Uniwersytet Jagielloński w Krakowie - Punkt LogowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Meteorologia i klimatologia

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: WG.IG-0202-DL Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (0532) Nauki o ziemi
Nazwa przedmiotu: Meteorologia i klimatologia
Jednostka: Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 3.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2019/2020" (zakończony)

Okres: 2020-02-24 - 2020-06-14
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Zbigniew Ustrnul
Prowadzący grup: Zbigniew Ustrnul
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Ocena wliczana do średniej:

tak

Efekty kształcenia:

1. WIEDZA

- opisuje prawidłowości i warunki przebiegu procesów klimatotwórczych (Geogr_I: K_W05, K_W11, BG_1: K_W02, K_W08)

- charakteryzuje podstawowe czynniki decydujące o pogodzie i klimacie (Geogr_I: K_W05, K_W11, BG_1: K_W08)

-prezentuje prawidłowości rozkładu przestrzennego stref, pięter i typów klimatu na kuli ziemskiej (Geogr_I: K_W05, K_W11, BG_1: K_W08)

-określa naturalne i antropogeniczne zmiany klimatu (Geogr_I: K_W07, K_W11, BG_1: K_W13)


2. UMIEJĘTNOŚCI

- ocenia rolę wybranych czynników w kształtowaniu warunków pogodowych i przebiegu procesów klimatotwórczych (Geogr_I: K_U10, BG_1: K_U10)

-analizuje związki przyczynowo-skutkowe występujące w relacjach ziemia-atmosfera (Geogr_I: K_U10, BG_1: K_U10)

- krytycznie ocenia rolę człowieka w modyfikowaniu klimatu Ziemi (Geogr_I: K_U10, BG_1: K_U10)


3. KOMPETENCJE PERSONALNE I SPOŁECZNE:

- ma świadomość konieczności podnoszenia własnych kompetencji (Geogr_I: K_K01, K_K02, BG_1: K_K01).

- Szacuje stopień przekształceń warunków klimatycznych Ziemi (Geogr_I: K_K06).



Wymagania wstępne:

brak

Forma i warunki zaliczenia:

Egzamin pisemny w formie testowej

Metody sprawdzania i kryteria oceny efektów kształcenia uzyskanych przez studentów:

Egzamin pisemny sprawdzający zakładany poziom wiedzy, umiejętności oraz kompetencji personalnych i społecznych, dopuszczalny egzamin uzupełniający w formie ustnej


Do zaliczenia na ocenę dostateczną wymagane jest:

- osiągnięcie wiedzy i umiejętności w wysokości 60% całego zasobu wiedzy i umiejętności

- wykazanie w 100% zakładanych kompetencji personalnych i społecznych


Metody dydaktyczne - słownik:

Metody podające - prezentacja multimedialna
Metody podające - wykład informacyjny

Metody dydaktyczne:

Metody podające – prezentacja multimedialna, wykład informacyjny

Bilans punktów ECTS:

Godziny „kontaktowe” z prowadzącym – 30 godz.

Czytanie zadanej (wskazanej) literatury – 20 godz.

Przygotowanie się do egzaminu końcowego – 20 godz.

Razem 70 godz. pracy studenta


Grupa treści kształcenia:

Grupa treści kierunkowych

Sylabus przedmiotu dla studentów rozpoczynających studia od roku akademickiego 19/20:

Geografia, stacjonarne I stopnia

Skrócony opis:

Przedmiot badań, organizacja sieci, elementy meteorologiczne, czynniki i procesy klimatotwórcze. Skład i budowa atmosfery Ziemi. Naturalne i antropogeniczne zanieczyszczenia atmosfery w skali globalnej i lokalnej. Bilans radiacyjny i cieplny. Reżim termiczny powierzchni czynnej i atmosfery. Para wodna w atmosferze. Ciśnienie

atmosferyczne. Ogólna i lokalna cyrkulacja atmosfery. Masy powietrza i fronty atmosferyczne. Pogoda w niżach i wyżach barycznych. Klimaty kuli ziemskiej.

Pełny opis:

Meteorologia i klimatologia jako nauki przyrodnicze:

Definicje pogody i klimatu, elementy i zjawiska meteorologiczne oraz czynniki i procesy klimatotwórcze (obieg ciepła i wilgoci, cyrkulacja atmosferyczna). Przedmiot, metody badań i podział meteorologii; rozwój wiedzy o atmosferze ziemskiej. Cele i organizacja służby pogody na świecie i w Polsce. Klimatologia jako nauka geofizyczna i geograficzna. Skale przestrzenne klimatu.

Skład i budowa atmosfery ziemskiej:

Skład chemiczny i cechy fizyczne atmosfery w przekroju pionowym, znaczenie ozonosfery. Naturalne i antropogeniczne zanieczyszczenia atmosfery w skali globalnej i lokalnej (efekt cieplarniany, dziura ozonowa, smog fotochemiczny i siarczanowy, kwaśne deszcze) i ich znaczenie dla zmian klimatu. Konwencje klimatyczne.

Promieniowanie Słońca, Ziemi i atmosfery:

Podstawowe prawa promieniowania energii, promieniowanie krótkofalowe i długofalowe, dyspersja i ekstynkcja promieniowania w atmosferze - prawo Rayleigha, Bougera-Lamberta. Promieniowanie Ziemi, promieniowanie atmosfery, promieniowanie efektywne, albedo, bilans radiacyjny powierzchni czynnej.

Energia cieplna w atmosferze:

Bilans cieplny powierzchni czynnej, turbulencja i konwekcja. Proces adiabatyczny, przemiany suchoadiabatyczne i wilgotnoadiabatyczne, typy równowagi termodynamicznej, inwersje termiczne. Rozkład izoterm na kuli ziemskiej (średnie roczne). Najchłodniejsze i najcieplejsze obszary na Ziemi.

Para wodna w atmosferze:

Przemiany fazowe wody w atmosferze, wielkości charakteryzujące zawartość pary wodnej w atmosferze, czynniki kształtujące wielkość parowania, parowanie potencjalne i rzeczywiste. Kondensacja pary wodnej w atmosferze, klasyfikacja i geneza chmur różnych rodzajów. Powstawanie opadów atmosferycznych - proces Bergerona-Findeisena. Rozkład izohiet na kuli ziemskiej (średnie roczne). Bezopadowe i najbardziej deszczowe obszary na Ziemi.

Ciśnienie atmosferyczne i wiatr:

Mapy topografii barycznej bezwzględnej i względnej; gradient pionowy i poziomy ciśnienia, stopień baryczny, tendencja ciśnienia; struktura układów barycznych. Siły działające w atmosferze - przyspieszenie spowodowane gradientem ciśnienia, siła Coriolisa, odśrodkowa, siła tarcia. Wiatr geostroficzny, wiatr gradientowy w wyżu i niżu barycznym na półkuli północnej i południowej, kierunki wiatrów dolnych, pionowy profil kierunku i prędkości wiatru.

Cyrkulacja atmosfer:

Strefowość w rozkładzie ciśnienia atmosferycznego i wiatrów przy powierzchni Ziemi. Model ogólnej cyrkulacji atmosferycznej. Ośrodki aktywności atmosferycznej na kuli ziemskiej (stałe i sezonowe wyże i niże baryczne). Cyrkulacja strefy międzyzwrotnikowej, geneza i zmienność pasatów, międzyzwrotnikowego pasa zbieżności, cyklonów zwrotnikowych. Cyrkulacja pozazwrotnikowa, zmienność układów barycznych, cyrkulacja strefowa i południkowa obszarów pozazwrotnikowych (NAO). Zakłócenia ogólnej cyrkulacji atmosfery wywołane wpływem czynników geograficznych, cyrkulacja monsunowa. Związki atmosfery z hydrosferą - zjawisko El Nino.

Frontogeneza i cyklogeneza:

Obszary źródłowe i charakterystyka mas powietrznych na kuli ziemskiej - ich rola w kształtowaniu pogody i klimatu. Fronty klimatologiczne. Teoria Bjerknesa rozwoju cyklonu w umiarkowanych szerokościach geograficznych. Struktury niżu barycznego, front chłodny, front ciepły, front zokludowany, pogoda w strefie frontów atmosferycznych.

Cyrkulacja lokalna:

Wiatry lokalne - geneza i obszary występowania (bryzy, wiatry górsko-dolinne, lodowcowe, wiatry fenowe i typu bora, trąby powietrzne itp.).

Strefowość i piętrowość klimatów na kuli ziemskiej:

Rozkład przestrzenny głównych elementów klimatu na kuli ziemskiej. Typy klimatów na kuli ziemskiej, podstawowe kryteria wydzielania stref i pięter klimatycznych, kontynentalizm i oceanizm klimatyczny. Geobotaniczne podziały klimatów (klasyfikacje Köppena i Budyki).

Zmiany i zmienność klimatu:

Problem jednorodności danych pomiarowych, przykłady zmian i zmienności klimatu, przyczyny zmian klimatu, zagadnienie globalnego ocieplenia, scenariusze klimatyczne.

Literatura:

Chromow S.P., 1969, Meteorologia i klimatologia. PWN

Kaczorowska Z., 1988, Pogoda i klimat. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa

Kożuchowski K., Wibig J., Degirmendzić J., 2008, Meteorologia i klimatologia. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa

Martyn D., 2000, Klimaty kuli ziemskiej. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa

Woś A., 2006, Meteorologia dla geografów, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań

Uwagi:

Kurs obligatoryjny na studiach licencjackich na kierunku geografia.

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2020/2021" (jeszcze nie rozpoczęty)

Okres: 2021-02-24 - 2021-06-14
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Zbigniew Ustrnul
Prowadzący grup: Zbigniew Ustrnul
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Ocena wliczana do średniej:

tak

Efekty kształcenia:

1. WIEDZA

- opisuje prawidłowości i warunki przebiegu procesów klimatotwórczych (Geogr_I: K_W05, K_W11, BG_1: K_W02, K_W08)

- charakteryzuje podstawowe czynniki decydujące o pogodzie i klimacie (Geogr_I: K_W05, K_W11, BG_1: K_W08)

-prezentuje prawidłowości rozkładu przestrzennego stref, pięter i typów klimatu na kuli ziemskiej (Geogr_I: K_W05, K_W11, BG_1: K_W08)

-określa naturalne i antropogeniczne zmiany klimatu (Geogr_I: K_W07, K_W11, BG_1: K_W13)


2. UMIEJĘTNOŚCI

- ocenia rolę wybranych czynników w kształtowaniu warunków pogodowych i przebiegu procesów klimatotwórczych (Geogr_I: K_U10, BG_1: K_U10)

-analizuje związki przyczynowo-skutkowe występujące w relacjach ziemia-atmosfera (Geogr_I: K_U10, BG_1: K_U10)

- krytycznie ocenia rolę człowieka w modyfikowaniu klimatu Ziemi (Geogr_I: K_U10, BG_1: K_U10)


3. KOMPETENCJE PERSONALNE I SPOŁECZNE:

- ma świadomość konieczności podnoszenia własnych kompetencji (Geogr_I: K_K01, K_K02, BG_1: K_K01).

- Szacuje stopień przekształceń warunków klimatycznych Ziemi (Geogr_I: K_K06).



Wymagania wstępne:

brak

Forma i warunki zaliczenia:

Egzamin pisemny w formie testowej

Metody sprawdzania i kryteria oceny efektów kształcenia uzyskanych przez studentów:

Egzamin pisemny sprawdzający zakładany poziom wiedzy, umiejętności oraz kompetencji personalnych i społecznych, dopuszczalny egzamin uzupełniający w formie ustnej


Do zaliczenia na ocenę dostateczną wymagane jest:

- osiągnięcie wiedzy i umiejętności w wysokości 60% całego zasobu wiedzy i umiejętności

- wykazanie w 100% zakładanych kompetencji personalnych i społecznych


Metody dydaktyczne - słownik:

Metody podające - prezentacja multimedialna
Metody podające - wykład informacyjny

Metody dydaktyczne:

Metody podające – prezentacja multimedialna, wykład informacyjny

Bilans punktów ECTS:

Godziny „kontaktowe” z prowadzącym – 30 godz.

Czytanie zadanej (wskazanej) literatury – 20 godz.

Przygotowanie się do egzaminu końcowego – 20 godz.

Razem 70 godz. pracy studenta


Grupa treści kształcenia:

Grupa treści kierunkowych

Sylabus przedmiotu dla studentów rozpoczynających studia od roku akademickiego 19/20:

Geografia, stacjonarne I stopnia

Skrócony opis:

Przedmiot badań, organizacja sieci, elementy meteorologiczne, czynniki i procesy klimatotwórcze. Skład i budowa atmosfery Ziemi. Naturalne i antropogeniczne zanieczyszczenia atmosfery w skali globalnej i lokalnej. Bilans radiacyjny i cieplny. Reżim termiczny powierzchni czynnej i atmosfery. Para wodna w atmosferze. Ciśnienie

atmosferyczne. Ogólna i lokalna cyrkulacja atmosfery. Masy powietrza i fronty atmosferyczne. Pogoda w niżach i wyżach barycznych. Klimaty kuli ziemskiej.

Pełny opis:

Meteorologia i klimatologia jako nauki przyrodnicze:

Definicje pogody i klimatu, elementy i zjawiska meteorologiczne oraz czynniki i procesy klimatotwórcze (obieg ciepła i wilgoci, cyrkulacja atmosferyczna). Przedmiot, metody badań i podział meteorologii; rozwój wiedzy o atmosferze ziemskiej. Cele i organizacja służby pogody na świecie i w Polsce. Klimatologia jako nauka geofizyczna i geograficzna. Skale przestrzenne klimatu.

Skład i budowa atmosfery ziemskiej:

Skład chemiczny i cechy fizyczne atmosfery w przekroju pionowym, znaczenie ozonosfery. Naturalne i antropogeniczne zanieczyszczenia atmosfery w skali globalnej i lokalnej (efekt cieplarniany, dziura ozonowa, smog fotochemiczny i siarczanowy, kwaśne deszcze) i ich znaczenie dla zmian klimatu. Konwencje klimatyczne.

Promieniowanie Słońca, Ziemi i atmosfery:

Podstawowe prawa promieniowania energii, promieniowanie krótkofalowe i długofalowe, dyspersja i ekstynkcja promieniowania w atmosferze - prawo Rayleigha, Bougera-Lamberta. Promieniowanie Ziemi, promieniowanie atmosfery, promieniowanie efektywne, albedo, bilans radiacyjny powierzchni czynnej.

Energia cieplna w atmosferze:

Bilans cieplny powierzchni czynnej, turbulencja i konwekcja. Proces adiabatyczny, przemiany suchoadiabatyczne i wilgotnoadiabatyczne, typy równowagi termodynamicznej, inwersje termiczne. Rozkład izoterm na kuli ziemskiej (średnie roczne). Najchłodniejsze i najcieplejsze obszary na Ziemi.

Para wodna w atmosferze:

Przemiany fazowe wody w atmosferze, wielkości charakteryzujące zawartość pary wodnej w atmosferze, czynniki kształtujące wielkość parowania, parowanie potencjalne i rzeczywiste. Kondensacja pary wodnej w atmosferze, klasyfikacja i geneza chmur różnych rodzajów. Powstawanie opadów atmosferycznych - proces Bergerona-Findeisena. Rozkład izohiet na kuli ziemskiej (średnie roczne). Bezopadowe i najbardziej deszczowe obszary na Ziemi.

Ciśnienie atmosferyczne i wiatr:

Mapy topografii barycznej bezwzględnej i względnej; gradient pionowy i poziomy ciśnienia, stopień baryczny, tendencja ciśnienia; struktura układów barycznych. Siły działające w atmosferze - przyspieszenie spowodowane gradientem ciśnienia, siła Coriolisa, odśrodkowa, siła tarcia. Wiatr geostroficzny, wiatr gradientowy w wyżu i niżu barycznym na półkuli północnej i południowej, kierunki wiatrów dolnych, pionowy profil kierunku i prędkości wiatru.

Cyrkulacja atmosfer:

Strefowość w rozkładzie ciśnienia atmosferycznego i wiatrów przy powierzchni Ziemi. Model ogólnej cyrkulacji atmosferycznej. Ośrodki aktywności atmosferycznej na kuli ziemskiej (stałe i sezonowe wyże i niże baryczne). Cyrkulacja strefy międzyzwrotnikowej, geneza i zmienność pasatów, międzyzwrotnikowego pasa zbieżności, cyklonów zwrotnikowych. Cyrkulacja pozazwrotnikowa, zmienność układów barycznych, cyrkulacja strefowa i południkowa obszarów pozazwrotnikowych (NAO). Zakłócenia ogólnej cyrkulacji atmosfery wywołane wpływem czynników geograficznych, cyrkulacja monsunowa. Związki atmosfery z hydrosferą - zjawisko El Nino.

Frontogeneza i cyklogeneza:

Obszary źródłowe i charakterystyka mas powietrznych na kuli ziemskiej - ich rola w kształtowaniu pogody i klimatu. Fronty klimatologiczne. Teoria Bjerknesa rozwoju cyklonu w umiarkowanych szerokościach geograficznych. Struktury niżu barycznego, front chłodny, front ciepły, front zokludowany, pogoda w strefie frontów atmosferycznych.

Cyrkulacja lokalna:

Wiatry lokalne - geneza i obszary występowania (bryzy, wiatry górsko-dolinne, lodowcowe, wiatry fenowe i typu bora, trąby powietrzne itp.).

Strefowość i piętrowość klimatów na kuli ziemskiej:

Rozkład przestrzenny głównych elementów klimatu na kuli ziemskiej. Typy klimatów na kuli ziemskiej, podstawowe kryteria wydzielania stref i pięter klimatycznych, kontynentalizm i oceanizm klimatyczny. Geobotaniczne podziały klimatów (klasyfikacje Köppena i Budyki).

Zmiany i zmienność klimatu:

Problem jednorodności danych pomiarowych, przykłady zmian i zmienności klimatu, przyczyny zmian klimatu, zagadnienie globalnego ocieplenia, scenariusze klimatyczne.

Literatura:

Chromow S.P., 1969, Meteorologia i klimatologia. PWN

Kaczorowska Z., 1988, Pogoda i klimat. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa

Kożuchowski K., Wibig J., Degirmendzić J., 2008, Meteorologia i klimatologia. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa

Martyn D., 2000, Klimaty kuli ziemskiej. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa

Woś A., 2006, Meteorologia dla geografów, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań

Uwagi:

Kurs obligatoryjny na studiach licencjackich na kierunku geografia.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Jagielloński w Krakowie.