Uniwersytet Jagielloński w Krakowie - Punkt LogowaniaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Fakultet z wiedzy o kulturze III rok/ Dziedzictwo kulturowe społeczności mniejszości narodowych, etnicznych i religijnych w Europie Środkowo-Wschodniej

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: WZ.IK-4.0-F1.20/21 Kod Erasmus / ISCED: (brak danych) / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Fakultet z wiedzy o kulturze III rok/ Dziedzictwo kulturowe społeczności mniejszości narodowych, etnicznych i religijnych w Europie Środkowo-Wschodniej
Jednostka: Instytut Kultury
Grupy: Przedmioty dla programu WZKS-121-1-ZD-6
Przedmioty dla programu WZKS-121-2-ZD-6
Punkty ECTS i inne: 4.00
Język prowadzenia: polski

Zajęcia w cyklu "Semestr letni 2020/2021" (w trakcie)

Okres: 2021-02-25 - 2021-06-15
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Laboratorium, 30 godzin, 50 miejsc więcej informacji
Koordynatorzy: Ewa Kocój
Prowadzący grup: Ewa Kocój
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Cele kształcenia:

Celem zajęć jest zapoznanie się z w dziedzictwem kulturowym (materialnym i niematerialnym) wybranych mniejszości narodowych, etnicznych i religijnych zamieszkujących w różnych regionach Europy Środkowo-Wschodniej. Podczas zajęć omówiona zostanie problematyka podstawowych pojęć związanych z tematem (m.in. Europa Środkowo-Wschodnia, region i regionalizm, dziedzictwo kulturowe, wyznaczniki tożsamości regionalnej). Zaprezentowane zostaną mniejszości zamieszkujące region Europy Środkowo-Wschodniej. Zwrócimy uwagę na ich dziedzictwo kulturowe - świątynia, budynki mieszkalne, cmentarze, obrazy sakralne, stroje, język, tradycyjne zajęcia. Interesować nas będą także organizacje, w tym instytucje kultury (publiczne, NGO, prywatne) działające w obszarze zachowania tego dziedzictwa. Dokonamy diagnozy podstawowych problemów związanych z dziedzictwem mniejszości Europy Środkowo-Wschodniej i możliwości ich rozwiązania.

Celem laboratorium jest wykształcenie u studentów krytycznych umiejętności w obszarze dziedzictwa kulturowego w kulturze współczesnej. Interesować nas będzie opanowanie specyficznego rodzaju wiedzy i wrażliwości metodologicznej, które umożliwią studentom dostrzeganie rzeczywistych problemów dziedzictwa w obszarach wielokulturowych, związanych z nurtem ,,undergroundowym”. Rezultatem laboratorium będzie nabycie umiejętności opisu, interpretacji, a także sporządzania raportów i planu zarządzania takim dziedzictwem.

Efekty kształcenia:

Wiedza:


Po zakończeniu kursu student powinien:

- znać i swobodnie posługiwać się definicjami dziedzictwa kulturowego, regionu i regionalizmu, znać i odróżnić w praktyce najważniejsze płaszczyzny dyskursu nad dziedzictwem, opisywać fenomen tego zjawiska w kontekście nurtu mainstremowego i ,,undergroundowego”, identyfikować jego najważniejsze wyznaczniki, znać wybrane mniejszości narodowe i etniczne w Europie Środkowo-Wschodniej i dostrzegać problemy związane z ich dziedzictwem i zarządzaniem dziedzictwem w środowisku wielokulturowym.

Umiejętności


Po zakończeniu kursu student powinien:

- umieć stosować podstawowe pojęcia umożliwiające kategoryzowanie zjawiska dziedzictwa kulturowego i regionalizmu, dostrzegać zróżnicowanie dziedzictwa kulturowego świata i związaną z tym problematykę, potrafić diagnozować i rozwiązywać typowe problemy związane z dziedzictwem kulturowym i jego zarządzaniem w środowisku wielokulturowym, opracować raport dotyczący wybranego aspektu związanego z dziedzictwem kulturowym mniejszości narowych, etnicznych i religijnych i jego zarządzaniem w kulturze współczesnej.

Kompetencje społeczne:


Po zakończeniu kursu student powinien nabyć kompetencji w zakresie krytycznego myślenia w obszarze dziedzictwa kulturowego, przejawiające się w dostrzeganiu i diagnozowaniu jego nurtów pozytywnych i negatywnych. Ponadto student powinien wyciągać wnioski i poddawać krytycznej analizie oraz interpretacji mechanizmy związane ze strategią prowadzenia oficjalnej polityki dotyczącej dziedzictwa kulturowego na świecie i w Polsce, a także posiadać kompetencje w zakresie diagnozowania obszarów dziedzictwa ,,undergroundowego”, pozostającego poza sferą oficjalnej polityki, należącego do społeczności lokalnych.



Wymagania wstępne:

Brak, wykład monograficzny do wyboru przez studentów

Forma i warunki zaliczenia:

Obecność na zajęciach, opracowanie raportu i prezentacja dziedzictwa kulturowego wybranej mniejszości narodowej, etnicznej lub religijnej

Metody sprawdzania i kryteria oceny efektów kształcenia uzyskanych przez studentów:

przeprowadzenie badań terenowych, udział w zajęciach, opracowanie planu zarządzania wybranym zjawiskiem dziedzictwa kulturowego mniejszości Europy Środkowo-Wschodniej w kulturze współczesnej.


Postęp pracy studentów sprawdzany jest podczas zajęć i konsultacji indywidualnych. Ostateczną formą sprawdzenia efektów kształcenia jest przygotowanie raportu końcowego, obejmującego znajomość treści lektur obowiązkowych, treści omawiane podczas laboratorium.


Terminy egzaminów i zaliczeń:

sesja letnia (czerwiec 2021) i poprawkowa (wrzesień 2021)

Metody dydaktyczne - słownik:

E-learning
Metody eksponujące - film
Metody eksponujące - pokaz połączony z przeżyciem
Metody podające - objaśnienie lub wyjaśnienie
Metody podające - prezentacja multimedialna
Metody podające - wykład informacyjny
Metody praktyczne - ćwiczenia laboratoryjne

Metody dydaktyczne:

wykład, prezentacje, dyskusja, netografia, analiza przypadków, analiza filmów, spotkanie z mniejszościami, opracowanie raportu

Bilans punktów ECTS:

3

Wymiar, zasady i forma odbywania praktyk:

nie dotyczy

Skrócony opis:

Celem zajęć jest krytyczna analiza dziedzictwa kulturowego mniejszości narodwych, etnicznych i religijnych (m.in. Romów, Żydów, Łemków, Hucułów, starowierców, Kaszubów, Wilamowian, muzułmanów, Ślązaków, Niemców, Białorusinów, Uraińców) znajdującego się w w różnych regionach Europy Środkowo-Wschodniej. Interesować nas będzie jak idea nowego regionalizmu wpływa na zachowanie dziedzictwa kulturowego i pamięci kulturowej tych mniejszości. Przyjrzymy się w jaki sposób i za pomocą jakich środków dziedzictwo to jest identyfikowane, ochraniane i przekazywane kolejnym pokoleniom.

Pełny opis:

Europa Środkowo-Wschodnia to specyficzna przestrzeń o trudnej historii i zbiorowej pamięci. Edmund Husserl nazwał ją przestrzenią wiecznie powracających kryzysów, wynikających z dominującego tu długo paradygmatu nauk pozytywistycznych, nie odpowiadających na pytania o sensy i wartości w świecie oraz w życiu człowieka. Josef Kroutvor traktował ją z kolei jako hybrydowy twór politycznie zależny od wielkich mocarstw. Timothy Gordon Ash napisał, że żyjących tu ludzi cechuje ,,wewnętrzna emigracja” – publiczne przysięganie na rzeczy do których czuje się wewnętrzną odrazę. Chociaż Ash dostrzega, że jest to cecha wszystkich zniewolonych społeczności gdziekolwiek by nie istniały, to to jednak można wyróżnić kraje europejskie, gdzie zjawisko to występuje najmocniej. Najwyraźniej jednak określił jej szczególną historię Timothy Snyder, nazywając te tereny ,,skrwawioną ziemią” i pokazując, że nie ma tu raz na zawsze danej wolności, a totalitaryzm uzasadnia polityką i gospodarkę, a tym samym społeczne relacje. Przetaczające się przez ten region wojny, obecność totalitarnych reżimów spowodowała masową emigrację etnosów na skalę chyba nigdzie dotychczas nie spotykaną. Krwawe pogromy, wysiedlenia, Holocausty, fizyczna i duchowa degradacja, przyczyniły się do powstania zbiorowych traum i konfliktów społecznych, ujawniających się w kolejnych pokoleniach i stanowiących trudne dziedzictwo kulturowe Europy Środkowo-Wschodniej. Jej symbolem stał się Auschwitz, który Snyder nazywa ,,złem stulecia” . To również przestrzeń traumy i jej wyparcia, w której trudna tożsamość (m.in. żydowska, łemkowska, kaszubska) czy zbrodnicze czyny przodków w rodzinach zostały owiane tajemnicą milczenia przekazywaną kolejnym pokoleniom przez odchodzące pokolenia .

Podczas zajęć przyjrzymy się dziedzictwu kulturowemu mniejszości narodowych, etnicznych i religijnych zamieszkujących różne regiony Europy Środkowo-Wschodniej. Interesować nas będzie zarówno dziedzictwo kulturowe z nurtu mainstreamowego - oficjalnie promowane, wpisane na listy dziedzictwa, jak i undergroundowego - znajdującego się w świecie praktyk, artefaktów i wyobrażeń małych wspólnot lokalnych. Dokonamy krytycznej analizy stanu faktycznego tego dziedzictwa, głównych problemów w jego obszarze, jak również stworzymy plan zarządzania nim.

Literatura:

Bibliografia:

- Ashworth G., Planowanie dziedzictwa, Kraków 2015.

- Czyżewski K., Małe centrum świata. Zapiski praktyka idei, Sejny 2017.

- Raporty NCN: http://nck.pl/polskie/ [odczyt: 13.02.2017].

- Dziedzictwo kulturowe w regionach europejskich. Odkrywanie, ochrona i (re)interpretacja, red. E. Kocój, T. Kosiek, J. Szulborska-Łukaszwicz, Kraków 2019

- Durà A., Camonita F., Berzi M., Noferini A., Euroregions, Excellence and Innovation across EU borders. A Catalogue of Good Practices, Barcelona 2018.

- Doświadczenie i dziedzictwo totalitaryzmu na obszarze kultur środkowoeuropejskich, red. J. Goszczyńska, J. Królak, R. Kulmiński, 2011.

- Fawcett L., Regionalism in Historical Perspective, [w:] Global Politics of Regionalism, red. M. Farrell, B. Hettne, L. Van Langenhove, London – Ann Arbor 2005, s. 21–37, www.ucss.ge/TSC%20-Week%2001-2.pdf

- Giovine M.A. Di, The Heritage-scape: Origins, Theoretical Interventions, and Critical Reception of a Model for Understanding UNESCO’s World Heritage Program, „Via” 2018, nr 13: Questions conceptuelles dans le champ du tourisme, https://journals.openedition.org/viatourism/2017 [dostęp: 11.04.2019].

- Ito M., Network Localities: Identity, Place, and Digital Media, http://www.itofisher.com/PEOPLE/mito/locality.pdf

- Tradycja dla rozwoju? Instytucje - tożamośc - zmiany kulturowe w społecznościach loklanych na przykładzie Pomorza, red. A. bachórz, C. Obracht-Prondzyński, Gdańsk 2020

- Kultura - tradycja - rozówj. Perspektywy, konteksty, działania, red. K. Ciechorska-Kulesza, Gdańsk 2020

- Keough E.B., Heritage in Peril: A Critique of UNESCO's World Heritage Program, „Washington University Global Studies Law Review” 10 (2011), nr 3, s. 593–615.

- Kędziora A., Zarządzanie pamięcią: refleksja o problemie, „Culture Management” 2012, nr 2, s. 27–38.

- Kocój E., Dziedzictwo kulturowe mniejszości narodowych, etnicznych i religijnych kręgu Karpat – narracje lokalne i zarządzanie instytucjonalne (wstępne rezultaty badania pilotażowego), „Prace Etnograficzne” 40 (2016), z. 3, s. 193–213.

- Nikitorowicz J., Grupy etniczne w wielokulturowym świecie, Gdańsk 2010.

- Sieć pamięci. Cyfrowe postaci pamięci społecznej, red. A. Fiń, Ł. Kapralska, Kraków 2015.

- Skaldowski B., Problematyka definicji dziedzictwa, [w:] Dziedzictwo kulturowe w badaniach. Polacy wobec dziedzictwa. Raport z badań społecznych, Kraków 2017, s. 9–10.

- M. Zawiła, Dziedziczynienie przedwojennych cmentarzy na terenach postemigracyjnych Polski, Kraków 2019.

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet Jagielloński w Krakowie.