Uniwersytet Jagielloński w Krakowie - Punkt LogowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Kresy - mit i rzeczywistość

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: WSM.KU.SPU.2SO-12.30 Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Kresy - mit i rzeczywistość
Jednostka: Katedra Ukrainoznawstwa
Grupy:
Punkty ECTS i inne: 0 LUB 2.00 (w zależności od programu)
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2020/2021" (zakończony)

Okres: 2021-02-25 - 2021-06-15
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Wykład, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Małgorzata Porębska, Olexiy Sukhomlynov
Prowadzący grup: Olexiy Sukhomlynov
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Egzamin
Cele kształcenia:

Rozszerzenie wiedzy o dziejach wschodnich ziem Rzeczypospolitej, stosunków społecznych, politycznych, kultury,

sztuki i oświaty. Zwrócenie uwagi na momenty w historii kraju, które pozwoliły na zbudowanie mitu Kresów.

Poznanie istoty mitu, wyszczególnienie głównych wątków tematycznych składających się nań w XIX i XX wieku.

Konfrontacja narracji mitu z prawdą historyczną. Ustalenie charakteru i roli mitu Kresów we współczesnej Polsce.

Efekty kształcenia:

Student zna i rozumie wpływ lokalnych i regionalnych czynników na kształtowanie procesów społecznych, politycznych, kulturowych i gospodarczych na Ukrainie i w Polsce w kontekście historycznym i współczesnym

Student potrafi identyfikować wytwory charakterystyczne dla polskiego

i ukraińskiego dziedzictwa kulturowego oraz dokonać ich krytycznej analizy Student jest świadomy znaczenia wiedzy i umiejętności oraz potrafi je

wykorzystać w życiu zawodowym i społecznym. Jest przygotowany do krytycznego obioru informacji i posiada świadomość weryfikowania posiadanej wiedzy

Wymagania wstępne:

brak wymagań wstepnych

Forma i warunki zaliczenia:

Warunkiem zaliczenia kursu jest aktywne uczestnictwo w zajęciach i pozytywna ocena pracy pisemnej/wykładu/prezentacji/filmu (do wyboru) na temat z zakresu kultury i historii Krasów.

Metody sprawdzania i kryteria oceny efektów kształcenia uzyskanych przez studentów:

- sprawdzanie stopnia przygotowania w czasie dyskusji w czasie zajęć

- ocena pracy semestralnej


Metody dydaktyczne:

- konwersatorium, opis, objaśnienie lub wyjaśnienie

- metody problemowe: wykład problemowy, dyskusja dydaktyczna (związana z wykładem)

- metody eksponujące: pokaz, metody programowane z użyciem komputera


Bilans punktów ECTS:

1 ECTS – przygotowanie do zajęć na podstawie wskazanej literatury

1 ECTS – aktywny udział w zajęciach

1 ECTS – przygotowanie pracy semestralnej


Pełny opis:

Podstawowe zagadnienia wykładu konwersatoryjnego omówione zostaną na podstawie materiału faktograficznego, zabytków kultury materialnej i literatury pięknej XIX i XX wieku.

Składać się na nie będą:

- pojęcie terminu Kresów, zasięg historyczny, terytorialny, struktura społeczna, przynależność polityczna, ustój, warunki gospodarcze

- dzieje wschodnich ziem Rzeczypospolitej (wyszczególnienie głównych wydarzeń wpływających na powstanie i budowanie mitu Kresów)

- główne wątki budujące mit Kresów w XIX wieku

> metafizyka przyrody (kraina idylliczna, spokojna, dzika, bezkresna, dziewicza, tajemnicza, mistyczna - XIX-wieczne malarstwo pejzażowe)

> utracona Ojczyzna (wątki narodowowyzwoleńcze i wizerunek utraconej Ojczyzny w literaturze i sztuce)

> kraina herosów, wieszczów, bohaterów (od Kozaków, hetmanów przez konfederatów barskich, po powstańców styczniowych – najważniejsze twierdze kresowe, Wernyhora)

> oaza kultury szlacheckiej (klasycystyczne dworki, kresowe miasteczka, portrety sarmackie)

> przedmurze chrześcijaństwa („Madonny Kresowe”, sanktuaria, najważniejsze świątynie chrześcijańskie)

> Kresy oświecone (kolegia jezuickie, Ossolineum, uniwersytet wileński, uniwersytet Jana Kazimierza)

- Kresy w II RP (rozwój przemysłu, osadnictwo wojskowe, modernizacja, rozwój turystyki, secesja w Galicji)

- katastrofa II wojny światowej (17 IX 1939, Katyń, deportacje 1940-1941, rzeź wołyńska, wysiedlenia 1944-1946, Jałta)

- główne elementy budujące mit Kresów po 2. wojnie światowej

> trauma utraconej ojczyzny, „utracona Atlantyda”

> cenzura, charakter literatury emigracyjnej i krajowej, środowisko Kultury Paryskiej

> losy polskiego dziedzictwa na wschodzie, próby jego ratowania

> mit Kresów dziś (turystyka kresowa, nowa literatura, stowarzyszenia Kresowiaków, muzea Kresów, idee rewizjonistyczne)

Literatura:

Literatura naukowa:

M. Zadencka, W poszukiwaniu utraconej ojczyzny: obraz Litwy i Białorusi w twórczości wybranych polskich pisarzy emigracyjnych: Florian Czarnyszewicz, Michał Kryspin Pawlikowski, Maria Czapska, Czesław Miłosz, Józef Mackiewicz, [Acta Universitatis Upsaliensis] Uppsala1995

Z. Budzyński, Kresy południowo-wschodnie w drugiej połowie XVIII wieku, t. III, Przemyśl-Rzeszów 2008 (wybrane rozdziały)

W. Okoń, Matka-Ukraina, w: Idem, Alegorie narodowe. Studia z dziejów sztuki polskiej XIX wieku, Wrocław 1992

B. Hadaszek, Historia literatury kresowej, Kraków 2011

Literatura popularyzatorska i albumy

Kresy Rzeczypospolitej. Wielki mit Polaków. Dzieje wschodnich rubieży, okoliczności ich utraty i narodzin narodowej legendy, Warszawa br, r.w.

Kresy w fotografii Henryka Poddębskiego, opr. L. Dulik, W. Golec, Lublin 2010

Ł. Galusek, M. Jurecki, Kresy na nowo odkryte. Wspólne dziedzictwo Polski i Ukrainy, Kraków 2007

T. Chrzanowski, Kresy czyli obszary tęsknot, Kraków 2001

W. Mędrzycki, Kresowy kalejdoskop. Wędrówki przez ziemie wschodnie Drugiej Rzeczypospolitej (1918-1939),

Kraków 2018

Encyklopedia Kresów, red. M. Kędzierska-Karolczuk, Kraków br. R. wyd.

A. Górska, Kresy, Kraków br. r. wyd.

J. Ostrowski, Kresy. Piękno utracone, Kraków br.r.wyd.

J. K. Ostrowski, Kresy bliskie i dalekie, Kraków 1998 (https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/ostrowski1998)

R. Marcinek, Kresy Wschodnie, Kraków 2002

R. Dzięciołowski, A. Wąsowski, T. Jaroszewski, Pałace i dwory Kresów, Warszawa 2005

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Jagielloński w Krakowie.