Uniwersytet Jagielloński w Krakowie - Punkt LogowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Botanika farmaceutyczna

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: WFa.FAR-1ST-O-BotFar Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0916) Farmacja
Nazwa przedmiotu: Botanika farmaceutyczna
Jednostka: Katedra Botaniki Farmaceutycznej
Grupy: przedmioty farmacja, studia jednolite magisterskie, stacjonarne, I rok, sem. letni, obowiązkowy
Punkty ECTS i inne: 9.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2019/2020" (zakończony)

Okres: 2020-02-24 - 2020-06-14
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 60 godzin więcej informacji
Seminarium, 15 godzin więcej informacji
Wykład, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Halina Ekiert
Prowadzący grup: Halina Ekiert, Katarzyna Kała, Paweł Kubica, Inga Kwiecień, Bożena Muszyńska, Ewa Skrzypczak-Pietraszek, Katarzyna Sułkowska-Ziaja, Agnieszka Szewczyk, Agnieszka Szopa, Anna Włodarczyk
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Cele kształcenia:

Zapoznanie studentów z podstawami wiedzy o roślinach leczniczych, grzybach i organizmach prokariotycznych, przygotowanie do studiowania farmakognozji. Nabycie umiejętności przeprowadzenia analizy mikroskopowej roślinnych surowców leczniczych, rozpoznawanie makroskopowe gatunków, określenie ich przynależności do rodzin botanicznych, znajomość praktyczna roślin i grzybów trujących.


Efekty kształcenia:

Wiedzy - Student zna i rozumie:

W1 – charakterystykę morfologiczną i anatomiczną organizmów prokariotycznych, grzybów i roślin dostarczających surowców leczniczych i materiałów stosowanych w farmacji (A.W24)

W2 – metody badawcze stosowane w systematyce oraz poszukiwaniu nowych gatunków i odmian roślin leczniczych i grzybów leczniczych (A.W25)

W3 – zasady prowadzenia zielnika, a także jego znaczenie i użyteczność w naukach farmaceutycznych (A.W26)

W4 – problematykę z zakresu dyscyplin naukowych – nauki medyczne (w tym etiologię najczęstszych jednostek chorobowych), nauki biologiczne, nauki chemiczne, a także z dziedziny nauk społecznych – w stopniu ogólnym (O.W2)

Umiejętności – Student potrafi:

U1 – identyfikować i opisywać składniki strukturalne komórek, tkanek i organów roślin metodami mikroskopowymi i histochemicznymi;potrafi wykonać preparaty mikroskopowe z roślinnych surowców leczniczych (A.U16)

U2 – rozpoznawać gatunki roślin leczniczych na podstawie cech morfologicznych i anatomicznych (A.U17)

Kompetencji społecznych – Student jest gotów do:

K1 - korzystania z obiektywnych źródeł informacji (O.K7)

K2 - formułowania wniosków z własnych pomiarów lub obserwacji (O.K8)




Prerekwizyt:

Botanika farmaceutyczna WFa.FAR-1ST-O-BotFar

Wymagania wstępne:

W zakresie wiedzy student wykazuje znajomość organizacji żywej materii, cytofizjologii komórki.

W zakresie umiejętności student analizuje i opisuje zależności między organizmami a środowiskiem.


Forma i warunki zaliczenia:

wykład - egzamin pisemny, egzamin ustny - obowiązkowa obecność na wykładach (min. 80%)

seminarium - egzamin pisemny, egzamin ustny - obowiązkowa obecność na zajęciach i aktywne uczestnictwo. W przypadku nieobecności na seminariach (spowodowane chorobą lub zdarzeniem losowym) student ma obowiązek odrobić zaległości w sposób indywidualnie uzgodniony z osobą prowadzącą zajęcia.

ćwiczenia - kolokwia praktyczne, kolokwia teoretyczne, obserwacja pracy studenta, odpowiedź ustna - obowiązkowa obecność na zajęciach i aktywne uczestnictwo w ćwiczeniach. W przypadku nieobecności na ćwiczeniach (spowodowane chorobą lub zdarzeniem losowym) student ma obowiązek odrobić zaległości w sposób indywidualnie uzgodniony z osobą prowadzącą zajęcia. - obowiązkowe uczestnictwo w wycieczce florystycznej Zaliczenie z ćwiczeń obejmuje: - sprawdziany ustne i pisemne w trakcie całego semestru – średnia z wszystkich uzyskanych ocen (min. ocena 3.0) - kolokwium zaliczeniowe z anatomii i histologii roślin leczniczych (min. ocena 3.0) - kolokwium zaliczeniowe z morfologii roślin leczniczych (min. ocena 3.0) - przygotowanie zielnika roślin leczniczych (min. ocena 3.0) (punktacja min. 12 pkt., max. 20 pkt).

Egzamin końcowy składa się z dwóch części:

- część pisemna: test wielokrotnego wyboru (100 pytań)

Do zdania egzaminu pisemnego wymagane jest uzyskanie co najmniej 51% prawidłowych odpowiedzi (jedna prawidłowa odpowiedź = 0,5 punkta).

Do egzaminu ustnego może przystąpić tylko i wyłącznie student, który uzyskał ocenę pozytywną z egzaminu pisemnego.

- część ustna (praktyczna): rozpoznanie trzech gatunków roślin leczniczych i scharakteryzowanie ich właściwości leczniczych (min. 18, max. 30)

Egzamin obejmuje zagadnienia omawiane na wykładach, seminariach i ćwiczeniach.

Końcowa ocena z przedmiotu obejmuje punktację z ćwiczeń, części pisemnej i ustnej egzaminu (min. 55,5 max. 100 ).

Szczegółowy regulamin określający formę i warunki zaliczenia dostępny jest na stronie internetowej Katedry.


Metody sprawdzania i kryteria oceny efektów kształcenia uzyskanych przez studentów:

Studenci są oceniani na podstawie:

- obecności i aktywnego uczestnictwa w zajęciach (wykłady, ćwiczenia, seminaria)

- przygotowania zadania indywidualnego (zielnik roślin leczniczych)

- zdania końcowego egzaminu (pisemnego i praktycznego)


Metody weryfikacji zamierzonych efektów kształcenia w zakresie wiedzy

A. formujące – pisemne i ustne sprawdziany w trakcie całego semestru, kolokwia podsumowujące omawiane działy tematyczne

B. podsumowujące – egzamin końcowy składający się z części pisemnej (testowej) oraz części ustnej – praktycznej


Metody weryfikacji zamierzonych efektów kształcenia w zakresie umiejętności i kompetencji społecznych:

- obserwacje samodzielnej pracy studenta w trakcie zajęć, kontrolowanie dokładności i prawidłowości wykonania preparatów mikroskopowych

- ocena umiejętności identyfikacji gatunków roślin leczniczych na podstawie cech morfologicznych (kolokwium zaliczeniowe z morfologii), wykonania zielnika roślin leczniczych i praktyczna część egzaminu końcowego


Metody dydaktyczne - słownik:

Metody podające - prezentacja multimedialna
Metody podające - wykład informacyjny
Metody praktyczne - ćwiczenia przedmiotowe
Metody praktyczne - seminarium

Metody dydaktyczne:

Metody podające – wykłady informacyjne wsparte prezentacją multimedialną i demonstracją materiału dydaktycznego związanego z tematyką wykładów

Metody problemowe (aktywizujące) – seminaria wsparte prezentacją multimedialną i demonstracją materiału związanego z tematyką seminariów

Metody praktyczne – ćwiczenia przedmiotowe


Bilans punktów ECTS:

Godziny kontaktowe z nauczycielem akademickim - 90 godz.

Samodzielna praca studenta – 180 godz.

w tym:

- przygotowanie do egzaminu - 55 godz.

- przygotowanie do ćwiczeń - 40 godz.

- uczestnictwo w egzaminie - 3 godz.

- przygotowanie projektu - 12 godz.

- konsultacje z prowadzącym zajęcia - 5 godz.

- przygotowanie do kolokwium - 25 godz.

- przygotowanie do sprawdzianu - 25 godz.

- przeprowadzenie badań literaturowych - 15 godz.

Łączny nakład pracy studenta: 270 godz.


Wymiar, zasady i forma odbywania praktyk:

-

Pełny opis:

Wykłady: cele nauczania przedmiotu (botaniki farmaceutycznej). Metody badań w botanice farmaceutycznej. Zasady nomenklatury botanicznej i kryteria podziału taksonomicznego świata roślin. Przegląd taksonomiczny roślin leczniczych ze szczególnym uwzględnieniem gatunków farmakopealnych (Farmakopea Polska wyd. XI) – charakterystyka anatomiczna, morfologiczna, ekologiczna i chemiczna roślin okrytozalążkowych (jedno – i dwuliściennych), nagozalążkowych, paprotników i mszaków. Cechy anatomiczne, morfologiczne, ekologiczne i chemiczne bakterii, grzybów, glonów i porostów o znaczeniu leczniczym. Zasady ochrony gatunkowej. Nowe rośliny wprowadzane do lecznictwa (lista uaktualniana na bieżąco).

Seminaria: biologiczne podstawy wiedzy o roślinach leczniczych – struktury i procesy komórkowe. Diagnostyczne elementy roślin leczniczych i surowców roślinnych z zakresu morfologii, anatomii i histochemii. Metabolizm podstawowy, substancje budulcowe i zapasowe. Metabolizm wtórny z elementami chemotaksonomii. Elementy toksykologii roślinnej. Podstawy mykologii. Biotechnologia roślinna – metody: hodowle komórkowe, tkankowe i hodowle organów; kierunki badań: endogenna akumulacja związków czynnych w kulturach in vitro, procesy biotransformacyjne, inżynieria genetyczna i enzymatyczna. Hodowle mycelialne. Znaczenie farmaceutyczne metod biotechnologicznych. Toksykologia roślinna i grzybowa.

Ćwiczenia:

- podstawy anatomii (cytologii i histologii roślin) ze szczególnym uwzględnieniem elementów diagnostycznych – substancje zapasowe, wydaliny mineralne, modyfikacje ściany komórkowej, aparaty szparkowe, włoski okrywające i wydzielnicze, peryderma;

elementy cyto- i histochemii: reakcje potwierdzające obecność materiałów zapasowych (cukrów redukujących, skrobi, inuliny, białka, oleju) oraz składników ściany komórkowej (ligniny, suberyny, kutyny);

- podstawy organografii: budowa anatomiczna łodyg, kłącza, korzeni, liści, elementów kwiatowych, owoców, nasion;

- analiza mikroskopowa surowców sproszkowanych (kory, korzenia, liścia, ziela);

- podstawy anatomii grzybów (Ascomycota, Basidiomycota) o znaczeniu leczniczym.

Charakterystyka rodzin botanicznych, w których występują rośliny lecznicze – prezentacja i opis przedstawicieli następujących rodzin: Apiaceae, Apocynaceae, Asteraceae, Boraginaceae, Brassicaceae, Caryophyllaceae, Cichoriaceae, Fabaceae, Lamiaceae, Malvaceae, Oleaceae, Papaveraceae, Ranunculaceae, Rosaceae, Sambucaceae, Violaceae oraz roślin z klasy Monocotyledones (Jednoliścienne) i podgromady Gymnospermae (Nagozalążkowych).

Sposób realizacji ćwiczeń z anatomii:

- ćwiczenia mikroskopowe

Sposób realizacji ćwiczeń z morfologii:

- świeże okazy roślin do dyspozycji studentów na ćwiczeniach (oznaczanie roślin wg klucza)

- zajęcia w Ogrodzie Roślin Leczniczych przy Wydziale Farmaceutycznym

- wycieczki florystyczne na terenie Krakowa (Lasek Wolski, Krzemionki).

Literatura:

Literatura podstawowa:

1. Broda B. „Zarys botaniki farmaceutycznej”. PZWL, Warszawa 2002.

2. Kohlmünzer S. „Ćwiczenia z botaniki farmaceutycznej”. Skrypt AM Kraków 1978.

3. Turowska I., Niweliński J. Botanika ogólna”. Skrypt AM Kraków 1983.

4. Turowska I. i wsp. „Rośliny nasienne z atlasem”. Skrypt AM Kraków 1976.

5. Turowska I. i wsp. „Rośliny zarodnikowe”. Skrypt AM Kraków 1976.

6. Malinowski E. „Anatomia roślin”. PWN, Warszawa 1987.

7. Grzybek J. „Słownik farmakobotaniczny”. AM Kraków 1999.

8. Russel S. „Biotechnologia”. PWN, Warszawa 1990.

9. Malepszy S. (red.) „Biotechnologia roślin”. PWN, Warszawa 2001.

10. Malepszy S. (red.) „Biotechnologia roślin, nowe wydanie”. PWN, Warszawa 2009.

11. Broda B., Mowszowicz J. „Przewodnik do oznaczania roślin leczniczych, trujących i użytkowych”. PZWL, Warszawa 2000.

12. Van Wyk B. E., Wink M. „Rośliny lecznicze świata”. MedPharm Polska, Wrocław 2008.

Literatura uzupełniająca:

1. Szweykowscy A. J. „Botanika”. Wiedza Powszechna, Warszawa 1997.

2. Szweykowscy A. J. „Słownik botaniczny”. Wiedza Powszechna, Warszawa 2003.

3. Kohlmünzer S. „Farmakognozja”. wyd. V, PZWL, Warszawa 2007.

4. Jędrzejko i wsp. „Zarys wiedzy o roślinach leczniczych”. Śląska Akademia Medyczna 1997.

5. Turowska I. i wsp. „Słownik fitohistochemiczny”. Skrypt AM Kraków 1970.

6. Burda P. R. „Zatrucia ostre grzybami i roślinami wyższymi”. PWN, Warszawa 1998.

7. Strzelecka H., Kowalski J. (red.) „Encyklopedia zielarstwa i ziołolecznictwa”. PWN, Warszawa 2000.

8. Lamer-Zarawska E., Kowal-Gierczak B., Niedworak T. „Fitoterapia i leki roślinne” PZWL, Warszawa 2007.

9. Matławska I. „Farmakognozja”. Wyd. Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Poznań 2008.

10. Frohne D. „Leksykon roślin leczniczych”. MedPharm Polska, Wrocław 2010.

11. Nawrot J., Nowak G. (red.) „Leki pochodzenia naturalnego”. Wyd. Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, Poznań 2018.

12. Kaczmarczyk-Sedlak I., Skotnicki Z. „Leksykon naturalnych surowców leczniczych”. Zielone Wydawnictwo, Kraków 2018.

13. Kołodziej B. (red.) „Uprawa ziół. Poradnik dla plantatorów”. Wydanie II. Wyd. PWRiL, Warszawa 2018.

Uwagi:

-

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2020/2021" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2021-02-24 - 2021-06-14
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 60 godzin więcej informacji
Seminarium, 15 godzin więcej informacji
Wykład w formie kształcenia na odległość, 15 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Halina Ekiert
Prowadzący grup: Halina Ekiert, Katarzyna Kała, Paweł Kubica, Inga Kwiecień, Bożena Muszyńska, Ewa Skrzypczak-Pietraszek, Katarzyna Sułkowska-Ziaja, Agnieszka Szewczyk, Agnieszka Szopa, Anna Włodarczyk
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Jagielloński w Krakowie.