Uniwersytet Jagielloński w Krakowie - Punkt LogowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Przestrzeń życia człowieka w Polsce i Europie XVIII - XX wieku.

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: WH.IH.UD.2015.4.11a Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Przestrzeń życia człowieka w Polsce i Europie XVIII - XX wieku.
Jednostka: Instytut Historii
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 2.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2020/2021" (w trakcie)

Okres: 2021-02-25 - 2021-06-15
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Krzysztof Zamorski
Prowadzący grup: Krzysztof Zamorski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ocena wliczana do średniej:

tak

Cele kształcenia:

Ukształtowanie takiego rozumienia historii, w którym podstawową kategorią poznawczą jest ludzkie życie odniesione i osadzone w kontekście badanej epoki.


Ukazanie alternatywnej narracji o przeszłości w kontraście do dominującej w publicznym dyskursie historycznym w Polsce narracji heroicznej


Uwrażliwienie słuchaczy na podstawowe zmiany dotyczące życia człowieka zachodzące w epoce wielkiego przyśpieszenia cywylizacyjnego (od XVIII do XX wieku).

Efekty kształcenia:

K_W01; K_W02; K_W03; K_W05

K_K01, K_K03:K K K05; K K11


Wymagania wstępne:

Student musi zarejestrować się na zajęcia.

Forma i warunki zaliczenia:

Warunkiem uzyskania zaliczenia jest systematyczna obecność na zajęciach. Dopuszczalne są dwie nieobecności w toku całych zajęć. Obecność będzie sprawdzana na każdych zajęciach. Punkty ECTS mogą otrzymać uczestnicy kursu, którzy napiszą pracę końcową na jeden z podanych tematów. Tematy do wyboru będą podawane do każdego wykładu wraz z literaturą podstawową. Uczestnik kursu wybierze dowolny jeden temat z całego kursu. Praca końcowa ma mieć formę eseju o rozmiarach 15-20 tysięcy znaków. Praca końcowa oceniona przez prowadzącego jest równoznaczna z egzaminem.


Metody sprawdzania i kryteria oceny efektów kształcenia uzyskanych przez studentów:

Analiza prac końcowych oraz aktywności na zajęciach

Metody dydaktyczne - słownik:

E-learning
Metody podające - opowiadanie
Metody podające - prezentacja multimedialna
Metody problemowe - wykład problemowy

Metody dydaktyczne:

Konspekty wykładów w formie prezentacji power point będą zamieszczane systematycznie na platformie Pegaz. Tam też podawane będą propozycje tematów prac wraz z literaturą.

Bilans punktów ECTS:

40% uczestnictwo w wykładzie

60% praca końcowa.

Wymiar, zasady i forma odbywania praktyk:

nie dotyczy

Sylabus przedmiotu dla studentów rozpoczynających studia od roku akademickiego 19/20 lub później:

historia, rok 1

Skrócony opis:

Wykład I: Wykład organizacyjny. Przedmiot wykładu i miejsce historii życia w koncepcie uprawiania historii

Wykład II: Teoria Gouberta- Meuvreta- Dûpaquiera – mechanizmy zachowań ludzkich w społeczeństwach przedprzemysłowych

Wykład III: Koncept zmian społecznych u progu industrializacji i w pierwszych jej fazach. Modele Rogera Schofielda i ich krytyka

Wykład IV: Mechanika zmian cywilizacji człowieka Zachodu u progu industrializacji- Teoria protoindustrializacji Franklina Mendelsa.

Wykład V: Zmiana przemysłowa i przestrzeń życia człowieka: teoria transformacji demograficznej.

Wykład VI: Zagadnienie i rola fazy przygotowawczej do przejścia demograficznego.

Wykład VII: Faza zasadnicza przejścia demograficznego: rytmy przemian końca XIX i pierwszej połowy XX wieku.

Wykład VIII: Koniec przejścia demograficznego i problem tzw. II przejścia demograficznego

Wykład IX: Gospodarcze uwarunkowania przemian przestrzeni życia człowieka XVIII-XX wieku. Zagadnienie koniunktur gospodarczych i tzw. rewolucji przemysłowych.

Wykład X: Społeczne uwarunkowania przemian przestrzeni życia człowieka XVIII- XX wieku.

Wykład XI: Kulturowe uwarunkowania przemian przestrzeni życia człowieka XVIII-XX wieku. Zagadnienie rewolucji kulturowych.

Wykład XII: Sens zmian przestrzeni życia widziany z perspektywy wielkich teorii zmian: Zmierzch cywilizacji Zachodu Oswalda Spenglera.

Wykład XIII: Sens zmian przestrzeni życia widziany z perspektywy wielkich teorii zmian: Koncept zmian cywilizacyjnych Arnolda Toynbe’go

Wykład XIV: Przestrzenne wyobrażenia uwarunkowań zmian: teoria centrów i peryferii Imannuela Wallersteina.

Pełny opis:

Life history jest uznaną w naukach przyrodniczych dziedziną wiedzy o dużym potencjale rozwojowym i ogromnych doświadczeniach. Zrodziła się na przełomie XIX i XX wieku, rozwinęła w ciągu wieku XX. Jej zakres można ująć sławami Kima Hilla i Hilarda Kaplana: “ Life history theory in biology organizes research into the evolutionary forces shaping the timing of life events with a particular focus on age-schedules of fertility and mortality and growth.” [Hill, Kaplan, 1999, p.397]. Warto zauważyć, że już same modele Kaplana mogą stanowić szczególnie ciekawy i ważny punkt analizy dla badań historii życia, choćby z racji odwoływania się przez niego szeroko do ekonomicznych aspektów życia człowieka [Kaplan H. Lancaster JB. 1999; Kaplan H, Lancaster JB, Bock J, Johnson S. 1995]. W tej kwestii Hilard Kaplan i Kim Hill, w oparciu o liczne i przywoływane przez nich badania life history, stwierdzają m.in.: “There is mounting evidence that people in modern state societies in the developed world do not maximize fitness through their fertility decisions” [Hill, Kaplan, 1999, p.420]. Ta, jak widać, prawie oczywista w life history teza mówiąca o zaadoptowaniu przez człowieka w wysoko rozwiniętych krajach postaw wobec prokreacji nie znanych w przyrodzie warta jest zbadania w oparciu o badania jakościowe. Chcemy to uczynić w naszych zajęciach choćby częściowo w odniesieniu do historii powszechnej i Polski XIX i XX w.

Również na gruncie nauk społecznych prowadzone są badania odwołujące się do life history. Kategorie pojęciowe używane w naukach przyrodniczych są stosowane w antropologii, demografii, socjologii, ekonomii.

Stwierdza się, że podstawowe koncepcje pojęciowe historii życia, w szczególności kategoria cyklu życia (life cycle) czy alternatywnych wobec niej, jak chcą niektórzy badacze, kategorii przestrzeni życia (life span) czy biegu życia (life course), nie znajdują jednolitej interpretacji w tych dziedzinach i były przedmiotem licznych dyskusji [O’Rand A. i Krecker M., 1990, s. 241-262]. Szczególną uwagę zwracają tu doświadczenia socjologów w stosowaniu metody biograficznej [Szczepański J, 1971] oraz współczesna debata nad jej użytecznością [Bertaux, D. (ed). 1981; Stanley, L.. 1992; Chamberlayne, P. et al. (eds). 2000; Jolly, M. (ed). 2001;] jak też prezentowane już wyniki badań za zakresu historii life quality [Cay C., 2000; Berdes C. and Zych A. A., 1996; Sawatzky R. Ratner P. A. and Chiu L., 2005; Ostroot N. and Snyder W., 1996].

W demografii analiza ta, w odniesieniu do badań osadzonych w kontekście historycznym, przyniosła dwie poważne teorie: teorię przejścia demograficznego oraz teorię drugiego przejścia demograficznego. O ile pierwsza jest dobrze znana i opisana od strony procesów demograficznych [w lit. polskojęzycznej zob. np. Okólski M, 2005] i częściowo skontekstualizowna historycznie w badaniach demograficznych [Iglicka K.,1994] oraz historycznych [Zamorski, 1991], o tyle jak dotąd badaniom historycznym wymykała się zupełnie teoria drugiego przejścia demograficznego stworzona przez wybitnego holenderskiego demografa Dirka Van de Kaa. Sam twórca teorii przyznał, że do jej narodzin przyczyniły się badania zmian w pozycji dziecka w rodzinie (osiągnięcie pozycji „dziecka króla”) wybitnego francuskiego historyka Philippe’a Ariesa [Van de Kaa, D.J.,2002]. Warto przy tym zwrócić uwagę na ustalenia Susan Cotts Watkins [1988] dotyczące zależności tych procesów od kultury człowieka.

Kategorie pojęciowe life history na gruncie historii najpełniejsze zastosowania znajdują w historii społecznej, zwłaszcza w tej jej gałęzi, która rozwija się w oparciu o osiągnięcia badawcze Cambridge Group for Population Studies and Social Research, w szczególności zaś Petera Lasletta [1973], Petera Schofielda [2002] i Edwarda Wrigley’a [1997, 2002] i ich następców. Niezależnie do badań francuskiej szkoły Annales, to skąd wyszły również szerokie badania historii rodziny. Badania te dotarły do Polski i stają się coraz to powszechniejsze [Kuklo C., 2008].

Literatura:

Podstawowy zakres literatury będzie podawany do każdego wykładu i będzie przypisany do każdego z tematów proponowanych esejów.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Jagielloński w Krakowie.