 17. A. Sutowicz, Święty Stefan: współtwórca chrześcijańskiej Europy, Wrocław 2002

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2020/2021" (w trakcie)

Okres: 2021-02-25 - 2021-06-15
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Grzegorz Bubak
Prowadzący grup: Grzegorz Bubak
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie
Cele kształcenia:

- ma podstawową wiedzę o miejscu i znaczeniu filologii w systemie nauk humanistycznych oraz o specyfice przedmio-towej i metodologicznej studiowanej specjalności NF1A_W01

-ma podstawową wiedzę o naukach i dyscyplinach nauko-wych oraz o powiązaniach literaturoznawstwa i językoznaw-stwa węgierskiego z innymi dziedzinami nauki, tj. z historią, kulturoznawstwem NF1A_W05

- ma podstawową wiedzę o instytucjach związanych z ochro-ną i rozwojem języka węgierskiego i kultury węgierskiej na Węgrzech i poza ich granicami NF1A_W08


Efekty kształcenia:

potrafi wyszukiwać, analizować, oceniać, selekcjonować i użytkować informacje związane z wytworami kultury węgier-skiej NF1A_U06

- posiada podstawowe umiejętności doboru metod i narzędzi badawczych, aby sformułować, a następnie zanalizować, opracować i przedstawić problemy badawcze w zakresie filo-logii węgierskiej, kierując się wskazówkami opiekuna nauko-wego NF1A_U08

- potrafi rozpoznać różne rodzaje wytworów kultury właści-wych dla studiów z zakresu filologii węgierskiej (literaturo-znawstwo, językoznawstwo) oraz przeprowadzać ich kry-tyczną analizę i interpretację na poziomie podstawowym z zastosowaniem typowych metod, w celu określenia ich zna-czeń, oddziaływania społecznego, miejsca w procesie histo-ryczno-kulturowym NF1A_U09 NF1A_U10


Wymagania wstępne:

Wymagania wstępne i dodatkowe Podstawowa znajomość historii powszechnej

Forma i warunki zaliczenia:

Warunkiem otrzymania zaliczenia jest przygotowanie samo-dzielnej pracy semestralnej. Temat powinien dotyczyć wybra-nego zagadnienia omówionego w trakcie zajęć i musi zostać wcześniej skonsultowany z prowadzącym.

Zajęcia z przedmiotu kończy egzamin ustny po II semestrze, który obejmuje zakres materiału omówiony w trakcie obu semestrów.


Metody sprawdzania i kryteria oceny efektów kształcenia uzyskanych przez studentów:

Kryterium oceny efektów kształcenia oparte jest na przygotowaniu prac semestralnych oraz na wyniku egzaminu końcowego.

Metody podsumowujące:

- ostateczna, końcowa ocena wykonania zadań polega na przeprowadzeniu egzaminu ustnego.

Pytania egzaminacyjne mają za zadanie sprawdzić wiedzę na temat zarysu historii węgierskiej w zakresie podanym w treściach modułu.


Metody dydaktyczne - słownik:

Metody eksponujące - film
Metody podające - objaśnienie lub wyjaśnienie
Metody podające - wykład informacyjny
Metody problemowe - wykład problemowy

Metody dydaktyczne:

Stosowane metody dydaktyczne • metody podające: wykład informacyjny,

• metody problemowe: wykład problemowy,

• metody eksponujące: film


Wymiar, zasady i forma odbywania praktyk:

Moduł kształcenia nie przewiduje praktyk.

Pełny opis:

Przedmiot Zarys historii kultury węgierskiej do połowy XX wieku bazuje na posiadanej już wiedzy z zakresu historii Węgier. Celem zajęć jest chronologiczne przedstawienie najważniejszych zagadnień z zakresu kultury węgierskiej od pradziejów plemion węgierskich aż do połowy wieku XX oraz zapoznanie studentów z kluczowymi pojęciami dotyczącymi omawianego materiału. Kultura węgierska jest nierozerwalnie związana z historią dlatego też omawiane zagadnienia prezentowane są w sposób ciągły. W każdym z kluczowych okresów można odnaleźć istotne wydarzenie determinujące obszar kultury. Tak było np. w chwili przyjęcia chrześcijaństwa w obrządku zachodnim skutkującym zwróceniem się w kierunku cywilizacji zachodniej, zanurzeniem się w kulturze europejskiej. Wielokrotnie dwór królewski był miejscem, gdzie rozwijała się kultura węgierska pod wpływem przebywających tam wykształconych cudzoziemców, stamtąd też rozchodziła ona na pozostałe obszary.

Tematem rozpoczynającym jest skomplikowana kwestia pochodzenia Węgrów,

przynależność językowa i badania historyczno-porównawcze, które pokazują

olbrzymie bogactwo sfery kulturowej plemion węgierskich. Z etnogenezą Węgrów wiążę się również wędrówka plemion węgierskich na obecnie zamieszkiwane tereny. Istotną rolę odgrywają także etapy pośrednie, które wskazują na wzajemne oddziaływanie języków i zależności pomiędzy napotkanymi grupami. Kultura węgierska dynamicznie rozwijała się w okresie panowania I króla Stefana, który autentycznie dbał o szybkie włączenie swojego kraju w obszar kultury zachodniej. W dalszej kolejności przedmiot zajęć stanowi formowanie się państwowości, pierwszy koronowany władca z rodzimej dynastii Árpádów. O sile i znaczeniu państwa węgierskiego stanowili królowie potrafiący wykorzystać odpowiednią koniunkturę i wzmacniać Węgry kosztem sąsiadów. Umiejętnie wykorzystywali swoje doświadczenie i wiedzę, aby podnosić poziom cywilizacyjny Węgier, który gwarantował równomierny rozwój państwa. Istotny okres w historii Węgrów stanowią krwawe wojny z armią turecką, które dzięki strategicznym umiejętnością dowódców węgierskich przez dług czas udawało się toczyć poza granicami kraju. Osobny rozdział stanowi z pewnością panowanie jednego z najważniejszych władców Macieja Korwina,

który wciągu kilku dekad ponownie stworzył silne, niezależne państwo, dzięki temu mógł realizować swoje dalekosiężne plany. Był człowiekiem renesansu, doskonale wykształcony, dbał o sferę kultury w stopniu równym wojskowości czy administracji. Jego śmierć jest początkiem schyłku znaczenia Węgier na arenie międzynarodowej, upadek został niejako przypieczętowany klęską pod Mohaczem, gdzie wojska węgierskie zostały rozgromione przez liczebniejsze siły tureckie. Po tej tragedii narodowej Węgry znikają z mapy Europy na całe stulecia i Węgrzy rozpaczliwie będą próbowali odzyskać niepodległość. Kolejne stulecia przyniosą liczne powstania antytureckie i antyhabsburskie. Niestety żadne z nich nie przyniosło oczekiwanego rezultatu. Jest to też okres, kiedy kultura węgierska jest poważnie zagrożona, Węgry walczą o zachowanie tożsamości narodowej i rolę bastionu broniącego tradycji i kultury przejął skutecznie Siedmiogród. Zrzucenie kontroli tureckiej było dopiero możliwe w wyniku ogólnych zmian i nowego układu sił w Europie, od tego momentu

terytorium węgierskie znajdzie się w całkowitej zależności od dynastii Habsburgów, którzy umiejętnie potrafili zniechęcić i odwrócić uwagę Węgrów od ich dążeń niepodległościowych, stosując różnego rodzaju zachęty, jak restrykcje.

Literatura:

Obowiązkowa

1. I. Romsics, Historia Węgier, Poznań 2018

2. W. Felczak, Historia Węgier, Wrocław 1983

3. S. A. Sroka, Historia Węgier do 1526 roku w zarysie, Bydgoszcz 2000

4. K. Baczkowski, Habsburgowie i Jagiellonowie w walce o Węgry w latach 1490-1492, Oświęcim 2014

Dodatkowa

1. H. Batowski, Diariusz wypadków 1848 roku, Wrocław 1974,

2. H. Batowski, Rozpad Austro-Węgier 1914-1918. Sprawy narodowościowe i działania dyplomatyczne, wyd. II poprawione, Kraków 1982

3. J. Besala, Stefan Batory, Warszawa 1992

4. I. Csapláros, Polskie walki wolnościowe w węgierskim życiu kulturalnym (1772-1918), Warszawa 1998,

5. R. Grzesik, Kronika węgiersko-polska, Poznań 1999,

6. G. Györffy, Święty Stefan I. Król Węgier i jego dzieło, Warszawa 2003

7. P. Chrzanowska, Wizerunki Generała Józefa Bema, Tarnów 1983,

8. Franciszek II Rakoczy. Pamiętniki. Wyznania, pod red. Z. Lewinówny, Warszawa 1988,

9. E. Gleise-Horstenau, Upadek Austro-Węgier, Oświęcim 2016,

10. W. Gąsiorowski, Bem, Warszawa 1984,

11. J. Kochanowski, Węgry. Od ugody do ugody, Warszawa 1997,

12. I. Kovács, Polacy w węgierskiej Wiośnie Ludów 1848-1849, Warszawa 1999,

13. Gy. Kristó, J. Barta, J. Gergely, Magyarország története előidőktől 2000-ig.

14. Polska i Węgry w kulturze i cywilizacji europejskiej, red. nauk. J. Wyrozumski, Kraków 1997,

15. Rola krakowskich drukarzy w XVI-wiecznej kulturze węgierskiej, Budapeszt 2000

16. J. Snopek, Węgry. Zarys dziejów i kultury. Warszawa

2002

17. A. Sutowicz, Święty Stefan: współtwórca chrześcijańskiej Europy, Wrocław 2002

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Jagielloński w Krakowie.