Uniwersytet Jagielloński w Krakowie - Punkt LogowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Boliwia: kultura, polityka, społeczeństwo

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: WSM.IASP-WYK1 Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Boliwia: kultura, polityka, społeczeństwo
Jednostka: Instytut Amerykanistyki i Studiów Polonijnych
Grupy: Zajęcia fakultatywne na drugim roku studiów I stopnia, st.stac, Latynoamerykanistyka (Sem. zim.)
Zajęcia fakultatywne na trzecim roku studiów I stopnia, st.stac, Latynoamerykanistyka (Sem. zim.)
Punkty ECTS i inne: 0 LUB 3.00 (w zależności od programu)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski

Zajęcia w cyklu "Semestr zimowy 2020/2021" (zakończony)

Okres: 2020-10-01 - 2021-01-28
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin, 30 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Radosław Powęska
Prowadzący grup: Radosław Powęska
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Forma i warunki zaliczenia:

Kryteria zaliczenia zajęć to uczestnictwo w nich oraz końcowy egzamin pisemny poprzez platformę zajęć wirtualnych.

Metody dydaktyczne - słownik:

E-learning
Metody eksponujące - ekspozycja
Metody eksponujące - film
Metody podające - anegdota
Metody podające - objaśnienie lub wyjaśnienie
Metody podające - prezentacja multimedialna
Metody podające - wykład informacyjny
Metody problemowe - metody aktywizujące - dyskusja dydaktyczna

Skrócony opis:

Zajęcia o współczesnej Boliwii z niezbędnymi kontekstami historycznymi; o postkolonialnej, złożonej specyfice kulturowej, relacjach etnicznych i tożsamości; o biorących swój początek w kolonializmie, pełnych napięć stosunkach społecznych; oraz o "górniczym przekleństwie" rzucającym nadal cień na rozwój kraju; Uczestnicy zajęć dowiedzą się jak historycznie ukształtowane kwestie społeczne, kulturowo-etniczne i gospodarcze determinują współczesną politykę, ciągle zmagającą się z problemem integracji narodowej, konfliktów społecznych, etnicznych i regionalnych, czy fatalnej gospodarczej zależności kraju od eksportu surowców naturalnych.

Pełny opis:

Zajęcia o współczesnej Boliwii z niezbędnymi kontekstami historycznymi; o postkolonialnej, złożonej specyfice kulturowej, relacjach etnicznych i tożsamości; o biorących swój początek w kolonializmie, pełnych napięć stosunkach społecznych; oraz o "górniczym przekleństwie" rzucającym nadal cień na rozwój kraju; Uczestnicy zajęć dowiedzą się jak historycznie ukształtowane kwestie społeczne, kulturowo-etniczne i gospodarcze determinują współczesną politykę, ciągle zmagającą się z problemem integracji narodowej, konfliktów społecznych, etnicznych i regionalnych, czy fatalnej gospodarczej zależności kraju od eksportu surowców naturalnych.

Boliwia to najbardziej “indiański” kraj Ameryki Łacińskiej, naznaczony górniczym przekleństwem i wewnętrznym kolonializmem. Miejsce zderzenia wpływów europejskich z kulturami rdzennymi. Kraj zamieniony przez europejski kolonializm w gospodarcze zaplecze, źródło tanich surowców i siły roboczej. Borykając się ze stygmatem surowcowej monokultury i problemem głębokich podziałów etniczno-klasowych, kraj najpierw był antyindiańskim, oligarchicznym projektem postępu na wzorzec zachodniej nowoczesności, by od połowy XX w. szukać ścieżki rozwoju suwerennego i narodowej integracji, by w czasach neoliberalizmu dokonać dobrowolnej kapitulacji przed uniwersalnymi siłami globalizacji. Kolejne niepowodzenia w próbach przezwyciężenia post-kolonialnego dziedzictwa i zbudowania wspólnoty narodowej doprowadziły do tzw. tzw. "rewolucji demokratycznej i kulturalnej" i Państwa Wielonarodowego, zainicjowanego po dojściu do władzy Evo Moralesa w wyborach prezydenckich w 2005 r. Jest to ostatnia cezura w historii współczesnej Boliwii.

Projekt, który miał na celu odzyskanie kontroli państwa nad strategicznymi gałęziami gospodarki oraz „wewnętrzną deokolonizację” Boliwii, zmieniającą relacje państwa z ludnoścą rdzenną, historycznie porzuconej na marginesie życia politycznego, społecznego i ekonomicznego, jest bezpośrednim efektem niepowodzenia projektu neoliberalnego i wzrostu politycznego znaczenia ruchów indiańskich, jest jednak uwarunkowany długotrwałymi procesami historycznymi i czynnikami sięgającymi epoki kolonialnej. W celu zrozumienia dzisiejszej problematyki społeczno-kulturowej, politycznej i ekonomicznej Boliwii, nieodzowne jest odwołanie się do perspektywy długiego trwania (longue durée). Głównymi tematami części historycznej kursu będą kolonialne podstawy państwa boliwijskiego, republikańska polityka wobec ludności rdzennej, gospodarka monokulturowa oraz Rewolucja Narodowa '52. Tak zarysowana perspektywa uzupełniona będzie antropologicznym kontekstem kultur rdzennych, ich tradycji, zwyczajów i kosmowizji oraz niezwykle złożonych i fascynujących stosunków kulturowych i etnicznych Boliwii, decydujących o charakterze tego kraju i skomplikowanej tożsamości (a raczej tożsamościach) jego mieszkańców.

Tematyka zajęć:

1. Wprowadzenie – Boliwia jako kraj postkolonialny i mozaika etniczno-kulturowa

2. Okres prekolumbijski

3. Kosmowizja, tradycje i zwyczaje ludności rdzennej

4. Kolonialne zręby współczesnej Boliwii – instytucje, społeczeństwo i gospodarka

5. Niepodległa Boliwia - antyindiańska republika elit

6. „Górnicze przekleństwo” - gospodarka monokulturowa i jej wpływ na rozwój w przekroju historycznym

7. Rewolucja Narodowa 1952 i jej następstwa

8. Powrót demokracji i neoliberalizm 1985-2005

9. Etnopolityka. Relacje państwo-autochtoni i prawa ludności rdzennej

10. Nowe ruchy społeczne i etniczne

10. Koka, cocaleros i Evo Morales

11. Regionalizm, Oriente vs Occidente

12. "Rewolucja Demokratyczna i Kulturalna" Evo Moralesa

13. Program nacjonalizacji i powrót do kapitalizmu państwowego

14. Wewnętrzna dekolonizacja i „refundacja państwa” – nowa konstytucja i Wielonarodowe Państwo Boliwii

15. Państwo Wielonarodowe w praktyce

Literatura:

Literatura wymagana:

Canessa, A. (2000) ‘Fear and Loathing on the Kharisiri Trail: Alterity and Identity in

the Andes’, Journal of Royal Anthropological Institute 6: 705-20.

Grisaffi, T. (2010) ‘We are originarios… We just aren’t from here: Coca leaf and identity politics in the Chapare, Bolivia’, Bulletin of Latin American Research 29 (4): 425-439

Kula, M. (1999) Anatomia rewolucji narodowej (Boliwia w XX wieku), Wrocław: Wydawnictwo Leopoldinum

Pape, I. (2008) ”This is not a meeting for women”: the sociocultural dynamics of rural women’s political participation in the Bolivian Andes’, Latin American perspectives 163 (35): 41-62.

Powęska, R. (2013) Indigenous Movements and Building the Plurinational State in Bolivia, Warsaw: CESLA (rozdziały II i V)

Powęska, R. (2017) "Indigenous rights in the era of 'Indigenous state': how interethnic conflicts and state appropriation of indigenous agenda hinder the challenge to extractivism in Bolivia", in: M. Raftopoulos, R. Powęska (eds.) Natural Resource Development and Human Rights in Latin America. State and non-state actors in the promotion and opposition to extractivism, London: Human Rights Consortium and Institute for Latin American Studies, pp. 27-58.

Powęska, R. (2018) „Słońce nie gaśnie. Na razie”, Miesięcznik Znak nr 754 (marzec 2018)

Powęska, R. (2019) “Demokracja na rozdrożu? Przedwyborcza panorama”, Panorama wyborcza Ameryki Łacińskiej w 2019 roku. Nowe wyzwania, stare problemy?

Powęska, R. (2019) “New Bolivia: State of Many Nations or Indianised Nation-State?” in: Revolutions in Bolivia, London: Anglo-Bolivian Society.

Literatura uzupełniająca (polecana):

Albó, X. (comp.), (1988) Raices de America. El mundo Aymara, Madrid: UNESCO

Albó, X. (2002) Pueblos indios en la política, La Paz: CIPCA

Bebbington, A. (2009) ‘The New Extraction: Rewriting the Political Ecology in the

Andes’, NACLA Report on the Americas, September/October: 12-40.

Bebbington, A., Bebbington, D. (2010), An Andean Avatar: Post-neoliberal and

neoliberal strategies for promoting extractive industries, Brooks World Poverty

Institute Working Paper 117.

Crabtree, J. (2005) Perfiles de la protesta. Politica y movimientos sociales en Bolivia, La Paz: Fundacion UNIR y Fundacion PIEB

Dunkerley, J. (1984) Rebellion in the veins: political struggle in Bolivia: 1952-82, London: Verso

Hylton, F. i Thomson, S. (2007) Revolutionary Horizons - Past and Present in Bolivian Politics, London: Verso

Klein, H. (1992) Bolivia. The evolution of a multi-ethnic society, Oxford: Oxford University Press.

Kohl, B. i Farthing, L. (2006) Impasse in Bolivia. Neoliberal hegemony and popular resistance, London: Zed Books

Makaran, G. (coord.) (2011) Perfil de Bolivia (1940-2009) Mexico: UNAM

Makaran, G. (2012) Identidades confrontadas: conflictos identitarios en Bolivia, Mexico: UNAM

Molina, F. (2006) Evo Morales y el retorno de la izquierda nacionalista, La Paz: Eureka editores

Paz-Soldán, E. (2003) Alcides Arguedas y la narrativa de la nación enferma, La Paz: Plural editores

Rivera Cusicanqui, S. (1986) Oprimidos pero no vencidos: luchas del campesinado aymara y qhechwa de Bolivia, 1900-1980, La Paz: CSUTCB/Hisbol

Sanjínes, J. (2005) El espejismo del mestizaje, La Paz: IFEA

Tapia, L., Chavez, M. (2020) Producción y reproducción de desigualdades. Organización social y poder político, La Paz: CEDLA

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Jagielloński w Krakowie.